Samenwerken met naasten in het verpleeghuis
Gepubliceerd op:
Naasten zijn vaak jarenlang mantelzorger geweest voordat hun geliefde een plekje vindt in het verpleeghuis. Na de verhuizing breekt voor iedereen een nieuw fase aan. Zorgverleners staan klaar om de bewoners te ondersteunen en verzorgen en naasten mogen meer loslaten. Maar dat betekent niet dat ze op afstand moeten blijven. Bij WoonZorgcentra Haaglanden ontdekten ze hoe het ook anders kan.
Passende zorg
Passende zorg in de praktijk brengen, hoe doe je dat? Die vraag stond centraal in het ZonMw-project ‘De mens zien die (ook) dementie heeft.‘ In dit project zetten 2 zorgorganisaties actieonderzoek in om antwoord te krijgen op die vraag. Eén daarvan is Woonzorgcentra Haaglanden (WZH). Zij startten een ontwikkelatelier met een verzorgende, huiskamerbegeleider teamleider, psycholoog, locatiemanager, kwaliteitsfunctionaris, onderzoeker, naaste en vrijwilliger.
Samen dachten ze na over wat passende zorg is voor mensen met dementie en wat anders zou kunnen op de woongroep. Ze kozen ervoor om te focussen op gelijkwaardige samenwerking met naasten. Ze lieten zich hierbij inspireren door de boeken van Teun Toebes en zijn film Human Forever en via interviews met bewoners en vragenlijsten onder naasten.
Nieuwe rol voor naasten
Fritz van der Koelen nam als naaste deel aan het ontwikkelatelier. Hij was jarenlang mantelzorger voor zijn moeder die inmiddels op een van de woongroepen van WZH woont. Fritz: ‘Als je dierbare verhuist naar een verpleeghuis, dan verandert je rol als naaste. Het is vaak heel erg zoeken hoe die nieuwe rol in te vullen. Je voelt je als familie soms ineens een bezoeker. Waarom sta je op afstand nadat je jarenlang mantelzorger bent geweest? Wij willen meedoen.’
Familieavond georganiseerd met naasten en vrijwilligers
Tijdens de brainstorm in het ontwikkelatelier ontstond het idee om een familieavond te organiseren op de woongroep. Nieuw was dat deze niet allen door de locatiemanager van WZH, maar samen met een naaste en vrijwilliger werd georganiseerd. En dat vroeg om een andere manier van werken. De uitnodiging werd verstuurd uit naam van een vrijwilliger en Fritz via een handgeschreven envelop zónder het logo van de organisatie. In de brief werd benadrukt dat dit een avond was van en voor de familie. Maar liefst 10 familieleden meldden zich aan. De avond startte met een gezamenlijke maaltijd. Mensen maakten kennis met elkaar (moeder van, zoon van) en gingen aan de hand van stellingen met elkaar in gesprek.
Naasten willen hun eigen ervaringen kunnen delen
Onderzoeker Mari zag dat de naasten echt behoefte hadden aan het delen van hun eigen ervaringen en perspectieven. Vanuit daar was het een logische stap voor WZH om aan naasten te vragen: ‘Wat kun jij voor ons betekenen’? Hulp inroepen werd niet langer gezien als moeilijk, maar een manier om de zorg voor de bewoners beter passend te krijgen. Volgens Fritz werkt zo’n vraag vele malen motiverender dan het delen van takenlijstjes waarop je je kunt inschrijven als naaste. Doordat de avond een groot succes was, ontstond het idee om deze aanpak uit te breiden naar andere woongroepen binnen WZH.
Naar elkaar luisteren
‘De familieavond is geen doel op zich, maar een mooi middel om per woongroep te kijken wat nodig is en wat werkt om zorgverleners en naasten gelijkwaardig met elkaar te kunnen laten samenwerken. Door naar elkaar te luisteren en ervaringen en ideeën uit te wisselen, kun je echt met elkaar de verbinding aangaan. En vanuit daar kun je met elkaar stappen maken’, vertelt Fritz. Bij WZH zijn tips verzameld om die samenwerking makkelijker te maken. Die tips zijn volgens onderzoeker Mari ook goed toe te passen door ander zorgorganisaties.
Tips voor samenwerken met naasten
- Werk vanaf de start samen met de naasten van nieuwe bewoners. Geef ze de ruimte om op adem te komen, maar betrek ze wel vanaf het begin.
- Presenteer helpen niet als verplichting, maar als een hulpvraag die in goed overleg gezamenlijk wordt ingevuld.
- Begin klein met dingen anders doen met naasten. Experimenten mogen ook mislukken
Kijk voor meer tips de website van Zorg voor Beter: Tips en Tools.
Onderzoeksproject
De familiebijeenkomst is onderdeel van het onderzoeksproject ‘De mens zien die (ook) dementie heeft’ en is gesubsidieerd door ZonMw. Bij dit onderzoeksproject zijn Hogeschool Inholland, mboRijnland, Topaz, stichting Article 25 en Vilans betrokken. Bij WZH wordt het onderzoek begeleid door lecturer practitioner Mari Groenendaal.
Dit onderzoeksproject is opgezet vanuit het eerdere Kennisnetwerk Dementie dat Vilans organiseerde. Vilans is in dit project betrokken bij het onderzoek en bij het organiseren van bijeenkomsten, zoals leerwerkplaatsen. We zorgen ervoor dat deze nieuwe aanpak met bijbehorende tips breed gedeeld wordt en zo bij de praktijk terecht komt. Neem voor meer informatie over dit project een kijkje op de projectpagina De mens zien die (ook) dementie heeft.
Bron
- Familiebijeenkomst ‘De mens zien die (ook) dementie heeft’
- Zoon van bewoner organiseert familieavond voor hulp in het verpleeghuis - Zorgvisie (voor het lezen van dit artikel is een abonnement nodig)
- Praktische tips voor gelijkwaardige samenwerking met naasten - DementieVisie (voor het lezen van dit artikel is een abonnement nodig)