De Wet zorg en dwang (Wzd) is sinds 1 januari 2020 een feit! Het uitgangspunt van de nieuwe wet is ‘Nee, tenzij’. Dat betekent dat vrijheidsbeperking of onvrijwillige zorg in principe niet mag worden toegepast, tenzij er sprake is van ernstig nadeel voor de cliënt of zijn omgeving.

Van zorgprofessionals wordt verwacht dat zij op de hoogte zijn van de wet. Maar er zijn nog veel vragen rondom de invoering van de Wet zorg en dwang. Een goede voorbereiding is belangrijk, zodat u en uw collega’s weten wat u te doen staat. In dit programma werken we samen met verschillende organisaties aan een soepele implementatie van de Wet zorg en dwang. Met als doel meer vrijheid in de zorg.

Bekijk het laatste nieuws over de Wzd

Wat is de Wet zorg en dwang?

De Wet zorg en dwang is er om vrijheidsbeperking tegen te gaan en gaat uit van een getrapt zorgmodel. Als het niet lukt om een vrijwillig alternatief te vinden voor de onvrijwillige zorg, wordt er steeds meer deskundigheid ingeschakeld om mee te denken. De wet beschermt cliënten tegen onvrijwillige zorg met een stappenplan dat waarborgt dat alle mogelijkheden voor vrijwillige zorg in beeld komen.

Download het stappenplan

Bekijk de video van het ministerie van VWS over de Wzd:

Wat is onvrijwillige zorg?

De Wet zorg en dwang heeft als belangrijkste doel het zo veel mogelijk voorkomen van onvrijwillige zorg. Dat is zorg waarmee een cliënt of zijn vertegenwoordiger níet instemt of waartegen de client zich verzet. De volgende zaken kunnen een vorm zijn van onvrijwillige zorg:

  • Toedienen van vocht, voeding en medicatie, medische handelingen  en therapeutische maatregelen
  • Beperken van bewegingsvrijheid (ook fixatie)
  • Insluiten (ook separatie)
  • Uitoefenen van toezicht op de cliënt (ook toezichthoudende domotica)
  • Onderzoeken van kleding of lichaam
  • Onderzoeken van de woon- of verblijfsruimte op middelen die het gedrag beïnvloeden (drugs) en op gevaarlijke voorwerpen
  • Controleren op drugs
  • Beperken van vrijheid om het eigen leven in te richten, waardoor de cliënt iets moet doen of laten
  • Beperken in het recht op het ontvangen van bezoek

Voor de toepassing van onvrijwillige zorg in de thuiszorg of ambulante zorg gelden aanvullende eisen.

Invulplaat Ken je cliënt

Hoe goed kent u uw cliënt? Weet u wat zijn wensen en voorkeuren zijn of wat hij vervelend vindt? Deze Ken je cliënt-plaat helpt u om dit in kaart te brengen. Zo kan u nog beter zorg en ondersteuning op maat bieden en onvrijwillige zorg zoveel mogelijk voorkomen.

Vul met collega’s het profiel van de cliënt in. Laat u inspireren door de vragen op de plaat of vul deze aan met vragen die jullie belangrijk vinden. Bespreek waar mogelijk sprake is van onvrijwillige zorg bij de cliënt. Schrijf op de plaat waar u knelpunten en kansen ziet in relatie tot zorg en dwang en het voorkomen van onvrijwillige zorg.

Zorg voor vrijheid

Samen kunnen we zoveel meer. Veel organisaties en medewerkers hebben zich al ingezet voor meer vrijheid voor cliënten met programma’s als Psychofarmaca Beter af met minder. Hier zijn veel praktische hulpmiddelen ontwikkeld voor zorgorganisaties om aan de slag te gaan met de vrijheid voor cliënten te vergroten. Onder het motto Zorg voor Vrijheid blijven we elkaar ook in dit project over de transitie naar Wet zorg en dwang inspireren.

Kennisproducten

Om zorgorganisaties te helpen bij de implementatie van de Wet zorg en dwang en het voorkomen van onvrijwillige zorg ontwikkelt Vilans hulpmiddelen die u kunt inzetten in de praktijk.

Ga eenvoudiger het belangrijke gesprek aan

Het kan best lastig zijn om met uw cliënt en de familie in gesprek over wat voor hem of haar nou echt belangrijk is. Wat zijn de juiste vragen en hoe komen jullie tot de kern? De gesprekskaartjes uit de Wzd-wijzer bieden houvast bij het aangaan en voeren van deze gesprekken.

Pak samen met de cliënt of de familie een of meer van de vragen van de gesprekskaartjes en bespreek ze. De vragen variëren van Waar word je blij van? en Wat vind je leuk om te doen? tot Van wie krijg je het liefste hulp en waarom? en Wat is het mooiste compliment dat je ooit hebt gekregen? Weet u zelf nog belangrijke vragen voor op de gesprekskaartjes? Maak uw eigen gesprekskaartjes met dit invulvel.

Bekijk het volledige overzicht van kennisproducten

Meer weten?

Heeft u vragen over de Wet zorg en dwang? Stuur dan een mail naar wzd@vilans.nl.

Meer informatie over de Wet zorg en dwang

Meer informatie? Neem contact op met:

JeroenExpert
Jeroen
Schumacher
Expert j.schumacher@vilans.nl 06 22 81 05 52
Profiel
Persvragen? Neem contact op met afdeling communicatie via 06 460 433 51 of pers@vilans.nl