Tips voor ondernemers: denk ook buiten gebaande paden bij co-design zorgtechnologie
Gepubliceerd op: 29-04-2026
Gebruikers betrekken bij het ontwerpen van zorgtechnologie klinkt vanzelfsprekend, maar in de praktijk blijkt dat ontwerpers en ondernemers dit allemaal net even anders aanpakken. Tijdens een recente co-designworkshop verkenden verschillende ondernemers samen hoe je gebruikers betrekt. En hoe je soms creatiever en vrijer kunt werken dan je denkt.
Variatie in methodes
Eerder onderzocht Vilans hoe gebruikers betrokken worden bij ontwerp- en ontwikkelprocessen in de zorg. Dezelfde groep ondernemers volgde een workshop over creatief omgaan met co-design. Hoewel alle deelnemers bekend waren met design thinking en andere co-creatiemethodieken, bleek vooral het uitwisselen van elkaars werkwijzen verfrissend. Iedereen heeft zijn eigen manier van werken, en juist die verschillen leverden waardevolle inzichten op.
Zo ontstond er discussie over het gebruik van dilemma’s: leg je gebruikers twee uitersten voor als geen en hard geluid om richting te bepalen? En hoe bepalend mogen zulke keuzes zijn? Door deze gesprekken gingen deelnemers anders en bewuster kijken naar hun eigen aanpak. Zoals een deelnemer zei: ‘Het zorgt ervoor dat je meer op andere dingen gaat letten.‘
De workshop: oefenen met een fictief scenario
De workshop draaide om een fictieve zorginnovatie. Deelnemers kregen een probleem, doelgroep en concept voorgeschoteld en werd gevraagd hoe zij de eindgebruiker zouden betrekken bij verdere ontwikkeling. Vervolgens trokken ze uitdagingskaarten die hun gekozen aanpak op de proef stelden. Drie rondes lang moesten ze hun keuze uitleggen, aanpassen en bevragen. Onder het kopje Downloads kan je deze kaarten zelf downloaden.
Het fictieve karakter van de case bleek cruciaal
Doordat het niet over een eigen product gaat, ontstaat meer ruimte om vrij de denken en te experimenteren. Ook start iedereen zo op gelijke voet. Dat maakt gesprekken laagdrempeliger, meer open en creatiever. Die frisse blik maakte het makkelijk om inzichten later terug te vertalen naar de eigen dagelijkse praktijk.
Let op wat je normaal mist
Door te werken met uitdagingskaarten keken deelnemers anders naar hun eigen aannames. Ze gingen bewuster letten op:
- non-verbale signalen en lichaamstaal van gebruikers
- de kracht van visuele hulpmiddelen, zoals scenario’s, fysieke dilemma’s en schetsen
- de vraag of het gestelde ontwerpdoel eigenlijk wel overeenkomt met het doel van cliënten zelf
De deelnemende partijen waren zeer enthousiast over het uitwisselen van ideeën en ervaringen rond co-design. Sommigen realiseerden zich dat ze vaak ‘op gevoel‘ werken. Nu stelden ze vragen als: werk ik met de juiste mensen? Zijn dit de juiste stappen om ons doel te bereiken? En is dit hetzelfde doel als dat wat cliënten voor ogen hebben?
Wat helpt om co-design beter te doen? Vijf tips:
De deelnemers noemden verschillende inzichten die ontwerpers (en ondernemers) direct kunnen toepassen:
1. Reflecteer tussendoor of je de juiste richting in gaat
Beoordeel samen met je team vanuit een ander perspectief of de richting die je opgaat goed aansluit bij de behoefte van je gebruikers of het doel wat je voor ogen hebt. Indien nodig kun je samen met je team deze workshop uitvoeren om vanuit een ander perspectief te kijken naar jouw situatie.
2. Werk iteratief, klein en stap voor stap
Niet iedereen in je organisatie is vanzelf overtuigd van de waarde van co-creatie. Door stapsgewijs te werken naar een oplossing die past bij jouw vraag, laat je ook hen zien dat je in kleine stappen samen met de gebruiker kunt leren en verbeteren. De kracht van dit iteratief werken zit in het zo nu en dan een stap terugnemen. Dit kan helpen om uiteindelijk beter aan te sluiten bij je doel.
3. Neem altijd iemand mee die de gebruiker goed kent
Een mantelzorger of zorgprofessional kan nuances opvangen die jij misschien mist. Dat maakt feedback concreter en de inzichten rijker.
4. Durf visueel en experimenteel te werken
Denk aan scenario’s, fysieke dilemma’s, schetsen of prototypes. Hoe tastbaarder je ideeën worden, hoe beter gebruikers kunnen reageren.
5. Gebruik hulpmiddelen zoals het Honingraatmodel
Het honingraatmodel maakt je ervan bewust welke fasen een nieuwe technologie volgt binnen een zorgorganisatie. Het gaat niet alleen om betrekken van de eindgebruiker, maar ook van zorgmedewerkers. En het gaat erom dat het uiteindelijk past binnen de werkprocessen van de zorgorganisaties.
Zelf aan de slag? Zo begin je
De workshop was een succes en gaf nieuwe energie en inspiratie om co-creatie bewuster en beter toe te passen. Wil je ook met je team reflecteren op jullie manier van co-creatie? Dat kan eenvoudig door deze stappen te volgen:
- Werk met een fictief product of scenario.
- Laat iedere deelnemer individueel beschrijven hoe zij gebruikers zouden betrekken.
- Gebruik ‘uitdagingskaarten’ om de gekozen aanpakken te bevragen en bij te stellen.
- Bespreek daarna samen: wat neem je mee naar je eigen praktijk?
Het is een laagdrempelige, energieke manier om nieuwe ideeën te ontdekken en te oefenen met andere manieren van denken, om zo gebruikers beter te betrekken bij innovaties.
Lees meer
Lees ook het eerste deel uit dit tweeluik Hoe betrek je gebruikers effectief bij de ontwikkeling van zorginnovatie?