’Waardering voor gedachtegoed Positieve Gezondheid, maar lastig in praktijk’
Gepubliceerd op: 07-01-2026
Zorgprofessionals waarderen het gedachtegoed van Positieve Gezondheid. Positieve Gezondheid verdiept volgens hen de zorgrelatie en vergroot hun werkplezier. Tegelijk vinden zij het toepassen van Positieve Gezondheid in de praktijk uitdagend.
Structurele borging, passende ondersteuning en teamgerichte inzet zijn volgens hen nodig om de kloof te overbruggen tussen het gedachtegoed en de dagelijkse praktijk. Dat blijkt uit een evaluatie die Vilans heeft gedaan van de implementatie van Positieve Gezondheid bij zorgorganisatie PGVZ.
’Wij hebben verschillende teams van PGVZ geholpen bij de implementatie van Positieve Gezondheid’, vertelt Vilans-adviseur Elize van Wijk. ‘Voor het ene team was het vanzelfsprekender te werken vanuit dat gedachtegoed dan voor het andere team. Juist deze verschillen kun je benutten door teams met elkaar in gesprek te laten gaan en elkaar te laten helpen. Het hielp om samen stil te staan bij wat al goed gaat en om situaties uit de praktijk te bespreken.’
Het effect van de methode moet je zelf ervaren
Maar wat is nu het effect van Positieve Gezondheid? Elize: ‘Die vraag krijgen we herhaaldelijk bij onze implementatietrajecten. Je kunt de impact op verschillende vlakken in kaart brengen. Wat levert het bijvoorbeeld op voor de cliënt; verbetert hun kwaliteit van leven of versterkt het de zelfredzaamheid? Wat levert het de organisatie en de medewerkers op? Heeft het invloed op het werkplezier van medewerkers? En wat is de impact op de zorgkosten, de zorgduur, of het aantal doorverwijzingen? Daarom hebben we bij PGVZ ook een impactmeting gedaan om te horen of en hoe medewerkers zelf ervaren dat ze vanuit het gedachtegoed werken.’
De andere praktijkverhalen uit deze reeks
Genuanceerd beeld
Die meting verzorgde collega Vera van Druten. Zij is gespecialiseerd in het meten van effecten van Positieve Gezondheid. ‘We hebben bij PGVZ vragenlijsten uitgezet onder de medewerkers en hielden interviews met hen’, vertelt Vera. ‘Wat we zagen? Een genuanceerd beeld. Professionals waarderen het gedachtegoed van Positieve Gezondheid: zij herkennen de meerwaarde van een bredere, persoonsgerichte benadering en zij ervaren dat Positieve Gezondheid bijdraagt aan verdieping van zorgrelaties, werkplezier en reflectie op het eigen handelen.’
’Positieve Gezondheid spreekt dus niet alleen als theoretisch concept aan, maar kan ook daadwerkelijk impact hebben op het dagelijks werk van zorgverleners en het welzijn van cliënten. Tegelijkertijd is er een duidelijke kloof tussen intentie en implementatie. Het enthousiasme van medewerkers wordt geremd door praktische belemmeringen zoals tijdsdruk, systeemverplichtingen en het ontbreken van structurele ondersteuning. De implementatie gaat niet vanzelf: het vraagt om aanhoudende aandacht, herhaling en vooral aansluiting bij de bestaande werkwijze en taal van zorgverleners.’
Vertalen
‘De uitdaging ligt niet in het overtuigen van professionals van de waarde van Positieve Gezondheid, maar in het vertalen van deze overtuiging naar werkbare, context specifieke toepassing’, concludeert Vera. ‘Positieve Gezondheid raakt pas duurzaam ingebed als het zowel bottom-up, via motivatie van professionals, als top-down, via visie, tijd en middelen wordt gefaciliteerd.’ ‘En het is de kunst om deze beweging vast te houden in de hectiek van alledag’, vult Elize aan.
Aandachtspunten en tips
Aandachtspunten
- Neem de tijd om Positieve Gezondheid in de praktijk toe te passen. Er zijn vaak wel betaalde uren voor ‘directe’ cliëntcontacten, maar het is de ‘mentale ruimte’ die ontbreekt. Het gebruik van een tool als het spinnenweb voelt dan ‘ongemakkelijk’ en ‘onnatuurlijk’ voor zowel de cliënt als de begeleider, omdat die communicatiestijl meer tijd vraagt.
- Voor zorgverleners kan de verleiding groot zijn om toch initiatief over te nemen omdat dat soms ook sneller en effectiever is.
- Sommige cliënten zijn niet gewend na te denken over hun behoeften en wat zij zelf kunnen doen. Soms zijn mensen ook gewend geraakt aan de zorg die ze krijgen, ze vinden het prettig dat iemand anders de regie overneemt.
- Andere professionals zijn nog niet altijd bekend met het gedachtegoed van Positieve Gezondheid. Bekijk daarom hoe je ook in de samenwerking met andere professionals buiten de organisatie, bijvoorbeeld huisartsen, meer vanuit het gedachtegoed kunt werken.
- Het spinnenweb is niet universeel toepasbaar, vooral niet bij cliënten met lagere gezondheidsvaardigheden en dat vraagt veel uitleg. Het spinnenweb wordt ook nog niet altijd gebruikt voor persoonlijke reflectie of in gesprekken met cliënten.
Tips van de zorgprofessionals
- Bespreek Positieve Gezondheid structureel in teamvergaderingen, bij voorkeur aan de hand van concrete casussen. Laat het gedachtegoed ook steeds terugkomen, bijvoorbeeld in evaluaties en MDO's (Multidisciplinair Overleg), om het bewustzijn te vergroten.
- Geef professionals kaders en richtlijnen voor casusbesprekingen en een ‘opzetje’ voor de stappen die nodig zijn om de gedachtegang van Positieve Gezondheid goed in het team te integreren. Continue herhaling en betrokkenheid zijn cruciaal om Positieve Gezondheid levend te houden en aan de dagelijkse casuïstiek te blijven koppelen. Een mogelijkheid is ook een jaarlijkse opfriscursus of sparringsessie van een uur of twee voor gemotiveerde collega's.
- Organiseer informele collega-ondersteuning, om sneller met collega's te kunnen overleggen na moeilijke gesprekken of wanneer iemand er even niet uitkomt. Denk ook aan teams-overstijgende bijeenkomsten waarbij verschillende teams van elkaar kunnen leren.
- Bevorder Ervaringsgericht Leren. Daag collega's die sceptisch zijn bijvoorbeeld uit om Positieve Gezondheid een jaar lang te ervaren en te experimenteren.
- Benadruk de positieve impact. Benoem de positieve aspecten en behaalde resultaten van het werken met Positieve Gezondheid en wees trots op het al geleverde werk. Focus niet alleen op wat nog moet gebeuren.
Ook werken met Positieve Gezondheid?
Wil jouw organisatie ook aan de slag met Positieve Gezondheid? Neem dan contact met ons op. We denken graag met je mee.