In de inspiratiereeks 'Het leven centraal: het goede gesprek' krijg je handvatten om het goede gesprek te voeren waarin het leven van de cliënt echt centraal staat. In dit artikel krijg je tips voor motiverende gespreksvoering. Dit is een basismanier van communiceren die helpt om aan te sluiten bij wat cliënten willen en kunnen. En die hen ondersteunt om hun eigen motivatie en vertrouwen te ontdekken en te versterken.
Wat is motiverende gespreksvoering?
Motiverende gespreksvoering is een manier van communiceren die helpt om samen met de cliënt te kijken of en hoe verandering mogelijk is. Je probeert niet te overtuigen of te sturen, maar sluit aan bij wat de cliënt denkt, voelt en wil. De cliënt staat dus centraal. Als zorgverlener help je de cliënt om:
na te denken over verandering
twijfels of zorgen te bespreken
vertrouwen in zichzelf te krijgen
Je doet dit door goed te luisteren, open vragen te stellen en samen te reflecteren. De cliënt bepaalt het tempo en de richting. Jij ondersteunt het gesprek. Veel cliënten willen wel veranderen, maar aan de andere kant vinden ze dat spannend of moeilijk. Motiverende gespreksvoering helpt om die twijfel te benoemen en samen te kijken naar kleine stappen die wél mogelijk zijn. Zo ontstaat motivatie van binnenuit. Die motivatie past bij het leven van de cliënt en is beter vol te houden.
Mevrouw Segers ging vroeger graag met haar broer naar de camping. Nu heeft ze hulp nodig bij het aan- en uittrekken van steunkousen. Ze denkt dat ze daarom niet meer lang op de camping kan blijven.
Samen met haar zorgverlener praat ze over haar situatie. Ze bekijken wat wél mogelijk is. Ze kiezen kleine, haalbare stappen. Mevrouw Segers gaat oefenen met een hulpmiddel om zelf haar kousen aan te trekken. Dat lukt steeds beter. Doordat ze dit zelf kan, krijgt ze meer vertrouwen. Uiteindelijk durft ze haar broer weer op te zoeken op de camping.
Wat levert het op?
Het doel is om de eigen motivatie van de cliënt te versterken. De zorgverlener en cliënt bepalen samen het doel en welke stappen daarvoor nodig zijn. Hierdoor voelt de cliënt meer eigenaarschap en groeit het vertrouwen om verder te gaan.
Onderzoek laat zien dat motiverende gespreksvoering helpt om:
gedragsverandering beter vol te houden
motivatie en zelfvertrouwen te vergroten
de samenwerking tussen cliënt en professional te verbeteren
Motiverende gespreksvoering is een wetenschappelijk onderbouwde manier van communiceren, ontwikkeld door de Amerikaanse psychologen William Miller en Stephen Rollnick.
Meneer Everts is gevallen en heeft nu hulp nodig bij het douchen. Tijdens het kennismakingsgesprek met zorgverlener Peter vertelt hij dat hij een groot voetbalfan is. Hij ging elke week naar de voetbalclub om zijn kleindochter te zien spelen. Door de val kan hij minder goed lopen. Hij vindt het lastig om zijn dochter steeds om hulp te vragen.
Samen met Peter kijkt hij naar wat wél kan. Eerst loopt meneer Everts kleine stukjes in de tuin. Daarna tot de hoek van de straat. Uiteindelijk lukt het om weer naar het voetbalveld te gaan. Zo kan hij zijn kleindochter weer aanmoedigen! Peter vraagt ook of er andere mensen zijn die kunnen helpen. Dat blijkt zo te zijn. Dat doet meneer Everts goed.
Waarom werkt het?
Motiverende gespreksvoering werkt omdat de cliënt zelf ontdekt waarom een verandering belangrijk is. De zorgverlener stuurt niet, maar begeleidt. Er is ruimte voor twijfel en terugval. Door hierover te praten, blijft het gesprek open en kun je samen nieuwe stappen zetten.
Ik kom vaak bij cliënten die bang zijn om te vallen. Ik vraag dan "Wat heeft u nodig om minder bang te zijn? Wat kan u daarbij helpen?" Ik bied niet meteen zorg aan, want dan blijft de angst. We zoeken samen naar een passende oplossing, bijvoorbeeld hulp van een ergotherapeut om het vallen te voorkomen.
zorgverlener
Tips om te starten met motiverende gespreksvoering
Wil je zelf beginnen met motiverende gespreksvoering? Begin klein:
Stel open vragen, zoals: wat is voor u belangrijk? Hoe ziet een goede dag er voor u uit? Wat geeft u een goed gevoel? Waar wordt u vrolijk van? Heeft u nog dromen, groot of klein?
Luister en herhaal: zeg in je eigen woorden wat de cliënt vertelt. Zo voelt de cliënt zich gehoord. Laat af en toe een stilte vallen, zodat de cliënt rustig kan nadenken.
Let op verandertaal: als de cliënt iets zegt dat laat zien dat hij of zij iets wil veranderen, kun je daar verder op ingaan.
Zoek samen naar haalbare stappen: één kleine stap kan al veel verschil maken.
Vier successen: benoem wat goed gaat, ook als het iets kleins is.
‘Het leven centraal-gesprek’ gaat verder dan alleen vragen naar klachten of de zorgvraag. Het gaat over het hele leven van de cliënt. Wat vindt iemand belangrijk? Welke dromen of gewoontes geven energie? Waar maakt iemand zich zorgen over? Dit vraagt om openheid, geduld en nieuwsgierigheid. Als zorgverlener wil je misschien snel dingen direct oplossen. Maar door eerst goed te luisteren en de cliënt tijd en ruimte te geven, ontstaat motivatie die van binnenuit komt. Die motivatie is vaak sterker en blijft langer.
De beweging: het leven centraal
De zorg is in beweging. Vroeger werd er snel gekeken naar wat een zorgverlener kon doen. Er werd vaak meteen professionele zorg ingezet. Nu staat het leven van de cliënt centraal. Niet de zorgvraag, maar de persoon achter die vraag komt eerst. Samen ontdek je wat belangrijk is voor iemand. Wat kan hij of zij zelf doen, of leren? En hoe kunnen hulpmiddelen en de omgeving daarbij helpen?
Deze manier van werken geeft cliënten meer vrijheid en zelfstandigheid. Tegelijk zorgt het ervoor dat zorg beschikbaar en betaalbaar blijft voor mensen die het echt nodig hebben. Deze verandering vraagt om een andere manier van denken en praten. Met elkaar, met cliënten en met hun naasten.
Inschrijven nieuwsbrief
Met onze nieuwsbrief blijf je wekelijks op de hoogte van alle trends en ontwikkelingen in de langdurige zorg.
Voor meer informatie over de verwerking van persoonsgegevens, zie onze privacyverklaring.
