De eilanden van Uthgard: anders naar zorg kijken

Het is een merkwaardig gezicht. Zorgmedewerkers staan om een tafel waarop een bordspel ligt met een speelgoed vikingschip erop: de eilanden van Uthgard. De opdracht: voldoe zo goed mogelijk aan de wensen van de inwoners van de eilanden. Als schippers overleggen ze met elkaar wat ze naar welke eilanden laten vervoeren. Dat is niet eenvoudig, want de eilanders vragen veel, de voorraad is beperkt en de tijdsdruk is hoog. Vilans-adviseur Wouter Vos kijkt het spel met een glimlach aan.

Ontdekken wie zorg nodig heeft

Hoeveel plezier de medewerkers er ook aan beleven, ze spelen niet zomaar een spel. ‘De serious game helpt zorgprofessionals te beseffen dat er een andere manier van zorg verlenen nodig is om ook in de toekomst goede zorg te kunnen bieden. Van reageren op de zorgvraag, naar ontdekken wat iemand echt nodig heeft’, legt Wouter Vos uit.

‘Veel zorgprofessionals denken vaak direct in oplossingen en dragen middelen aan. Het spel wil ze dat inzicht geven, maar ook het besef dat deze voorraad beperkt is. Ze ontdekken, in de metafoor van hulpbehoevende eilanden, dat de echte oplossing begint bij het begrijpen van de achterliggende behoefte.’

Behoefte achterhalen

Eerst denken en dan pas doen. Of beter gezegd, eerst de behoefte achterhalen. Dat advies vindt niet direct bij alle deelnemers gehoor. Ze staan eerst wat onwennig bij het spel. Ze praten veel en luisteren weinig. Maar al snel raken ze in gesprek over de verdeling van de schaarse voorraden en naar welke eilanden die dan moeten gaan. De zandloper zet met 4 minuten aan tot haast. ‘Zorgmedewerkers zijn gewend om met druk om te gaan, al is het nu nog een chaotisch tafereel’, ziet Vos. ‘Maar na een aantal rondes heeft iedereen een duidelijke rol in het spel en wordt er echt samengewerkt om aan de vraag van ieder eiland te kunnen voldoen.’

Opdracht volbracht

Na een uur schuiven met een boot vol goederen, materialen en personen gaat er gejuich op. Het team heeft de opdracht volbracht, dankzij een aantal slimme zetten en de scherpe blik van een deelnemer. Er zijn maar 4 ‘klachten’. Die staan voor leveringen die niet naar wens zijn gedaan. ‘Een heel goede score’, complimenteert Wouter Vos het team. In de nabespreking lijkt het kwartje te vallen. De deelnemers zijn zich bewust geworden van hun eigen neiging tot ‘snel en automatisch’ handelen. Maar soms moet je een pas op de plaats maken. Zeker als het gaat over verdeling van schaarse middelen. ‘Ik hoop dat de ervaring van vandaag jullie helpt om nog meer te kijken wat iemand echt nodig heeft’, besluit Vos.

Spel zet aan tot nadenken

En de deelnemers zelf? ‘Dat het eerst chaotisch is, maar dat mensen toch wel snel de mogelijkheden zoeken, is heel herkenbaar voor ons dagelijkse werk’ zegt een van de deelnemers. ‘Je staat met zijn allen voor een opgave aan de tafel, alleen heb je dat pas later door’. 

Een andere deelnemer zegt: ‘Het zet je inderdaad wel aan tot nadenken over hoe we dingen doen. En het is heel leuk om met elkaar tegen het spel zelf te spelen’. Een collega: ‘Ik merk in het spel dat we niet alleen goederen nodig hebben, maar juist slimmer moeten organiseren. Dat zie ik ook in ons werk. Als we dat slimmer organiseren, kunnen we het misschien met minder mensen doen.’