Naar hoofdinhoud Naar footer

Doen bij Depressie

Gepubliceerd op: 28-08-2024

Laatst bijgewerkt op: 29-10-2026

Doen bij Depressie (DbD) richt zich op systematisch opsporen & behandelen van depressie & depressieve klachten bij ouderen met chronische problemen in verpleeghuizen.

In het kort

Type interventie

Programma

Voor wie

Zorgverleners

Cliëntgroep

Ouderen, Dementie, Depressie

Sector

Ouderenzorg

Soort kennis

Onderzoek, Ervaring, Praktijk

Niveau van erkenning

Goede aanwijzingen voor effectiviteit
Databank erkende interventies

Het organiseren van depressiezorg in verpleeghuizen om het voorkomen en de ernst van depressie en apathie bij bewoners te verminderen.

Het zorgprogramma Doen bij Depressie (DbD) is bedoeld voor bewoners in een verpleeghuis. Dit betreft kwetsbare, meestal oudere mensen met chronische en complexe gezondheidsproblemen. Het zorgprogramma onderscheidt twee groepen: bewoners met cognitieve en/of communicatieve problemen, waaronder problemen door dementie, en cliënten zonder dergelijke problemen.

Het zorgprogramma is multidisciplinair en persoonsgericht. De psycholoog heeft een coördinerende rol. Het zorgteam, de arts en de welzijnsmedewerker/activiteitenbegeleider zijn nauw betrokken. Het programma bestaat uit drie fasen:

  1. Opsporen: herkennen, screenen en diagnosticeren
  2. Behandelen: basisinterventies, (psycho-)therapeutische interventies en medicatie (indien nodig) 
  3. ​Monitoren en evalueren
  • Handboek ‘’Doen bij Depressie’ met:
    • protocollen en stappenplan per discipline;
    • meetinstrumenten met handleiding;
    • overdrachtformulieren en alle overige benodigde formulieren, bijvoorbeeld de ‘Indicatorenset’ voor het in kaart brengen van geleverde formele depressiezorg.
  • implementatiewijzer
  • informatiefolders voor zorgteam, bewoners en naasten
  • psychomotorische therapiemodule
  • onderwijsmodules voor verzorgenden 
  • E-learning module
  • training Psychologen 

Alle materialen zijn digitaal te verkrijgen op de website van Ukon.

Mevrouw de Boer (82) was vroeger heel zelfstandig en spraakzaam. Door lichamelijke beperkingen is ze aan haar kamer gebonden. Ze praat weinig, lacht weinig en had depressieve episodes in het verleden.

Opsporen - fase 1

De CSDD en GDS-8 screeningsinstrumenten geven indicatie voor depressie. Na verdere evaluatie krijgt mevrouw de diagnose depressie.

Behandelen - fase 2 (PAP)

Het multidisciplinaire team stelt met familie een Plezierig-Activiteiten-Plan (PAP) op. Het plan komt echter niet van de grond omdat er onvoldoende mensen beschikbaar zijn om mevrouw te ondersteunen. Mevrouw wordt zelf ook onvoldoende geactiveerd door het plan.

Behandelen - fase 2 (DHT)

Na evaluatie start de psycholoog Dierbare Herinneringen Therapie (DHT) met vijf sessies. Mevrouw bloeide op: ze haalde gedetailleerde herinneringen op en herbeleefde positieve emoties. Dit was zichtbaar voor zorgmedewerkers, familie en naasten.

Positieve effecten

De dochter zocht extra foto's op en plaatste fotoboeken in de kamer, wat zorgmedewerkers handvatten gaf voor gesprekken. Het opbeuren van mevrouw gaf familie en naasten een goed gevoel. Helaas is mevrouw komen te overlijden. Na mevrouws overlijden gaf de dochter aan dat het ophalen van herinneringen haar hielp in het rouwproces.

De casus toont het belang van het Doen bij Depressie protocol voor zowel bewoner als directe omgeving.

Doen bij Depressie helpt om depressies in verpleeghuizen op te sporen en te behandelen. Depressie komt veel voor in verpleeghuizen en kan ongeveer 30 tot 50% van de bewoners treffen. Het opsporen en behandelen van depressies gebeurt helaas niet optimaal in langdurige zorginstellingen. Dit zorgt niet alleen voor een verminderde kwaliteit van leven en verhoogde mortaliteit onder bewoners, maar heeft ook een impact op de zorgmedewerkers.

Hoewel dit zorgprogramma niet als eerste focust op apathie wordt daar ook rekening mee gehouden. Apathie overlapt namelijk met depressie wat betreft motivatieproblemen. Plezierige activiteiten verminderen apathie. Antidepressieve medicatie kan juist apathie verergeren. Het verminderen van apathie is nodig omdat deze niet alleen een grote invloed heeft op het dagelijks en sociaal functioneren van bewoners, maar - net als depressie - leidt tot een verminderde levenskwaliteit en kortere levensduur.

Uit onderzoek blijkt dat Doen bij Depressie leidt tot:

  • Minder depressie op somatische afdelingen
  • Minder apathie op psychogeriatrische afdelingen
  • Een verhoging van door bewoners zelf gerapporteerde kwaliteit van leven op zowel somatische als psychogeriatrische afdelingen

Door vaker behandelstrategieën toe te passen, verbetert de werktevredenheid en autonomie bij zorgverleners. Bij bewoners lijkt het erop dat diverse behandelstrategieën verschillende effecten hebben op depressie en op apathie. Activerende strategieën die zorgmedewerkers inzetten, hebben vooral effect op psychogeriatrische afdelingen. Psychotherapeutische interventies vooral op somatische afdelingen.

Doen bij Depressie op de website van UKON

Inschrijven nieuwsbrief

Met onze nieuwsbrief blijf je wekelijks op de hoogte van alle trends en ontwikkelingen in de langdurige zorg.


Voor meer informatie over de verwerking van persoonsgegevens, zie onze privacyverklaring.