Bart van Mierlo

Bart van Mierlo

Versterken digitale vaardigheden door coronacrisis belangrijker dan ooit

Nieuw onderzoek van Vilans naar digitale vaardigheden in de praktijk van de zorg helpt projectleiders van digitale projecten bij de zorg om te kiezen voor slim maatwerk. Zeer relevant nu door de coronacrisis zoveel mogelijk digitaal werken een pure noodzaak is geworden. 

21-04-2020

Download de publicatie

Meer weten over dit onderwerp?

Op 4 mei (van 15.00 tot 15.30 uur) organiseert Vilans een webinar over digitale vaardigheden in de zorg waarin onze adviseurs Bart van Mierlo en Doortje Boshuizen in samenwerking met Suzanne Verheijden van Digivaardig in de Zorg en Sjors Groeneveld van Tech@doptie ingaan op dit onderwerp.

We spraken uitgebreid met zorgprofessionals die bezig zijn met het verbeteren van digitale vaardigheden van henzelf of collega’s. De resultaten worden gepresenteerd in de vorm van persona’s die inzicht geven in de kennis, motivatie, houding en zelfbeeld van verschillende zorgprofessionals als het gaat om verbeteren van digitale vaardigheden. 'Wanneer we meer aansluiten bij de verschillende manieren waarin zorgprofessionals digitale vaardigheden ontwikkelen, dan blijft er door inzet van digitale middelen uiteindelijk ook meer tijd over voor de cliënt en groeit de kwaliteit van zorg,' zegt Suzanne Verheijden, onderzoekspartner en projectleider Digivaardig in de zorg.

Grote diversiteit aan digivaardigheden

Het onderzoek is uitgevoerd in samenwerking met Digivaardig in de zorg, het practoraat Tech@doptie, Utrechtzorg en Buro Strakz. Practor Zorg & Technologie, Sjors Groeneveld, zag tijdens het spelen van hun Tech@doptie spel een grote diversiteit aan digivaardigheden bij de meer dan 250 zorgmedewerkers die eraan meededen. 'Als zorgaanbieders geen oog hebben voor verschil in digivaardigheid bij hun personeel dan belemmert dit de adoptie van zorgtechnologie.' 

Hoe ontwikkelt u uw digitale vaardigheden?

Vorig jaar spraken we 20 zorgprofessionals uit 10 zorgorganisaties die bewust bezig zijn om digitale vaardigheden en adoptie van technologie te verbeteren. We spraken een divers gezelschap: van jong tot oud en van voormalig analoge idealisten tot en met digitale koplopers en digivaardige digicoaches. Met open gesprekstechnieken als Photovoice en de Customer Journey, bespraken we zo open en onbevangen mogelijk: ‘Hoe ontwikkelen jij je digitale vaardigheden (van jezelf of collega’s)?’ en ‘Hoe kan je werkgever je daarbij faciliteren?’. Voor de analyse hebben we gebruik gemaakt van de modellen over digitale geletterdheid van SLO en toekomstbestendig leren van Juliette Walma van der Molen. 

Aanbod versus behoeften

Uit dit onderzoek is gebleken dat er vaak nog een mismatch is tussen een standaard aanbod (bijvoorbeeld een e-learning) versus verschillende wensen en behoeftes van zorgprofessionals om digitale middelen te gebruiken. De projecten van Verheijden en Groeneveld hebben al wel veel oog voor maatwerk. Dit onderzoek geeft verdiepende inzichten én handvatten om dat nog slimmer te doen. Aangevuld met inspirerende voorbeelden van zorgorganisaties uit het hele land. 

'We moeten allemaal basisvaardig zijn'

Niet elke functionaris hoeft over dezelfde digitale vaardigheid te beschikken. Niet elke zorgprofessional hoeft met big data te kunnen werken, en iemand van kantoor hoeft niet alle toepassingen van het ECD te kennen. Maar, benadrukt Verheijden, 'we moeten wel allemaal basisvaardig zijn. Ook dit onderzoek laat zien dat de digitale starter niet leert van een aparte knoppencursus. Dat levert alleen maar stress op. Zij geven duidelijk aan meer te hebben aan iemand die hen helpt op de werkplek zelf. Daar is ook de rol van digicoach uit ontstaan.'

Geen ‘one size fits all’

Uit het onderzoek wordt duidelijk dat de onderliggende motieven om te werken aan betere digitale vaardigheden te divers zijn voor een ‘one size fits all’-benadering. Een voorbeeld: iemand die weerstand ervaart om met technologie te werken omdat hij eigenlijk angstig is dat daarmee zijn baan verdwijnt vraagt om een compleet andere aanpak dan de medewerker die geprikkeld wil worden om met de nieuwe mogelijkheden de beste zorg te leveren. Groeneveld is daarom erg blij met de resultaten van het onderzoek. 'Met het ontwikkelen van de diverse persona’s krijgen zorgorganisaties nu handvaten om rekening te houden met deze diversiteit.'

Noodzaak aan betere digitale vaardigheden

Gebrek aan kennis en vaardigheden bij zorgprofessionals wordt benoemd als een van de grootste knelpunten bij het gebruik van technologie in de zorg door bestuurders in de verpleeghuiszorg (Jester, 2019). En slechts 49 procent van de zorgverleners vindt dat zij genoeg knowhow hebben van ICT om hun werk goed te kunnen doen (Ictivity, 2018).

Digitale vaardigheden zijn voorwaardelijk om in deze veranderende werkomgeving te kunnen blijven functioneren.

Groeneveld en Verheijden zien dan ook een urgente noodzaak dat zorgprofessionals en zorgaanbieders investeren in digitale vaardigheden. De ontwikkelingen rondom technologie in de zorg gaan nu razendsnel. Zowel vanuit de zorgvrager, mantelzorgers als de organisatie komt er steeds meer technologie en digitale toepassingen in het werk van zorgprofessionals. Groeneveld: 'Digitale (basis)vaardigheden zijn voorwaardelijk om als zorgprofessional in deze veranderende werkomgeving te kunnen blijven functioneren.' 

Als we nu niks doen wordt de achterstand te groot en gaan we medewerkers verliezen.

'Ik zie goede digitale vaardigheden als een soort landingsbaan voor eHealth en zorgtechnologie', vult Verheijden aan. 'We zijn hier natuurlijk niet uniek in. Voor alle sectoren is dit de uitdaging van de toekomst. Het wordt niet voor niets benoemd als dé 21e-eeuwse vaardigheid. Als we nu niks doen wordt de achterstand te groot en gaan we medewerkers verliezen.'

Meer weten of meedoen?

De samenwerking tussen partners van het onderzoek gaat ook in 2020 verder. Graag willen we deze kennis in de praktijk toepassen. Bent u projectleider van een digiproject in de zorg en wilt u werken aan slimmer maatwerk? Heeft u een goed voorbeeld, waarvan we kunnen leren? Neem dan contact op met b.vanmierlo@vilans.nl.

Ga naar de overzichtspagina over het coronavirus

Meer informatie? Neem contact op met:

BartSenior adviseur
Bart
van Mierlo
Senior adviseur b.vanmierlo@vilans.nl 06 22 81 03 78
Profiel
Persvragen? Neem contact op met afdeling communicatie via 06 460 433 51 of pers@vilans.nl