Naar hoofdinhoud

Beeldschermzorg

Wat is het?

Bij beeldschermzorg communiceert de zorgmedewerker met een cliënt via een beeldscherm met camera. Hierdoor is het mogelijk om cliënten op afstand te helpen bij algemene, dagelijkse handelingen. 

Beeldschermzorg vindt plaats via een tablet of laptop die van de zorgvrager zelf is of door de zorgorganisaties is verstrekt. Dankzij het beeldscherm en de camera kunnen cliënten en zorgverleners elkaar zien en met elkaar spreken. 

Op de tablet of laptop staat een van de volgende applicaties: 

  • generieke beeldbelapplicatie;   
  • specifieke beeldbel applicaties voor de zorg;  
  • beeldbelapplicatie op apparatuur die speciaal bedoeld is voor ouderen of mensen met een beperking, bijvoorbeeld een seniorentablet die de mantelzorger via software op afstand kan beheren.   

Met name bij een seniorentablet kunnen de mantelzorgers gebruik maken van een familieomgeving waar zij bepaalde instellingen kunnen aanpassen en kunnen volgen of hun naaste de technologie gebruikt.   

Beeldschermzorg wordt ook regelmatig ingezet bij ondersteuning van de dagstructuur en herinneringen, waarvoor normaal gesproken een specifiek scherm of sociale robot wordt gebruikt. Ook is het een alternatief voor de medicijndispenser.

Doelgroep

De doelgroep is zeer divers, maar bestaat voornamelijk uit thuiswonende ouderen met cognitieve, psychische of somatische problematiek (VPT, MPT of wijkverpleging) en thuiswonende mensen met een beperking.  

In combinatie met technologie voor monitoring van een chronische ziekte kunnen ook mensen met een chronische ziekte (zoals COPD, diabetes en hartfalen) baat hebben bij beeldschermzorg.

Waardebepaling

Er is sprake van aangetoonde vermindering van de werkdruk door tijdbesparing, maar de omvang vergt nog nader onderzoek. Bepaalde zorgmomenten kunnen volledig op afstand plaatsvinden door de inzet van beeldschermzorg, maar er is nu geen precieze omvang te geven van de tijdbesparing die dit oplevert. Het gaat dan vooral om begeleiding bij algemene dagelijkse levensverrichtingen, zoals begeleiding bij eten en drinken en het innemen van medicatie. De tijdbesparing wordt zowel veroorzaakt door het wegvallen van de reistijd als door het kunnen inkorten van zorgmomenten. Dat is het geval wanneer de zorg op afstand alleen uit begeleiding bestaat, terwijl medewerkers op locatie de cliënt ook meer meehelpen.

Het opstellen van een businesscase is echter lastig door het grote aantal verschillende concrete situaties of use cases, waarvoor beeldschermzorg kan worden ingezet.

Een usecase die er tot nu toe lijkt uit te springen op tijdbesparing is inzet bij de doelgroep thuis- en alleenwonende mensen met dementie en dan op de dagelijkse zorgmomenten aanreiking medicatie en ondersteuning bij eten & drinken. Dit zijn typische zorgmomenten die passen bij het dementieproces vanaf het middenstadium. Bij mensen met een beperking met ambulante begeleiding wordt beeldzorg als meerwaarde gezien om tussendoor meer te kunnen ondersteunen, bijvoorbeeld wanneer een ingewikkelde brief is binnengekomen waar de cliënt stress van ervaart. Of het in dit geval kostenbesparend werkt of een extra zorgmoment oplevert is nog niet onderzocht.

Zachte kostenZachte baten
  • Minder fysieke contactmomenten
  • Herinrichten zorgproces
  • Leren werken met technologie
  • Uitleg aan cliënten en mantelzorg
  • Cliënten zien vaak andere gezichten
  • Meer eigen regie bij cliënt
  • Meer digitale contactmomenten voor cliënt
  • Rust en gerust gevoel voor zorg/naasten
  • Verhoogd gevoel van veiligheid voor cliënt
  • Verhoogd welzijn (o.a. psychosociaal) voor cliënt
Harde kostenHarde baten
  • Kosten introductie in de organisatie (training, installatie, beheer)
  • Kosten randvoorwaarden zoals smartphones en internetconnectie
  • Kosten aanschaf hardware/software
  • Indien van toepassing kosten zorgcentrale
  • Kosten abonnement
  • Zorgmomenten zijn niet altijd meer te combineren
  • Minder reistijd
  • Meer capaciteit om andere cliënten te helpen
  • Verkorte zorgmomenten/behandeling
  • Mogelijk voorkomen van zorg (preventie & vroegsignalering
  • Inzet medewerkers thuis

Financiering

WMOBij enkele gemeenten in het kader van bestrijding van de eenzaamheid. Voornamelijk seniorentablet.
ZVWPrestatie thuiszorgtechnologie: Het declareren van extra uren per maand per cliënt voor financiering van de zorgtechnologie.
WLZBinnen dagtarief voor Volledig Pakket Thuis. Bij Modulair Pakket Thuis is prestatie thuiszorgtechnologie van toepassing, het kunnen declareren van extra uren bij het zorgkantoor.

Beeldschermzorg wordt sinds 2009 in de thuiszorg vergoed door de grotere zorgverzekeraars bij cliënten onder de Zorgverzekeringswet en door de zorgkantoren onder de Wet langdurende zorg. Er was in de periode 2009 – 2019 een aparte regeling zorg op afstand in de beleidsregels van de Nederlandse zorgautoriteit (NZa). Dit in de vorm van het kunnen declareren van 4 uur extra per maand per cliënt. Dit is per 2020 opgegaan in de meer algemene prestatie thuiszorgtechnologie, waarbij deze 4 uur voor beeldzorg is opgeteld bij de 2,5 uur voor medicijndispensing. In de regelgeving is vervolgens losgelaten welke zorgtechnologie declarabel is. Beeldzorg als zodanig is daarom per 2020 uit de regelgeving verdwenen.

Bij een aantal grote zorgverzekeraars kan een thuiszorgorganisatie nog steeds 4 uur per cliënt per maand extra declareren voor het financieren van deze zorgtechnologie. Het uurtarief waarmee gerekend wordt is meestal het uurtarief wijkverpleging. Een paar grotere zorgverzekeraars heeft echter in 2021 het aantal te declareren uren verlaagd, voortgezet in 2022. 

Ter discussie staat hoeveel tijdbesparing beeldschermzorg nu daadwerkelijk oplevert per cliënt per maand. Komt dit overeen met de oorspronkelijke vergoeding van 4 uur per cliënt per maand voor alle gebruikers? Dit is onderwerp van lopend onderzoek als input voor maatschappelijke businesscase(s).

Onderzoek naar deze technologie

Alleen onafhankelijk onderzoek wordt hier opgenomen:

  • Vita Valley in het kader van SET-up, Janneke de Groot en Kitty de Jong: Maatschappelijke businesscase beeldzorg, uitgangspunten voor thuiszorgorganisaties, maart 2021. (zie Downloads 1.1 Vita Valley Maatschappelijke businesscase beeldzorg)
  • Maatschappelijke businesscase beeldzorg, Zonnehuisgroep Amstelland, via een seniorentablet, Vilans, november 2021 (zie Downloads 1.2 Zonnehuisgroep Amstelland maatschappelijke businesscase beeldzorg)
  • Vita Valley in het kader van SET-up, Samenvatting SROI-verkenning ‘’Inzet beeldschermzorg in de wijkverpleging, scenario substitutie’’; Sensire, NAAST, Compaan, Menzis en VGZ, maart 2022. (zie Downloads 1.3 Verkenning social return on investment analyse) 

Waar vinden projecten en onderzoeken plaats

  • Vita Valley in het kader van SET-up: SROI-beeldschermzorg in de wijkverpleging, scenario preventie. Bij de zorgorganisaties: Sensire, BrabantZorg, Carinova en Marente 
  • Vilans in het kader van waardebepalend onderzoek naar SET-projecten gefinancierd door ZonMW: verdieping beeldschermzorg substitutie in de wijkverpleging met name in relatie tot de doelgroep alleenwonende mensen met dementie

Downloads

Jouw kennis ook op de kennisbank?

Neem contact met ons op.