AI-chatbots in de zorgdriehoek: wat doet dit met de zorgprofessional?

Chatbots voor mantelzorgvragen

Uit interviews met mantelzorgers werd duidelijk dat zij AI-chatbots voor steeds meer onderdelen van de zorg gebruiken. Het gaat bijvoorbeeld om het zoeken van informatie over ziektebeelden en medicatie, het vinden van oplossingen voor praktische problemen, het voorbereiden van gesprekken met zorgverleners of advies bij dagelijkse zorgtaken.

Mantelzorgers vinden het prettig dat ze zo snel, persoonlijk en laagdrempelig antwoord krijgen op hun vragen. Maar dit kan invloed hebben op het contact met zorgprofessionals. Sommige mantelzorgers ontvingen verkeerde informatie van de chatbot en gingen daardoor met foutieve informatie en te hoge verwachtingen het gesprek met de zorgverlener aan.

Wisselende reacties

Zorgprofessionals reageerden verschillend op het gebruik van AI-chatbots door mantelzorgers. Soms was er weinig aandacht voor de informatie die iemand via een chatbot had gekregen. Of er ontstond juist discussie. Bijvoorbeeld wanneer de adviezen niet klopten of niet pasten bij de specifieke situatie. In andere gevallen stimuleerde een zorgprofessional het gebruik juist door de cliënt aan te sporen om een chatbot te gebruiken om vragen voor de arts voor te bereiden. Lees de ervaringen van mantelzorgers met AI-chatbox in de verhalen van Youssef, Carla en Annemiek.

Gebruikersverhalen over AI-chatbots

Mantelzorg en AI: chatbots als dagboek

Welke kansen én welke risico’s bieden AI‑chatbots? Annemiek is mantelzorger voor haar man Kees, die multiple sclerose heeft. Ze gebruikt een AI-chatbot ter ondersteuning, als een soort dagboektherapie.

Verhaal Praktijkverhaal

Mantelzorg en AI: chatbots als assistent

Onderzoekers van Vilans spraken met mantelzorgers die AI-chatbots gebruiken voor zorgtaken. Carla zorgt voor haar moeder met beginnende dementie. Ze gebruikt een chatbot vooral voor praktische en zakelijke taken om tijd en stress te besparen.

Verhaal Praktijkverhaal

Mantelzorg en AI: chatbots als kennisbron

Welke kansen én welke risico’s bieden AI‑chatbots? Youssef is mantelzorger voor zijn jongste zoon, die een meervoudige beperking heeft. Hij gebruikt een AI-chatbot om medische informatie begrijpelijk te maken.

Verhaal Praktijkverhaal

Mantelzorg en AI: kansen en risico's van chatbots

Hoe gebruiken mantelzorgers AI-chatbots? Onderzoekers van Vilans spraken hierover met mantelzorgers. Hun ervaringen lees je in drie verhalen die zijn gemaakt door ervaringen uit meerdere interviews samen te voegen.

Verhaal Praktijkverhaal

Ervaringen van zorgprofessionals

Gesprekken met enkele zorgverleners leverden verschillende inzichten op. Zij zien inderdaad dat cliënten en mantelzorgers chatbots vooral gebruiken als adviseur. Zoals bij vragen over medicatie, ziektebeelden, voorzieningen of vergoedingen. Soms helpt dit het gesprek doordat mensen beter voorbereid zijn of meer informatie hebben over hun situatie. In andere gevallen zorgt het juist voor extra werk, bijvoorbeeld wanneer verkeerde informatie moet worden rechtgezet of wanneer verwachtingen te hoog zijn geworden. Dit kan leiden tot frustratie en kan invloed hebben op het vertrouwen in elkaar, wat vervolgens tot frictie in de relatie kan leiden.

Optimisme en terughoudendheid

Professionals bleken verschillend te kijken naar het gebruik van AI-chatbots door mantelzorgers. De een was terughoudend en zag vooral risico’s, zoals onjuiste informatie en privacyvraagstukken. De ander zag juist kansen, mits het gebruik goed wordt begeleid en ingebed in de zorg.

Ga het gesprek aan

Omdat cliënten, mantelzorgers en zorgprofessionals verschillend kijken naar het gebruik van chatbots, is het belangrijk dat dit onderwerp openlijk wordt besproken binnen de zorgdriehoek. Als cliënten en mantelzorgers delen hoe ze een chatbot gebruiken, kun je samen bekijken wat dit betekent voor de zorg en de samenwerking. Dit geldt net zo goed voor het gebruik van AI-chatbots door zorgprofessionals zelf. Ook zij experimenteren steeds vaker met AI-chatbots voor hun werk, wat nieuwe mogelijkheden maar ook vragen oproept over betrouwbaarheid, risico’s en verantwoordelijkheden.

De impact van chatbots op de zorg(driehoek) vraagt daarom om een bredere dialoog: binnen de zorgdriehoek, binnen zorgteams, binnen zorgorganisaties en ook op landelijk niveau. Hoe kijken we naar deze ontwikkeling? Wat levert het op, en welke neveneffecten brengt het met zich mee? Welke ruimte is er voor eigen regie? Waar zijn duidelijke grenzen nodig en welke handvatten moeten hierin worden geboden?