Technologie om te ontprikkelen
Laatst bijgewerkt op: 05-10-2026
In de zorg voor ouderen en mensen met een beperking komt onrust vaak voor. Technologie om te ontprikkelen kan helpen om stress en overprikkeling te verminderen door zintuigen op een rustige manier te stimuleren. Bijvoorbeeld met druk, warmte, beelden, geluiden of een combinatie hiervan. Zo geven ze rust en een gevoel van geborgenheid, bijvoorbeeld door een huisdier na te bootsen, het gevoel van een knuffel te geven of ontspannende beelden en geluiden te gebruiken.
In het kort
Sector
Geestelijke gezondheidszorg, Gehandicaptenzorg, Jeugdzorg, Langdurige zorg, Verpleeghuiszorg, Ziekenhuiszorg
Voor wie
Cliënt
Fase
In gebruik
Wanneer cliënten onrustig of overprikkeld zijn, kunnen technologische hulpmiddelen helpen om weer tot rust te komen. Ze verminderen spanning, geven een gevoel van veiligheid en zorgen voor ontspanning.
Er zijn verschillende soorten technologieën:
- Ademhalings- en ontspanningstechnologie: deze hulpmiddelen helpen cliënten om rustig te ademen. Een rustig ademritme zorgt vaak voor minder stress, angst en spanning.
- Projecties, licht en geluid: rustige beelden, zachte kleuren en natuurgeluiden zorgen voor een kalmerende omgeving. Dit helpt om prikkels te verminderen en de aandacht te richten op iets rustgevends.
- Knuffelrobots: als je een knuffelrobot aanraakt, voelt dit zacht en soms reageert deze met zachte bewegingen of een ademend ritme. Ze geven een gevoel van geborgenheid en kunnen helpen bij onrust of eenzaamheid.
- Interactieve knuffel- en verteltechnologie: deze hulpmiddelen nodigen uit om verhalen, gevoelens of muziek te delen. Zo ondersteunen ze ontspanning, contact maken en emoties te verwerken.
- Interactieve contactobjecten: deze objecten reageren op aanraking of beweging met licht, geluid of muziek. Ze stimuleren sociaal contact op een speelse manier en zorgen voor ontspanning en plezier, vooral bij mensen die moeite hebben met praten of contact maken.
Technologie om te ontprikkelen kan worden gebruikt wanneer cliënten onrustig of overprikkeld zijn. Het helpt om spanning te verminderen en rust terug te brengen. Hierdoor kunnen cliënten zich vaak beter ontspannen, weer meer in balans komen of beter slapen. Je kunt ze zowel overdag als ’s nachts inzetten. Soms kunnen ze extra ondersteuning bieden naast kalmerende medicatie.
Bij 'Wat is technologie om te ontprikkelen?' lees je welke soorten technologie er zijn en hoe deze voor ontspanning zorgen.
De doelgroep voor technologie om te ontprikkelen is breed en hangt af van de behoefte en vraag en het soort technologie. Je kunt het zowel inzetten in de ouderenzorg als de gehandicaptenzorg en zelfs breder. Denk bijvoorbeeld aan mensen met dementie, een verstandelijke beperking, autisme of andere vormen van prikkelgevoeligheid.
Voor wie de technologie geschikt is, is altijd maatwerk. Dit hangt af van de persoon, de context, de achtergrond, de fase van een ziekte of beperking en de voorkeuren van de cliënt. Wat voor de één goed werkt, kan voor een ander minder passend zijn.
Daarom is het belangrijk om per cliënt te kijken welke technologie het beste aansluit. De keuze hangt samen met de specifieke zorgvraag, zoals het verminderen van onrust, het verbeteren van slaap of het ondersteunen bij het omgaan met prikkels.
| Zachte kosten | Zachte baten |
|
|
| Harde kosten | Harde baten |
|
|
- Wmo: afhankelijk van de gemeente als hulpmiddel onder de Wmo.
- Zvw: in principe mogelijk via de regeling Hulpmiddelen Zvw, Vergoeding door de zorgverzekeraar van de cliënt uit de basisverzekering. Te bepalen door de zorgverzekeraar van de cliënt.
Zie: Hulpmiddelen algemeen (Zvw) | Zorginstituut Nederland
Dit type technologie is nog niet door Zorginstituut Nederland op de lijst gezet van (mogelijk) te vergoeden type technologie/hulpmiddelen onder de regeling hulpmiddelen. - Wlz: uitgaande van de situatie van één hulpmiddel per 1 cliënt (persoonlijk gericht) geldt:
- Intramuraal en bij het volledig pakket thuis (VPT) kan een zorgorganisatie ervoor kiezen dit te financieren uit het integraal dagtarief.
- Bij het modulair pakket thuis (MPT) speelt het gegeven dat deze technologie niet gezien kan worden als zorg op afstand of toezicht op afstand, waardoor financiering door het zorgkantoor niet mogelijk is onder de prestatie thuiszorgtechnologie Wlz-MPT.
Bij de situatie van één hulpmiddel voor meerdere cliënten (zogenoemde roerende voorziening), valt het onder de categorie hulpmiddelen voor verzorging en wonen, roerende voorziening. Dit betekent dat bij verblijf in een verpleeghuis financiering uit het Wlz-dagtarief wél mogelijk is, maar niet voor thuiswonenden via een VPT of MPT.
Een aantal aandachtspunten voor implementatie:
- Bepaal vooraf waarom de technologie wordt ingezet en welke uitkomst je ermee wil bereiken. Zonder een doel bestaat het risico dat technologie willekeurig wordt ingezet of onvoldoende aansluit bij de behoeften van de cliënt.
- Het is bij dit soort technologie van belang om samen met de cliënt, en eventueel verwanten of zorgmedewerkers te verkennen welke vorm van technologie het beste aansluit. Wat voor de ene cliënt rustgevend werkt, kan voor een andere cliënt juist onprettig of overprikkelend zijn.
- De cliënt zelf, maar ook verwanten, begeleiders, zorgmedewerkers en behandelaren beschikken vaak over waardevolle kennis over triggers van onrust, eerdere ervaringen en manieren die helpen om spanning te verminderen.
- Binnen de organisatie is het belangrijk om duidelijke afspraken te maken over wie verantwoordelijk is voor de technologie. Denk hierbij aan afspraken over het uitvoeren van updates, het oplossen of melden van storingen, contact met leveranciers, ondersteuning bij vragen van collega’s, het bewaken van veilig gebruik en onderhoud en beheer van de technologie.
- Medewerkers moeten niet alleen weten hoe de technologie technisch werkt, maar ook begrijpen: wat het doel van de interventie is; bij welke cliënten inzet passend is; hoe signalen van effect of overprikkeling herkend kunnen worden; wanneer technologie juist niet ingezet moet worden.
- De behoeften van cliënten kunnen in de loop van de tijd veranderen. Daarom is het belangrijk om regelmatig te evalueren of de technologie nog passend en effectief is. Bij evaluaties kan gekeken worden naar vragen zoals: neemt de onrust echt af.
- Ervaart de cliënt meer ontspanning; verbetert de slaap; gebruikt de cliënt de technologie vrijwillig; zijn er signalen van overprikkeling of afkeer.