Naar hoofdinhoud

Leefstijlmonitoring

Wat is het?

Met de zorgtechnologie leefstijlmonitoring krijgen zorgmedewerkers en mantelzorgers inzicht in het leefpatroon van alleenwonende mensen met dementie. Sensoren die op verschillende plekken in de woning zijn bevestigd, volgen de activiteiten van de cliënt. Eventuele veranderingen hierin worden op die manier snel waargenomen. Voor de privacy van de cliënt worden er geen camera’s geplaatst.  

Na aanbrenging van de sensoren wordt een aantal weken het leefpatroon van de cliënt ingeleerd door een computerprogramma. Na deze inleerperiode kan het systeem aangeven of er sprake is van een opvallende afwijking in het dagelijks leefpatroon.  

De sensoren zijn verbonden met een online dashboard waartoe de casemanager dementie toegang heeft. Mantelzorgers kunnen meekijken via een app.   

De bevindingen worden gecommuniceerd via een stoplichtsysteem:  

  • Groen: alles is in orde  
  • Geel: een opvallende verandering in het dagelijkse leefpatroon  
  • Rood: zodanige verandering dat er direct aandacht nodig is 

Doelgroep

Leefstijlmonitoring wordt ingezet bij alleenwonende mensen met dementie of een ander neurodegeneratief ziektebeeld met een langzaam progressief verloop. Omdat de sensoren geen onderscheid kunnen maken tussen personen in een huis is leefstijlmonitoring niet geschikt voor huishoudens die bestaan uit meer personen.  

Waardebepaling

De belangrijkste opbrengst is het op tijd signaleren en voorkomen van crisissituaties. Het meest in het oog springend is het voorkomen van een (verergering van een) urineweginfectie en de mogelijk hiermee gepaard gaande delier (verwarring). Een ander voorbeeld is het vroegtijdig opmerken van onrust in de nacht, op basis waarvan kan worden ingegrepen.

Leefstijlmonitoring maakt daarnaast zorg op maat - alleen de zorg die nodig is - op basis van data mogelijk, waardoor minder huisbezoeken nodig zijn van de casemanager dementie. Ook loopt het gesprek tussen zorgprofessionals en mantelzorgers vlotter.

Wijkverpleegkundigen of verzorgenden kunnen meer maatwerk leveren door in te spelen op het leefpatroon van de cliënt.  Doordat er meer maatwerk kan worden geleverd ontvangt de cliënt alleen zorg wanneer dat nodig is.   

In drie onderzoeken naar leefstijlmonitoring is een verminderd of gelijkblijvend stressniveau van mantelzorgers aangetoond, terwijl bij het voortschrijden van het dementieproces een oplopend stressniveau gebruikelijk is. Dit maakt het aannemelijk dat leefstijlmonitoring leidt tot uitstel van de verpleeghuisopname. De aanvraag tot opname wordt meestal gestart door de mantelzorg als de draaglast van de mantelzorg wordt overschreden. Als de mantelzorg het niet langer meer volhoudt. De stelling is dat de verminderde stress de mantelzorg het langer laat volhouden. 

In de praktijk is te zien dat leefstijlmonitoring relatief vaak wordt ingezet om het Volledig Pakket Thuis/Modulair Pakket Thuis (VPT/MPT) op verantwoorde wijze mogelijk te maken door invulling van het toezicht gedurende 24 uur. Dit is een financiële opbrengst voor de zorg vanwege het lagere VPT-dagtarief.

Zachte kostenZachte baten
  • Minder fysieke contactmomenten 
  • Acceptatie van en vertrouwen in technologie 
  • Benodigde gedragsverandering is groot
  • Heldere afstemming met mantelzorg
  • Rust voor cliënt
  • Meer inzicht en overeenstemming in nieuwe informatie voor zorg/naasten
  • Rust en gerust gevoel voor zorg/naasten
  • Meer maatwerk
Harde kostenHarde baten
  • Kosten introductie in de organisatie (training, installatie, beheer)   
  • Kosten randvoorwaarden zoals smartphones en internetconnectie  
  • In geval van storingen: extra werklast
  • Kosten aanschaf hardware/software 
  • Indien van toepassing kosten zorgcentrale
  • Instellen/bijhouden en afstemming door zorgprofessional
  • Kosten abonnement
  • Minder zorgmomenten 
  • Minder reistijd
  • Mogelijk voorkomen van zorg (preventie & vroegsignalering)
  • Mogelijk uitstellen van opname
  • Mogelijk maken van het Volledig Pakket Thuis/Modulair Pakket Thuis

Financiering

WMOEnkele gemeenten: woningaanpassing | ondersteuning mantelzorg
ZVWPrestatie thuiszorgtechnologie: Het declareren van extra uren per maand per cliënt voor financiering van de zorgtechnologie. Enkele van de grote zorgverzekeraars
WLZBinnen dagtarief voor Volledig Pakket Thuis. Bij Modulair Pakket Thuis is prestatie thuiszorgtechnologie van toepassing, het kunnen declareren van extra uren bij het zorgkantoor.

Enkele gemeenten financieren leefstijlmonitoring onder de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), als een voorziening onder de categorie woningaanpassing. De kapstok hiervoor is de herhaaldelijk aangetoonde verminderde stress bij de mantelzorg. Ondersteuning van de mantelzorg is een prestatieveld in de Wmo.

Als cliënten zorg ontvangen gefinancierd vanuit de Zorgverzekerings Wet (Zvw) dan is de financiering door de zorgverzekeraar vooralsnog lastiger. Een paar grotere zorgverzekeraars financieren leefstijlmonitoring nu onder de voorwaarde van onderzoek, dat tijdbesparing moet aantonen.

Meerdere regionale zorgkantoren Wet langdurende zorg (Wlz) ondersteunen de financiering van leefstijlmonitoring uit het dagtarief Volledig Pakket Thuis (VPT), conform de regelgeving. Bij toepassing bij het Modulair Pakket Thuis (MPT) staan veel zorgkantoren het declareren van extra uren voor de financiering van deze technologie toe.

Onderzoek naar deze technologie

Alleen onafhankelijk onderzoek wordt hier opgenomen:

  • Leefstijlmonitoring in de dagelijkse praktijk, Johan van der Leeuw, Vilans, augustus 2021 (zie Downloads 1.1 Leefstijlmonitoring in de dagelijkse praktijk)
  • Businesscase leefstijlmonitoring uit Onderzoek tijdbesparende zorgtechnologieën in de ouderenzorg, deel 2 macro-economische verdieping, Significant & Vilans in opdracht van het Ministerie van VWS, april 2021 (zie Downloads 1.2 Businesscase leefstijlmonitoring
  • Beantwoording vragen regionaal zorgkantoor CZ Brabant-Zuidoost bij financiering leefstijlmonitoring onder de Wlz, Johan van der Leeuw, Vilans voor zorgorganisatie Zorgboog regio Helmond-de Peel, juni 2021 (Zie Downloads 1.3 Beantwoording vragen leefstijlmonitoring)
  • Whitepaper Leefstijlmonitoring, Onderzoek naar de meerwaarde en mogelijkheden van leefstijlmonitoring voor cliënten, hun mantelzorgers en zorgprofessionals, H. Nap e.a, Vilans, 2017  (Zie Downloads 1.4 Whitepaper leefstijlmonitoring)
  • A lifestyle monitoring system to support (in)formal caregivers of people with dementia: Analysis of users need, benefits, and concerns. E. Zwierenberg et al.,2018. (zie Downloads 1.5 A lifestyle monitoring system)

Waar vinden projecten en onderzoeken plaats 

  • Opschalingsproject: Savant Zorg en Zorgboog in de regio Helmond – de Peel 
  • Waardebepalend onderzoek voor de Zorgverzekeringswet: Bij de zorgorganisaties ZZG Zorggroep (regio Nijmegen), Savant Zorg en Zorgboog. Uitvoering van het onderzoek door Vilans. Focus: tijdbesparing voor de verzekerde thuiszorg. De wijkverpleging inclusief de casemanagement dementie en persoonlijke verzorging. 
  • Bij ZZG Zorggroep is leefstijlmonitoring onderwerp van een project ‘’Cirkelen rond je onderzoek’’ van de Hogeschool Arnhem-Nijmegen. (zie Downloads 2.1 Cirkelen rond je onderzoek)

Downloads

Jouw kennis ook op de kennisbank?

Neem contact met ons op.