Van generatieverschil naar meer begrip: zo ging Klavervier het gesprek aan
Gepubliceerd op:
Een jonge collega krijgt een vast contract. Een oudere collega, die al langer bij de organisatie betrokken is, voelt zich gepasseerd. Waarom krijgt zij die plek niet? En waarom wordt er gekozen voor iemand die er nog maar kort werkt? Bij Klavervier leidde die situatie niet tot een groot conflict, maar wel tot iets wat bleef hangen.
Locatiemanager Melvin merkte dat verschillen tussen jongere en oudere collega’s vaker onderwerp van gesprek waren. Over de manier waarop mensen werken, omgaan met verandering en met elkaar communiceren.
Generatieverschillen
'We hebben echt te maken met generatieverschillen', vertelt hij. Bij Klavervier werken collega’s van 17 tot 70 jaar. Tegelijkertijd is de verdeling niet geleidelijk: er is een relatief grote groep jonge medewerkers en daarnaast een groep oudere collega’s. Dat maakt verschillen soms extra zichtbaar.
Maar wanneer verschillen zichtbaar worden, ontstaat ook een keuze. Laat je ze bestaan als aannames en irritaties, of gebruik je ze als aanleiding om elkaar beter te leren begrijpen? Klavervier koos voor dat laatste.
'Eerst begrijpen, dan samenwerken'
Toen er een teamdag gepland moest worden, besloot Klavervier het onderwerp niet te laten liggen. Het team ging met elkaar in gesprek over generaties en over wat generatieverschillen kunnen betekenen op de werkvloer.
De dag begon met een korte uitleg over verschillende generaties, de kenmerken die vaak aan generaties worden toegeschreven en het mogelijke effect daarvan op samenwerking. Tegelijkertijd werd er nadrukkelijk een belangrijke nuance meegegeven: leeftijd vertelt nooit het hele verhaal.
Persoonlijkheid, werkervaring, levensfase, opvoeding, teamcultuur en eerdere ervaringen bepalen minstens zo goed hoe iemand naar het werk kijkt. Daarmee werd de theorie vooral een startpunt. Geen hokje waarin collega’s elkaar konden plaatsen.
Generatiegesprekswaaier
Vervolgens ging het team zelf aan de slag. De medewerkers werden verdeeld over vijf groepjes, bewust gemixt in verschillende generaties. Met de generatiegesprekswaaier in de hand trokken de groepjes naar buiten. Het was mooi weer en al wandelend ontstonden gesprekken die op een gewone werkdag misschien niet zo snel zouden plaatsvinden.
De waaier bevat vragen over jezelf, vragen over samenwerken en verschillende stellingen. Niet alle vragen waren makkelijk. Sommige voelden in eerste instantie zelfs best persoonlijk. Maar juist daarin zat de kracht.
'Er is geen goed of fout'
Tijdens de gesprekken kwam steeds dezelfde vraag terug: wat hebben wij van elkaar nodig om goed samen te werken? Een gouden oplossing bleek er niet te zijn. Wel kwamen steeds dezelfde onderwerpen terug: communicatie, respect, openheid, verwachtingen uitspreken, vragen stellen en professioneel blijven.
Melvin vat het mooi samen: 'Je vult elkaar aan en je leert van elkaar.' Ook het durven geven en ontvangen van feedback, hulp durven vragen en nieuwsgierig blijven naar elkaar werden veel genoemd. Opvallend was dat juist de persoonlijkere vragen gesprekken op gang brachten die collega’s normaal gesproken niet snel met elkaar voeren. 'Juist dat persoonlijke maakt het fijn', vertelt Melvin. En daar gebeurde iets belangrijks. Het gesprek ging steeds minder over ‘de jongeren’ en ‘de ouderen’, en steeds meer over de mensen die tegenover elkaar zaten.
Wat drijft jou? Waar ben jij goed in? Wat vind jij belangrijk in je werk? Waar loop jij tegenaan? En wat heb jij van mij nodig? De theorie over generaties werd daarmee een ingang naar iets veel menselijkers: elkaar leren kennen.
Van generatieverschil naar samenwerkingsvraag
Dat bleek uiteindelijk de grootste opbrengst van de teamdag. Want generatieverschillen zijn vaak goed zichtbaar. De een is opgegroeid met digitale technologie, de ander met andere manieren van werken. De een hecht misschien sterk aan flexibiliteit en werk-privébalans, terwijl de ander waarde hecht aan structuur, ervaring en loyaliteit. Maar zodra je verder praat, ontdek je dat het verhaal veel genuanceerder is.
Oudere medewerkers noemen bijvoorbeeld de digitale vaardigheden, frisse ideeën en nieuwe kijk van jongere collega’s als kwaliteiten. Jongere medewerkers waarderen bij oudere collega’s juist hun ervaring, vakkennis, betrokkenheid, loyaliteit en verantwoordelijkheidsgevoel. Wat eerst als een verschil kan voelen, blijkt daarmee ook een aanvulling te kunnen zijn.
En misschien is dat wel de belangrijkste stap: verschillen hoeven niet eerst opgelost te worden om goed samen te kunnen werken. Je moet ze eerst leren begrijpen.
'Het gesprek over generaties is pas het begin'
De teamdag maakte ook duidelijk dat generatieverschillen niet het hele verhaal vertellen. In de evaluatie werd zichtbaar dat persoonlijkheid, ervaring en teamcultuur minstens zo belangrijk zijn. Het ene team is bijvoorbeeld al gewend om met elkaar te praten over feedback en communicatie, terwijl een ander team daar meer structuur of begeleiding bij nodig heeft.
Het gesprek over generaties kan daarom een mooie eerste stap zijn, maar hoeft daar niet te stoppen. Want als je eenmaal met elkaar praat over verschillen, komen vanzelf andere vragen op tafel. Daar zit misschien wel de echte waarde van generatiebewust werken: niet proberen om iedereen hetzelfde te laten denken of werken, maar onderzoeken hoe je de verschillen kunt gebruiken om samen sterker te worden.
Begin met het gesprek
Je hoeft daarvoor niet meteen een hele teamdag te organiseren. Een goed gesprek tijdens een teamoverleg kan al een begin zijn. Vraag eens aan elkaar wat je in een collega waardeert. Wat je van een andere generatie zou willen leren. Welke aanname je ooit over een andere generatie had en die in de praktijk helemaal niet bleek te kloppen.
Of bespreek samen een stelling over werk-privébalans, communicatie, digitalisering of feedback. Het belangrijkste is dat je nieuwsgierig blijft. Want niet iedere jongere is digitaal vaardig. Niet iedere oudere houdt vast aan bestaande werkwijzen. En niet iedereen uit dezelfde generatie vindt dezelfde dingen belangrijk.
Elkaars perspectief beter begrijpen
Bij Klavervier heeft het gesprek de verschillen dan ook niet weggehaald. En dat was ook niet het doel. Wel ontstond er meer ruimte om naar elkaar te luisteren en elkaars perspectief beter te begrijpen. Medewerkers geven aan dat ze vaker hulp vragen, bewuster ruimte geven aan anderen en meer oog hebben voor de kwaliteiten van collega’s uit andere generaties.
Het onderwerp blijft daarom op de agenda. De brievenbussen waarin medewerkers ideeën en aandachtspunten kunnen achterlaten, blijven staan. De input wordt later samen bekeken om te bepalen welke vervolgstappen bij het team passen. Want goed samenwerken begint niet bij het oplossen van verschillen. Het begint bij het gesprek aangaan over wat er achter die verschillen zit. En soms is daar alleen maar een goede vraag voor nodig.
Wil je het gesprek aangaan in jouw team?
De generatiegesprekswaaier helpt om dat gesprek op een laagdrempelige manier te starten. Met vragen over jezelf, samenwerken en stellingen die uitnodigen om eens verder te praten dan je normaal gesproken doet.
