Transformatieprogramma Positieve Gezondheid

Samen met het Institute for Positive Health (IPH) begeleiden we organisaties in de ouderenzorg en gehandicaptensector die hun zorg en ondersteuning willen inrichten vanuit het concept Positieve Gezondheid. Hun doel: zorg en ondersteuning aan laten sluiten bij de mens in plaats van andersom. Niet de aandoening of beperking staat centraal, maar de mens met al zijn lichamelijke, sociale en spirituele behoeften.

Wat is Positieve Gezondheid?

‘Gezondheid is het vermogen zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven’, zo formuleert Machteld Huber, voormalig huisarts en oprichter van Institute for Positive Health (IPH), de nieuwste opvatting over gezondheid. Gezondheid is dus niet alleen de afwezigheid van beperking of ziekte. Deze brede definitie van gezondheid van Machteld Huber kent 6 dimensies: lichaamsfuncties, dagelijks functioneren, mentaal welbevinden, zingeving, kwaliteit van leven en sociaal maatschappelijk participeren. De wensen en behoeftes van de cliënt op deze 6 dimensies vormen het uitgangspunt voor de doelen die de zorgdriehoek van medewerker, bewoner en naasten samen stelt.

positieve-gezondheid
Een standaard behandelplan is vaak niet meer nodig, wanneer zorgorganisaties werken volgens de benadering van Positieve Gezondheid. Door de cliënt zelf te vragen wat voor hem belangrijk is, hoeven zorgverleners niet alle standaard behandeldoelen uit te voeren. De zorg is daardoor persoonsgerichter en efficiënter.

Wat levert het transformatieprogramma op?

We willen dit gedachtegoed, dat uitgewerkt is in 6 dimensies van gezondheid, in praktijk brengen, samen met zorgorganisaties. De resultaten zijn veelbelovend.

Zorgmedewerkers vertellen dat zij verrast zijn over hoe cliënten hun gezondheid ervaren, op te maken uit de scores die cliënten geven aan hun gezondheid op de verschillende dimensies uit het spinnenweb (zie afbeelding). Dit betekent dat de zorgmedewerker dan een ander beeld heeft van hoe de cliënt zijn of haar gezondheid ervaart, dan de cliënt zelf. Dat levert andere, betekenisvolle gesprekken op tussen de zorgmedewerkers en cliënten over hun wensen, verlangens en behoeften. Zorgmedewerkers ervaren door het voeren van deze gesprekken meer eigen regie - bij henzelf én bij de cliënt - en meer voldoening in hun werk. Ook heeft het hun zelfkennis vergroot.

Zorgmedewerker bij IJsselheem: 'Ik vond het ook wel confronterend. Als je tegenover een nieuwe cliënt zit, en je denkt meteen "diep" bij iemand te moeten gaan, dan is daar eerst een vertrouwensband voor nodig. En daarvoor moet je aansluiten bij zijn behoeften: sommige mensen vinden godsdienst heel belangrijk, anderen vinden breien heel leuk, weer anderen hebben voldoende aan hun familie. Ja dat moet je bekijken per cliënt.'

Wat houdt het transformatieprogramma in?

Positieve Gezondheid gaat uit van het vermogen van mensen zich aan te passen aan veranderende omstandigheden. Bij die aanpassingen worden ze ondersteund door zorgmedewerkers. Minder zorgen voor, meer zorgen dat. Zo worden medewerkers geïnspireerd in hun (methodisch) handelen en kunnen zij meer passende ondersteuning bieden die ‘gewoon goed leven’ bevordert. Cliënten en medewerkers ervaren zo meer eigen regie. Het transformatieprogramma bevat verschillende onderdelen.

In twee scans krijgen organisaties inzicht in de vragen:

  • Hoe krijgt Positieve Gezondheid invulling in de organisatie?
  • Hoe past het binnen de bestaande visie en initiatieven?
  • Hoe kunt u de huidige werkprocessen veranderen of verbeteren en welke acties horen daarbij?

In een aantal werksessies leren medewerkers het concept van Positieve Gezondheid in hun eigen werk toe te passen. Het doel van deze werksessies is het zelf ervaren en doorleven van het spinnenweb.

Een vervolg op deze startfase wordt met elke organisatie op maat gemaakt. De focus kan dan bijvoorbeeld liggen op het verder verspreiden van het concept over andere afdelingen. Of op verdieping bij de teams die al een start gemaakt hebben. Ook het betrekken van management en bestuur is een belangrijk onderdeel van het transformatieprogramma.

Positieve Gezondheid in de langdurende zorg

Zorgorganisaties die het concept van Positieve Gezondheid omarmen, gebruiken het spinnenweb om met de cliënten te praten over wat zij belangrijk vinden. Maar het spinnenweb is slechts een middel. Het gaat niet om de scores, maar om het verhaal daarachter. Als cliënten niet in staat zijn zo’n gesprek te voeren,  kan het spinnenweb ingezet worden bij het gesprek met een mantelzorger of naaste van de cliënt.

onze-projecten-positieve-gezondheid

Praten met mantelzorgers

Ook als de cliënt niet zelf in staat is een gesprek te voeren over wat hij belangrijk vindt kunnen zorgverleners het spinnenweb inzetten. Een mantelzorger bij BrabantZorg vertelt: 'Mijn moeder heeft Alzheimer en kan niet meer vertellen wat zij belangrijk vindt. Maar ik weet dat ze van kleurige kleding houdt. Dat wordt nu twee keer per week samen met haar uitgezocht. Dat kost tijd, maar dat verdient zich terug. Ze is nu veel vrolijker!’ Het team van verzorgenden heeft nu ook voor andere cliënten ideeën voor Positieve Gezondheid aangedragen, op basis van eigen ervaring.

Verhalen uit de praktijk

Hoe introduceer je Positieve Gezondheid in je organisatie? Bij Zorgorganisatie Omring gaan medewerkers eerst zelf in gesprek over hun eigen kwaliteit van leven. Machteld Huber: 'Als je het zelf ervaart is het geen trucje meer, maar wordt het een attitude.'

Bart van Pagée, manager revalidatiecentrum bij IJsselheem, vertelt hoe zij kijken naar Positieve Gezondheid, wat IJsselheem drijft om te gaan werken volgens het concept en welke stappen ze nog te nemen hebben.

Daniëlle Boelhouwer, ergotherapeut bij IJsselheem, geeft haar visie op Positieve Gezondheid.

Tineke Schuurman, zorgkundige bij IJsselheem vertelt tijdens de inspiratiebijeenkomst over inzichten die zij kreeg toen ze het spinnenweb toepaste in gesprekken met cliënten.

Jacqueline Nieuwerth Matzer vertelt over haar moeder en hoe de verzorgenden rekening houden met haar wensen.

Meer informatie over Positieve Gezondheid

Meer informatie? Neem contact op met:

FemkeSenior Adviseur
Femke
de Wit
Senior Adviseur f.dewit@vilans.nl 06 22 80 97 41
Profiel
Persvragen? Neem contact op met afdeling communicatie via 06 460 433 51 of pers@vilans.nl