Hoe betrek je gebruikers bij ontwikkeling zorginnovatie?
Gepubliceerd op: 29-04-2026
Zorgtechnologie is continu in ontwikkeling. Toch bepaalt niet alleen de techniek of een innovatie slaagt. Het succes staat of valt met de manier waarop gebruikers worden betrokken. Maar wie zijn die gebruikers precies? Hoe verzamel je bruikbare feedback? En hoe zorg je dat zowel eindgebruikers als beslissers het nut van jouw product zien?
Ervaringen van 6 zorginnovaties in de praktijk
Dit artikel bundelt inzichten van zes ondernemers, die werken aan verschillende zorgtoepassingen, voor verschillende doelgroepen en die in verschillende fasen zitten van productontwikkeling. We interviewden ondernemers van diverse innovaties, zoals een robot voor ondersteuning, hulpmiddelen die helpen bij mobiliteit en revalidatie, en apps en virtuele assistenten ter ondersteuning van zorgmedewerkers. Zij vertellen over de manier waarop zij eindgebruikers hebben betrokken bij de ontwikkeling van hun product. Hun ervaringen laten zien hoe complex én waardevol gebruikersbetrokkenheid in de zorg kan zijn, hierbij gaven zij ook een aantal tips.
Balans zorgbehoefte en technische mogelijkheden
Om technologie goed te laten aansluiten op de praktijk, is het belangrijk te kijken naar wat cliënten en zorgverleners nodig hebben én naar hoe de technologie past binnen het dagelijks werk en de organisatie. Dat klinkt logisch, maar in de praktijk worstelen veel ondernemers hiermee. Soms is het toch lastig om niet vanuit de technologische mogelijkheden te denken. Wat kan deze technologie opleveren voor de zorg? Terwijl het startpunt beter is wanneer je deze vraag centraal zet: wat helpt de zorgpraktijk écht?
Het vinden van de juiste balans tussen technische mogelijkheden en zorgbehoefte blijkt een proces van ontdekken, bijstellen en leren. Dit vraagt om continu contact met gebruikers en de mensen om hen heen.
Wie is de gebruiker eigenlijk? Wie de beslisser?
Niet voor iedere innovatie is direct duidelijk wie de eindgebruiker is. Tijdens het ontwikkelen kan blijken dat het product beter past bij een andere doelgroep dan verwacht. Bijvoorbeeld specifiek de dementiezorg in plaats van de algehele ouderenzorg. Ook wordt met de focus op de gebruiker de beslisser soms over het hoofd gezien. Die blijkt dan onvoldoende op de hoogte te zijn van de meerwaarde van het product.
Bruikbare feedback: hoe krijg je die?
Zorgorganisaties werken vaak graag mee aan het testen van nieuwe producten. Daardoor kunnen ondernemers al vroeg zien wat hun technologie betekent voor de doelgroep. Toch zijn niet alle gebruikers even makkelijk te bereiken. Bij mensen met dementie of een ernstige meervoudige beperking is begeleiding door zorgmedewerkers onmisbaar. Zoals een ondernemer vertelde: ’Tijdens observaties is het soms lastig te zien of iemand iets leuk vindt. Iemand begon te huilen en ik dacht: wat gaat er mis? Maar de zorgmedewerker zei: "Als hij blij is, doet hij dat." Je hebt echt mensen nodig die de gebruikers goed kennen. Zonder die kennis zou de conclusie totaal anders zijn.’
Tip
Zorg dat een zorgmedewerker aanwezig is die de gebruiker goed kent. Richt feedbacksessies zo in dat zowel gebruiker als begeleider input kan geven.
Wat heeft de gebruiker écht nodig?
Veel problemen in de zorg lijken met technologie op te lossen, maar het is niet altijd duidelijk bij welke behoefte een product echt aansluit. Het blijkt lastig tijdens de interviews het probleem achter de vraag naar boven te krijgen. Gebruikers worden vaak als adviseur betrokken, maar uiteindelijk beslist de ondernemer wat er met de input gebeurt. Dat vraagt om scherp luisteren en doorvragen.
Tip
Breng samen met de cliënt of gebruiker het probleem in kaart en verken mogelijke oplossingen. Kijk vervolgens samen of deze ook echt aansluiten bij de kern van het probleem. Dat helpt om tot een passende vervolgstap te komen.
Testen, leren en bijstellen
Gebruikers kunnen in verschillende fases worden betrokken. Sommige ondernemers doen dit al heel vroeg, zodat ze snel kunnen leren en aanpassen. Een van hen ontdekte bijvoorbeeld dat het instellen van het product te ingewikkeld was. Door dit in een vroeg stadium te zien, kon het ontwerp direct worden verbeterd, zonder hoge kosten.
Daarbij helpt het om duidelijk te communiceren in welke ontwikkelfase het product zit. Als gebruikers denken dat iets ‘af’ is, beoordelen ze kritischer of juist te voorzichtig. Noem het daarom een prototype, zodat ze meedenken in plaats van beoordelen. Ook heb je te maken met persoonlijke voorkeuren, zei een van de ondernemers: ’De een zegt: "die knop moet groter". Dan maak je hem groter en zegt de volgende dat die knop wel erg groot is.’ Verzamel daarom feedback op verschillende momenten en bij verschillende gebruikers om patronen te herkennen.
Van gebruiksgemak naar effectiviteit
In het begin draait feedback vooral om gebruiksgemak en vormgeving. Wanneer de technologie stabieler is en aansluit op de behoefte van de gebruiker verschuift de aandacht naar de effectiviteit: wat levert het product daadwerkelijk op in de praktijk? Sommige ondernemers meten dit via vragenlijsten en interviews, anderen kijken naar veranderingen in werkwijzen of werkdruk.
Tip
- Begin vroeg met het verzamelen van bewijs, ook al is het nog beperkt.
- Stem met zorgorganisaties af welke uitkomsten voor hen het belangrijkst zijn.
Wie beslist over de aanschaf?
Veel ondernemers richten zich vooral op de eindgebruiker, maar dat is meestal niet degene die beslist over aanschaf of betaling. Managers of teamleiders kijken eerder naar efficiëntie, kosten, veiligheid en werkdruk. Wanneer zij te laat worden betrokken, ontstaan problemen. Een ondernemer vertelde: ’Onze betalende gebruikers zijn we te laat echt gaan betrekken.’
Tip
- Betrek beslissers vanaf de eerste ontwikkelsprints.
- Maak voor elke doelgroep een aparte waardepropositie:
- Voor zorgverleners: gemak, betere zorg, minder fouten.
- Voor managers: efficiëntie, kostenbesparing, arbeidsbesparing.
- Voor cliënten: kwaliteit van leven.
De uitdaging van impact aantonen
Zelfs als een pilot succesvol verloopt, leidt dit niet automatisch tot aanschaf. Vaak is de meerwaarde lastig te verwoorden of kwantitatief te onderbouwen. ’Bij sommige projecten waren de gebruikers supertevreden, maar ze konden hun leidinggevende niet uitleggen wat de app nou opleverde’, zei een van de geïnterviewden.
Sommige ondernemers ervaren dat het jaren kan duren voordat effecten goed onderzocht zijn, terwijl hun product al verder doorontwikkeld is. Ze benadrukken daarom dat je op tijd moet beginnen met een onderzoek, maar als organisatie daarop niet moet wachten.
Tip
- Blijf tussentijds communiceren over de waarde, afgestemd op de doelgroep.
- Leg steeds de koppeling met concrete problemen van de organisatie.
Conclusie: gebruikers betrekken is nooit af
Gebruikers betrekken is een continu proces van luisteren, testen en bijstellen. Het vraagt om heldere communicatie en het betrekken van zowel gebruikers als beslissers. Het blijft een zoektocht naar de balans tussen wat technisch kan, wat de zorg nodig heeft en waarin de zorgorganisaties willen investeren. Dat vraagt om samenwerken en om vasthoudendheid van jou als innovator.
We hebben voor dit artikel gesproken met de volgende ondernemers: Navel Robotics, HoloMoves, Ziggy Mobility, De Beleef TV, Primio App en Molly.
Lees meer
- We zijn met deze groep ondernemers doorgegaan op het vraagstuk hoe je gebruikers kunt betrekken. In een workshop over co-creatie keken zij samen hoe ze een (andere) doelgroep actief kunnen betrekken. Lees de tips uit de workshop.
- Het artikel onder het kopje Download is een verkenning over het co-creëren van sociale robots voor mensen met dementie: een veldonderzoek uitgevoerd bij twee Nederlandse bedrijven die sociale robots ontwikkelen. Gedurende 5 maanden zijn interviews gehouden met ontwikkelaars en zorgprofessionals. Verder zijn aan de hand van etnografisch onderzoek vergaderingen en werksessies geobserveerd en demonstraties en evaluaties bij zorgorganisaties bijgewoond.