Handreiking Wmcz - Inspraak cliënten in de zorgorganisatie


In samenwerking met:
ActiZ, LOC, GGZ NL, KansPlus, LSR, MIND, NCZ, VGN en Zorgthuisnl

Hoe regel je inspraak van cliënten in een zorgorganisatie? Daarvoor is nu een handreiking beschikbaar die overzicht geeft van wat inspraak is en die inspireert om daarmee aan de slag te gaan. Met inspraak kunnen cliënten in zorgorganisaties invloed houden op hun dagelijks leven en keuzes maken die aansluiten bij de eigen wensen en behoeften. De nieuwe handreiking helpt zorgorganisaties, cliëntenraden, cliënten en naasten om dat gezamenlijk vorm te geven.

Waarom?

Op 1 juli 2020 treedt de nieuwe Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen (Wmcz) in werking. Inspraak is een nieuw onderdeel van deze wet. Maar de wet schrijft bewust niet voor hoe je dat doet. Zo kunnen zorgorganisaties op hun eigen manier inspraak regelen die het beste past bij de organisatie en doelgroep. Het regelen van inspraak is verplicht voor zorgorganisaties met cliënten die langdurig verblijven. Zorgorganisaties met een kort verblijf of zonder verblijf kunnen natuurlijk ook, naast hun cliëntenraad, inspraak regelen voor cliënten, maar dit is niet verplicht.

Motie Tweede Kamer

Bij de behandeling van het wetsvoorstel in 2018 hadden de Tweede Kamerleden Bergkamp en Dik-Faber erop aangedrongen om de directe inspraak in de zorg verder vorm te geven, onder meer met een handreiking over hoe directe inspraak effectief kan worden vormgegeven. Minister Bruno Bruins van Medische Zorg en Sport geeft nu in een Kamerbrief aan dat hij deze motie heeft uitgevoerd. ‘Met de handreiking is een breed gedragen en praktische hulpgids tot stand gebracht die zorgorganisaties, cliënten en cliëntenraden goed kunnen gebruiken om inspraak in hun instelling effectief vorm te geven’, schrijft hij.

Opbouw van de handreiking

De handreiking staat eerst stil bij wat inspraak nu eigenlijk is en waarom die voor zorgorganisaties belangrijk is. Vilans-adviseur Inge Redeker: ‘We beginnen bijvoorbeeld met ‘Wat is inspraak’. Daar zijn verschillende woorden voor. Zoals meepraten, meedenken, een mening geven. Dat geeft gelijk goed de strekking weer. Ook geven we aan wat precies in de nieuwe wet staat over inspraak.’

Eenvoudige samenvatting

Dan volgen tips om te beginnen aan inspraak, met veel voorbeelden van hoe je daar invulling aan kunt geven . Inge Redeker: ‘We hebben 14 manieren verzameld waarop organisaties aan inspraak kunnen werken. Variërend van makkelijke, laagdrempelig manieren - zoals een ideeënbus en het pizzagesprek - tot uitgebreidere vormen, zoals het spiegelgesprek. Elke vorm wordt kort beschreven, met een link naar meer informatie.’ De handreiking sluit af met vragen en antwoorden rond dilemma’s. Bijvoorbeeld: wie is eindverantwoordelijk voor inspraak? Dat is de bestuurder. En: wie grijpt in als er niets aan inspraak wordt gedaan? Dat is de inspectie. Van de handreiking is ook een eenvoudige samenvatting beschikbaar.

Uitnodiging

De handreiking is een basisinstrument, benadrukt Inge Redeker. ‘Er is al veel te vinden over cliëntenparticipatie. Veel organisaties doen ook al mooie dingen. Dat kan inspirerend zijn voor andere organisaties. De handreiking is echt een uitnodiging om met inspraak aan de slag te gaan.’

Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft Vilans opdracht gegeven deze handreiking te ontwikkelen. Vilans deed dat samen met, ActiZ, LOC, GGZ NL, KansPlus, LSR, MIND, Netwerk Cliënt-en-Raad Zorg (NCZ), VGN en Zorgthuisnl. De handreiking en samenvatting zijn begin december 2019 gepresenteerd tijdens twee congressen voor cliëntenraden; ideeën, suggesties en opmerkingen van bezoekers zijn in de definitieve versie verwerkt.


In samenwerking met:
ActiZ, LOC, GGZ NL, KansPlus, LSR, MIND, NCZ, VGN en Zorgthuisnl