‘Betrouwbare kennis moet vindbaar zijn, juist ook in dit AI-tijdperk’

Onlangs was Lia op een zorgcongres. Een groepje deelnemers kreeg de vraag: als je mocht dromen, wat zou je dan willen? Een verpleegkundige in de gehandicaptenzorg antwoordde: ‘Het lijkt me fijn dat ik mijn laptop kan openklappen, mijn vraag intypen en een betrouwbaar antwoord krijgen.’ Lia glimlacht als ze eraan terugdenkt. ‘Ik dacht toen: dit is precies wat de InterventieZoekhulp doet.’

Oneindige kennisstroom

Met de InterventieZoekhulp bouwt Vilans voort op een rol die het al zo’n 10 jaar vervult in het verzamelen en verspreiden van kennis voor de langdurige zorg. De gedachte achter die kennisinfrastructuur is dat wetenschappelijke kennis, praktijkkennis en onderwijs met elkaar verbonden zijn. Lia noemt dat het kennislemniscaat: een oneindige stroom aan kennis zonder vast beginpunt. ‘De kennis kan beginnen bij een vraag vanuit de praktijk, maar net zo goed bij onderzoek dat zijn weg naar de praktijk nog moet vinden.’

Die kennisstroom loopt niet altijd soepel, weet Lia. ‘Soms duurt het lang voordat een vraag uit de praktijk wordt beantwoord. Andersom bereikt veel onderzoekskennis de praktijk te langzaam. Vilans zorgt ervoor dat iedereen die dat nodig heeft begrijpelijke, valide en toegankelijke kennis krijgt. Zodat professionals er direct mee aan de slag kunnen.’

Valide en betrouwbare informatie

Vilans ontsluit de kennis onder meer via 5 grote kennispleinen, die zijn geïnitieerd met onder meer ZonMw, VGNen ActiZ. ‘Een kennisplein als Zorg voor Beter trekt jaarlijks zo’n 2 miljoen bezoekers, uit zowel de zorgpraktijk als het onderwijs. De kennispleinen zijn ook verkeersknooppunten voor de kennis van andere kennisorganisaties, zodat ook die kennis goed wordt gevonden.’

Vilans heeft een centrale rol in de kennisinfrastructuur voor zorg en ondersteuning, stelt Lia. ‘We ontwikkelen dus niet alle kennis zelf, maar we selecteren en ontsluiten al die kennis wel zorgvuldig. Als je één van onze pleinen bezoekt, weet je zeker dat de informatie die je hier vindt valide en betrouwbaar is.’

Een gemeenschappelijk vraagstuk

Met de opkomst van AI is die uitdaging een stuk groter geworden. Steeds minder mensen zoeken via websites, ze gebruiken steeds vaker chatbots van ChatGPT of Google. ‘Betrouwbare kennis moet goed vindbaar zijn, ook in dit AI-tijdperk’, zegt Lia. ‘Dat bracht ons in de kennisinfrastructuur bij een gemeenschappelijk vraagstuk: hoe zorgen we dat betrouwbare kennis vindbaar blijft?’

Tegelijkertijd kwam passende zorg nadrukkelijker in beeld voor de langdurige zorg. De vraag vanuit VWS aan Vilans: welke interventies werken, en hoe maak je die vindbaar voor zorgprofessionals? ‘Alleen, met zo'n overzicht kan niemand werken’, zegt Lia. ‘Want interventies staan verspreid over honderden websites en wisselen sterk van kwaliteit. We moesten iets bedenken waarmee mensen zicht krijgen op wat kan helpen in een specifieke situatie.’

Organische samenwerking

Dat vroeg om samenwerking met de (kennis)organisaties die betrouwbare informatie over werkende interventies beheren en bereid waren die vindbaar te maken via de InterventieZoekhulp. Lia: ‘De samenwerking ontstond organisch, omdat iedereen hetzelfde probleem herkende. Alle partijen willen dat hun kennis goed wordt gevonden en gebruikt. Dat verbindt ons.’

Het resultaat mag er zijn, concludeert Lia. ‘Met de InterventieZoekhulp heeft Vilans, samen met partners, een oplossing ontwikkeld die verder gaat dan de oorspronkelijke vraag van VWS.’

Baat bij betere content

De deelnemende organisaties hebben er ook zelf baat bij. Om hun interventies vindbaar te maken voor de InterventieZoekhulp, moesten ze hun content soms ook verbeteren en aanvullen. ‘Daarmee hebben ze een praktische slag gemaakt’, zegt Lia. ‘Alle partijen zijn trots op wat ze hebben bijgedragen en zien de meerwaarde. En omdat de InterventieZoekhulp altijd doorverwijst naar de oorspronkelijke bronplek, genereert deze dus ook bezoekers voor de plek zelf.’

Bij uitstek een kennisinfrastructuur-thema

Voor Lia is de InterventieZoekhulp bij uitstek een kennisinfrastructuur-thema. Want de zoekhulp maakt betrouwbare kennis makkelijk vindbaar, precies wat de kennisinfrastructuur beoogt. En de samenwerking die daarvoor nodig was, laat zien wat er mogelijk is als partijen vanuit een gemeenschappelijk doel samenwerken en over hun eigen schaduw heen durven te stappen. Zo draagt Vilans eraan bij dat betrouwbare kennis niet alleen beschikbaar is, maar daadwerkelijk wordt gebruikt in de praktijk.