Waardegedreven governance in 2017


Met alle veranderingen in de langdurende zorg in de afgelopen jaren, is het niet vreemd dat de aandacht ook gericht is op bezinning en vernieuwing van passende governance. Zo verscheen onlangs de nieuwe Governancecode Zorg. Een kader of richtinggevend en levend document, vooral voor de sector zelf bedoeld. Omdat het - volgens de auteurs van de code - vooral een richtinggevend en waardegedreven document is, zijn zorgorganisaties voornamelijk zelf aan zet voor de invulling ervan. Een niet geringe uitdaging, die menig bestuurder en toezichthouder achter de oren zal doen krabben.

Prof. dr. Mirella Minkman, directeur Innovatie & Onderzoek, Nick Zonneveld Msc, medewerker Innovatie en Onderzoek en prof. dr. Henk Nies, lid van de raad van bestuur blikken in het tijdschrift KiZ terug op een roerige tijd in de langdurige zorg. Ze praten over de hervormingen van de langdurende zorg, de verandering van perspectief naar eigen kracht, het belang van mantelzorgers en de veranderingen in zorgorganisaties naar meer zelfsturing van teams en professionals. In hoeverre speelt de nieuwe governancecode hierop in? Geeft de nieuwe governancecode meer richting en duidelijkheid rondom rollen en verhoudingen?

Verschuiving naar meer dialoog

De nieuwe code vertoont een verschuiving, gericht op de dialoog en de bedoeling, in plaats van gericht op controle en het naleven van regels. Van toezicht gebaseerd op beheersing, naar toezicht gebaseerd op vertrouwen. De code benadrukt het belang van ruimte en benoemt -tegelijkertijd de trends in de sector- een vorm van zelfregulering te zijn. Het zelfregulerende karakter vraagt dat zorgorganisaties voldoende ruimte krijgen om op eigen en adequate wijze invulling te geven aan de realisatie van hun maatschappelijke doelstelling. Zelfregulering maakt het zó mogelijk om passend en actueel te zijn, aldus de opstellers.

Aandacht voor waarden

In de nieuwe code is eveneens aandacht voor waarden. De code stelt dat de maatschappelijke positie van zorgorganisaties vraagt om daarbij passende waarden. Naast algemene waarden als integriteit, aanspreekbaarheid, betrouwbaarheid, zorgvuldigheid, professionaliteit, openheid en transparantie maar ook doelgerichtheid en doelmatigheid, gaat het om door iedere zorgorganisatie zelf te bepalen waarden, passend bij haar eigen positie en doelstellingen.

Governance van de toekomst: vertrekken vanuit de cliënt

De governance van de toekomst zal op een meer grensoverschrijdende wijze benaderd worden, zo betogen wij (Nies en Minkman, 2016), voorbij de organisatie en het beleggen van de governance in de schoot van de RvB en RvT. In de praktijk vraagt dit om een grote verandering van denken, maar ook over hoe nieuwe vormen van denken om te zetten in handelen. Het helpt hierbij om een ander vertrekpunt te nemen dan de organisatie als object van governance. Immers, het gaat zoals de code ook aangeeft, om het realiseren van goede zorg en toegevoegde waarde. Vertrekken vanuit de maatschappelijke opgave en de cliënt van de organisatie, in plaats van de traditionele governance vormen en grenzen is een nieuw uitgangspunt.

Alles over de nieuwe governancecode en de verwachte toekomst rondom dit thema, lees je in het volledige artikel uit het tijdschrift KiZ (kwaliteit in zorg).