Deel deze pagina via:
5 tips om CURA bij morele twijfel goed toe te passen binnen je zorgorganisatie
Gepubliceerd op: 16-04-2025
CURA is een laagdrempelige en flexibele methode voor zorgverleners om met morele twijfels en morele stress om te gaan. Dat komt veel voor binnen de ouderenzorg en de palliatieve zorg. Een nieuw onderzoek laat zien hoe CURA ook medisch behandelaren in de ouderenzorg kan helpen. De resultaten van het onderzoek zijn gepubliceerd in het wetenschappelijk Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie (TGG). Op deze pagina lichten de auteurs hun onderzoek toe en geven ze 5 tips om CURA goed in te zetten.
Wat is CURA en wat heb je eraan?
CURA is een instrument om als zorgverlener stil te staan bij morele uitdagingen in je dagelijkse werk. Het is ontwikkeld samen met zorgverleners onder leiding van Suzanne Metselaar (Amsterdam UMC). CURA helpt je om goede zorg te verlenen in moreel lastige situaties.
CURA ondersteunt ook de morele veerkracht van zorgverleners: je vermogen om goed om te gaan met de belasting die morele twijfels en stress met zich meebrengen. CURA is ontwikkeld omdat er behoefte was aan een laagdrempelige vorm van moreel beraad.
Zorgverleners kunnen deze methode zelf gebruiken en relatief makkelijk een plek geven in de dagelijkse praktijk. Verpleegkundigen kunnen CURA inzetten, maar ook medisch behandelaren. Naar dit laatste deed Lieke Swart onderzoek. Zij is ouderengeneeskundige en onderzoeker.
Tijdens haar opleiding tot specialist ouderengeneeskunde kreeg Swart les over CURA. Ze vond het direct interessant. Toch bleek dat behandelaren in de ouderengeneeskunde de methode nog niet veel gebruiken. Dat was aanleiding voor Swart om een onderzoeksstage te doen bij het CURA-team.
2 voorbeelden van een morele uitdaging
Bij morele uitdagingen of morele twijfel kun je denken aan situaties waarin niet duidelijk is wat goede zorg is. Bijvoorbeeld als je moet kiezen tussen iemands veiligheid en vrijheid.
Stel je voor dat er een valrisico is voor je cliënt, vanwege kleedjes op de vloer. Kleedjes betekenen gezelligheid en huiselijkheid voor de cliënt. Je cliënt wil ze daarom echt niet weghalen. Dankzij een CURA-moment zag een zorgverlener in dat het belangrijk is om deze wens van de cliënt te respecteren. En dat je al een eind komt door de kleedjes iets te verschuiven voor een goede doorgang met de rollator.
Een ander voorbeeld is als de naasten van iemand met gevorderde dementie hem of haar willen doorverwijzen naar de cardioloog vanwege hartklachten. Jij als zorgverlener twijfelt of dat passend is. Hoe ga je met deze situatie om? CURA helpt je om gestructureerd hierbij stil te staan en te bepalen wat het belangrijkst voor je is. Het is in te zetten in alle vormen van zorg. Je kunt CURA samen gebruiken in een kleine of grote groep, maar je kunt de stappen ook alleen doorlopen.
Medisch behandelaren willen CURA graag gebruiken
De belangrijkste vraag: Hoe haalbaar is het om CURA te gaan gebruiken in de ouderengeneeskunde, vooral door de medisch behandelaar (specialist ouderengeneeskunde, verpleegkundig specialist of physician assistant)?
Er is al eerder een vergelijkbare haalbaarheidsstudie uitgevoerd onder verpleegkundigen. Swarts conclusie is dat medisch behandelaren CURA graag willen gebruiken, maar dat ook zij daar meer ondersteuning en training bij kunnen gebruiken.
5 tips om CURA toe te passen
Swart en Metselaar geven hier 5 tips om CURA goed toe te passen in de praktijk.
1. Doe mee aan een training
Als zorgorganisatie is het slim om een aantal medewerkers mee te laten doen aan de CURA-ambassadeurstraining. Hierin leren deelnemers om CURA te introduceren in hun organisatie, een rol te spelen in de implementatie van CURA en CURA-sessies goed te begeleiden. Het is prettig als ambassadeurs met elkaar kunnen optrekken en elkaar kunnen ondersteunen. Dat helpt om de continuïteit te waarborgen.
2. Maak de juiste collega's ambassadeur
Het is belangrijk om als zorgorganisatie zorgvuldig te kiezen welke collega's CURA-ambassadeur worden. Zij zijn namelijk de pioniers en aanjagers in de organisatie. Wie is enthousiast over het onderwerp ethiek? Wie vindt het leuk om een groepsproces te begeleiden? Wie is goed ingebed in de organisatie? En wie heeft de flexibiliteit om dat te doen?
3. Leer samen met collega's
Het werkt goed als ambassadeurs hun collega's helpen om morele vraagstukken in hun werk te herkennen en in te brengen voor een CURA-moment. 'Daarbij is het belangrijk dat er ruimte is voor twijfel in de organisatie', vertelt Metselaar.
'Elke zorgverlener vraagt zich soms af of er wel goede zorg verleend wordt. Je wilt er naartoe dat mensen open durven te zijn over deze twijfels. Dat ze deze op een gestructureerde manier kunnen delen en kunnen leren van en met elkaar.'
4. Neem CURA-moment op in bestaande overleggen
Heb je weinig tijd? Werk dan met de tijd die je wel hebt. Gebruik bijvoorbeeld de tijd van een al gepland overleg voor een CURA-moment, zoals een cliëntbespreking, de overdracht, een weekstart of een intervisiemoment. Of gebruik CURA om je gedachten op een rijtje te zetten wanneer je onderweg bent naar een cliënt. De duur van een CURA-moment hangt af van de complexiteit van de casus, maar houd rekening met ongeveer 30 tot 40 minuten.
5. Sluit aan bij bestaande ethiekstructuren
Veel organisaties hebben al een commissie ethiek of andere vormen van moreel beraad in huis. Voor de implementatie van CURA werkt het goed om hierbij aansluiting te zoeken. Samen bereik je meer. En het is goed om medewerkers op verschillende manieren te kunnen ondersteunen bij hun morele vraagstukken.
Bekijk de praktische handleiding voor CURA op Zorg voor Beter. Hierin lees je precies hoe je CURA moet gebruiken.
Over het onderzoek
De haalbaarheidsstudie vond plaats onder 41 deelnemers. Zij volgden een introductieworkshop van 2,5 uur om kennis te maken met CURA. Na de workshop konden ze in een vragenlijst aangeven wat ze van CURA vonden, of ze het wilden gebruiken en met welk doel of effect.
Hiermee bepaalden de onderzoekers de aanvaardbaarheid van CURA voor deze doelgroep. De studie liet zien dat deelnemers bij de start van plan waren om CURA te gaan inzetten.
Toch bleek na 3 maanden uit de tweede vragenlijst dat maar 14 procent ermee gewerkt had. 'Dit hadden we niet verwacht, omdat ze er graag mee wilden werken', vertelt Swart. De redenen hiervoor liepen uiteen: er was geen morele uitdaging (herkend) of ze voelden zich nog niet klaar om ermee te werken. Wel waren ze nog steeds enthousiast over de voordelen van CURA.
Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie
Het Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie (TGG) is een open access wetenschappelijk tijdschrift voor iedereen met interesse in de biologische, psychologische, sociale en medisch wetenschappelijke gebieden van de gerontologie en geriatrie. Het hele artikel over het onderzoek lees je op de website van TGG.