Henk Herman Nap Sandra Suijkerbuijk

Henk Herman Nap

Hoe kun je op afstand in warm contact staan met mensen in een verpleeghuis?

Om bewoners en personeel te beschermen tegen besmetting zijn er speciale bezoekregelingen geweest en zijn verpleeghuizen tijdens de eerste coronagolf zelfs gesloten. Dit had tot resultaat dat bewoners en naasten maandenlang slechts beperkt contact met elkaar hadden. Gelukkig ontstonden er legio creatieve en soms ook ontroerende initiatieven om tóch op afstand contact te hebben. Denk aan videobellen, kletstenten en hoogwerkers. Dankzij deze initiatieven konden we elkaar spreken en zien, zonder risico’s.

03-11-2020

Beeld: APA foto

Ondanks de waardering en positieve impact van deze initiatieven is er een gemis aan intimiteit en aanraking, vooral als het videobellen betreft. De huidige versoepeling in de bezoekersregelingen kan per direct worden teruggedraaid en ook moeten afdelingen tijdelijk worden gesloten indien er COVID-19 is vastgesteld bij bewoners. Het contact tussen mantelzorgers en bewoners blijft de komende maanden (en mogelijk jaren) een uitdaging. We moeten daarom voorbereid zijn op een situatie waarin we - op afstand - bewoners en naasten de kans kunnen geven om warm contact te ervaren. 

Kan technologie een uitkomst bieden?

Zowel digitale als analoge toepassingen zijn de afgelopen tijd benut om toch enigszins te kunnen voorzien in de behoefte naar sociaal contact en intimiteit. Op het gebied van digitale, technologische toepassingen zien we veel initiatieven rondom beeldbellen. Niet alleen de veelgebruikte platformen zoals Skype, WhatsApp en FaceTime komen veelvuldig aan bod, maar er bestaan ook applicaties specifiek voor mensen met dementie zoals de StayClose-app. Hieronder - ter inspiratie - een eerste overzicht van een aantal ontwikkelingen:

  1. StayClose-app: speciale beeldbel applicatie voor mensen met dementie en hun naasten.
  2. Familienet: een (video)berichten platform voor zorgprofessionals en naasten. 
  3. Eenvoudige videobel verbinding: eenvoudige beeldbel applicatie voor contact met zorgprofessionals en naasten.
  4. Injeuppie - zingevende groepsgesprekken: telefonische groepsgesprekken voor ouderen begeleid door een gespreksleider. 
  5. Telepresence robot Giraff: niet via een laptop , tablet of smartphone, maar videobellen via een robot. 
  6. Stay tuned radio: Naasten kunnen via WhatsApp voiceberichten, foto’s en video’s sturen naar een radio. Via de radio kunnen de berichten worden beluisterd en bekeken. 
  7. VITA: beleefkussen voor mensen met dementie. Naasten kunnen een boodschap inspreken, bijvoorbeeld een gedicht. De boodschap is vervolgens te beluisteren wanneer het gepersonaliseerde kussen wordt aangeraakt.
  8. Aanraken op afstand via armbandjes: ontworpen voor lange afstandsrelaties om elkaar toch aan te kunnen raken. Het armband simuleert een menselijke aanraking van een geliefde door middel van een kneepje. 
  9. Aanraken op afstand via een mouw 
  10. Aanraken op afstand via een shirt: met ingebouwde vibratiemotoren die door middel van trillingen een menselijke aanraking of knuffel kunnen simuleren. 
  11. Hugvie: een groot knuffelbaar kussen in de vorm van een mens. Trillingen afkomstig van geïntegreerde vibratiemotoren produceren een hartslag die reageert op de frequentie en toon van de stem van een naaste aan de telefoon. 
  12. Haptihug: combinatie van verschillende vibratiemotoren op de borst en buik die samen verschillende aanrakingen kunnen simuleren. Trillingen en beelden van omhelzingen zijn synchroon, met het idee om zo het gevoel van fysieke aanwezigheid te versterken.
  13. Quarantainer, kletscabines en knuffelraam 
  14. Cleaning Clowns
  15. 1,5-meter meubels voor o.a. de zorg
  16. The Kissenger: versturen van een kus via je telefoon
  17. Oogcontact tijdens het beeldbellen 
  18. Hologrammen, zoals hiermee geëxperimenteerd werd bij zorgorganisatie Atlant
  19. SAM, interactieve tafel gezellen 
  20. Drukvest met pompje 

Technologie kan het echte warme contact niet vervangen, maar kan wel een aanvulling zijn. Een draaitelefoon van vroeger elke ochtend even over laten gaan en als reactie tweemaal een ringtoon ontvangen, heeft in zichzelf geen rijke interactie maar toch een overtuigende 'affective presence'-ervaring op afstand. Mensen vinden hun eigen vorm in de technologietoepassing. SMS was eerst bedoeld als zakelijk contact, maar is later veel persoonlijker geworden. Hetzelfde geldt voor emoticons, die mensen zelf van 'interpretatie' zijn gaan voorzien.

Lees het hele artikel

Zinvol uitproberen van technologie: Doet u mee?

Voor de succesvolle toepassing van technologie voor warm contact in intra- en extramurale settings is er meer onderzoek nodig naar de exacte behoeftes van deze mensen, hun naasten en de professionals. Moet het echt een knuffel zijn of mag het meer symbolisch? Is er iets toe te voegen aan het beeldbellen? Is het iets wat je in een bepaalde omgeving moet aanbieden? De verwachting is dat er, net zoals met intimiteit in het algemeen, ook hier persoonlijke voorkeuren zijn. 

In de komende maanden gaat Vilans-stagiaire Dianne Vasseur aan de slag met deze vraagstukken tijdens haar verdiepende onderzoek naar het tot stand brengen van warm contact op afstand. Dit gaat ze doen door middel van interviews en uitprobeersessies bij enkele geïnteresseerde organisaties.

Heeft u interesse om met ons mee te doen of meer te weten te komen? We horen het graag!

Ga naar de overzichtspagina over het coronavirus

Meer informatie? Neem contact op met:

SandraSenior onderzoeker
Sandra
Suijkerbuijk
Senior onderzoeker s.suijkerbuijk@vilans.nl 06 22 81 04 16
Profiel
Persvragen? Neem contact op met afdeling communicatie via 06 460 433 51 of pers@vilans.nl