Positieve Gezondheid in netwerken: spreek dezelfde taal
Gepubliceerd op: 30-06-2026
Positieve Gezondheid staat vaak in de plannen van domeinoverstijgende netwerken. Toch blijkt het een uitdaging om dit gedachtegoed in de praktijk te brengen. Een drieluik van verhalen belicht de valkuilen en laat zien hoe netwerken hiermee omgaan. In dit deel: Positieve Gezondheid als gemeenschappelijke taal. Hoe zorg je dat Positieve Gezondheid niet alleen op papier bestaat, maar ook in de praktijk van het netwerk zijn vruchten afwerpt?
Gemeenschappelijke visie als fundament voor netwerkidentiteit
Samenwerken in netwerken vraagt om een gedeelde identiteit. Positieve Gezondheid versterkt deze identiteit door een brede blik op gezondheid, waardoor partners uit verschillende sectoren elkaars doelen herkennen. Het is voor professionals uit zorg, welzijn en gemeenten een gemeenschappelijk kader om naar gezondheid te kijken. Dat is essentieel om over de grenzen van de eigen organisatie heen te kunnen werken. Door de gedeelde taal kan er een basis van vertrouwen en wederzijds begrip ontstaan. Dat helpt om de continuïteit voor de inwoner te waarborgen en effectiever naar elkaar te verwijzen.
Bovendien zijn netwerken die Positieve Gezondheid omarmen vaak meer visiegedreven dan probleemgedreven. Zij zijn intrinsiek gemotiveerd voor een gezamenlijk doel. Dit stimuleert partners om buiten de beperkingen van hun eigen organisatiestructuren te denken en zich effectiever te richten op het welzijn en de veerkracht van de cliënt.
Concept-inflatie
Maar de term Positieve Gezondheid kan ook een doel op zich worden. Of de betekenis verwatert door oppervlakkig gebruik. Het gevaar van ‘concept-inflatie‘ ligt dan op de loer. Voor netwerken is dit risico extra groot omdat verschillende sectoren Positieve Gezondheid op hun eigen manier kunnen interpreteren. Dit kan voor verwarring zorgen, en goede samenwerking in de weg staan.
Je herkent deze concept-inflatie in een netwerk aan de volgende signalen:
- De ‘Wij doen dit al’-houding: Organisaties zeggen volgens Positieve Gezondheid te werken, maar hebben de essentie niet werkelijk in hun werkwijze verankerd.
- De ‘instrumentenfabriek‘: Het netwerk focust zich bijvoorbeeld alleen op het invullen van spinnenweb-diagrammen, maar het gesprek met de inwoner verandert niet echt.
- Focus op harde KPI‘s: Het gedachtegoed wordt gevangen in meetbare indicatoren, waardoor de aandacht voor veerkracht, eigen regie en brede gezondheid naar de achtergrond verdwijnt.
‘En dan wordt het meer een trucje voor de bühne van “ja, wij doen er wel aan”, maar dan wordt het niet echt doorleefd en doorvoeld‘, zegt een geïnterviewde.
Strategieën voor een krachtig netwerk
Om de betekenis van het gedachtegoed binnen een netwerk te laden en levend te houden kun je het volgende doen:
- Investeer vanaf de start in gezamenlijke betekenisgeving: maak ruimte voor dialoog en wissel ervaringen uit, bijvoorbeeld in leernetwerken of reflectiecirkels. Zo wordt het gedachtegoed doorleefd en groeit de onderlinge verbondenheid.
- Bespreek als netwerkpartners met elkaar wat Positieve Gezondheid specifiek voor de samenwerking betekent en hoe jullie dit in de praktijk terug willen zien.
- Creëer een goede start door gezamenlijke scholing: trainingen en intervisies voor alle partners zorgen voor een gedeelde interpretatie van het gedachtegoed.
- Erken dat sectoren eigen accenten leggen. De verschillende perspectieven vergroten het vermogen van het netwerk om complexe uitdagingen aan te pakken. Deze veelzijdigheid geeft het netwerk zijn rijkdom en relevantie.
- Leg afspraken regionaal vast: formuleer een gedeelde missie en definitie van Positieve Gezondheid op regionaal niveau.
Een van de deelnemers aan het onderzoek: ‘Het idee was: we zijn geslaagd op het moment dat het gedachtegoed in alle plannen terug gaat komen. En dat was inderdaad gelukt en we hadden 10.000 mensen geschoold. Toen was de reactie van sommige bestuurders: volgens mij zijn we klaar. Gelukkig zei het grootste deel: volgens mij begint het nu pas.‘
Samenwerken in een netwerk vanuit Positieve Gezondheid vraagt om een voortdurend gesprek over de betekenis van het gedachtegoed. Door te investeren in een gedeelde taal, gezamenlijke scholing en structurele reflectie, voorkom je dat de visie een lege huls wordt en bouw je aan een krachtig, domeinoverstijgend netwerk.
Andere verhalen uit dit drieluik
Totstandkoming van het drieluik
Deze artikelen hebben wij gemaakt naar aanleiding van een verkenning naar het effect van het werken vanuit Positieve Gezondheid op de samenwerking in domeinoverstijgende netwerken. Hiervoor hebben wij een deskresearch uitgevoerd, en interviews gehouden met contactpersonen uit verschillende domeinoverstijgende netwerken door heel Nederland.
We bedanken alle geïnterviewden voor hun bijdrage:
Henk Abels, Mirjam Bedeke-Schouten, Lotte Coenen, John Dierx, Sandra Koster-Van Hogen, Stef Kremers, Jan Willem Leidekker, Stefanie Mouwen, Mariska van Rheenen, Eva van Steenbergen, Cinthya de Vaal, Loek Vaessen, Kirsha de Vries, Brigit Wuffen.