Toolbox - Leren en reflecteren op netwerksamenwerking

Voorwaarden voor leren en reflecteren

Leren en reflecteren worden versterkt als er sprake is van onderling vertrouwen en psychologische veiligheid. Dit draagt bij aan een eerlijke, open en positief-kritische dialoog. Het uitwisselen van perspectieven zorgt voor wederzijds begrip voor verschillen en helpt om hier rekening mee te houden. Dit stimuleert samenwerking en gedeelde verantwoordelijkheid voor het realiseren van de gezamenlijke opgave.

Doel van toolbox

In de praktijk zien we dat netwerkpartners regelmatig zoeken naar hulpmiddelen om het proces van leren en reflecteren een duidelijke plek te geven in de samenwerking, om bewust stil te staan bij de netwerksamenwerking en om deze samenwerking met elkaar te verbeteren. Interviews en een focusgroep met projectleiders en programmamanagers bevestigen dit beeld.

Dit kennisproduct biedt een overzicht van tools die helpen om het leren en reflecteren een duidelijke plek te geven in netwerksamenwerking. Deze toolbox heeft als doel om de samenwerking op een gestructureerde manier te bekijken en te ontwikkelen op basis van het proces van leren, reflecteren en evalueren. De wisselwerking tussen deze drie processen draagt bij aan een doorontwikkeling van de samenwerking.

• Evalueren: het systematisch terugkijken op een langere periode van samenwerking waarbij gemaakte afspraken, doelen en resultaten binnen het bredere netwerk in samenhang wordt beoordeeld.
• Reflecteren: het bewust nadenken over eigen ervaringen, gedrag, overtuigingen en gevoelens in relatie tot samenwerking, met als doel inzicht te krijgen in persoonlijke en professionele inbrengen.
• Leren: het proces waarbij reflectie wordt ingezet om nieuwe inzichten te verkrijgen die leiden tot ander gedrag, betere samenwerking en effectievere besluitvorming.

Doelgroep

Deze toolbox is voor iedereen die een rol speelt in netwerksamenwerking, zoals netwerkbegeleiders, netwerkregisseurs, netwerkcoördinatoren of netwerkleden.

Veelvoorkomende uitdagingen in samenwerking

De toolbox is opgebouwd aan de hand van veelvoorkomende uitdagingen in netwerksamenwerkingen. Bij elke uitdaging worden beïnvloedende factoren beschreven, waardoor duidelijk wordt waar netwerkpartners kunnen ingrijpen om de samenwerking te verbeteren. De tools zijn ingedeeld op basis van deze verschillende uitdagingen.

Deze uitdagingen staan centraal:

1. Hoe kunnen ervaringen in het netwerk worden benut om samen de samenwerking te versterken?
2. Wat helpt om elkaar beter te leren kennen en te begrijpen in de samenwerking?
3. Hoe ga je om met tegenstrijdige belangen zonder de samenwerking uit het oog te verliezen?
4. Hoe speel je in op een veranderende context die invloed heeft op het netwerk?

Gebruik van de toolbox

Netwerken ontwikkelen zich voortdurend, waardoor tools op verschillende momenten in de samenwerking behulpzaam zijn om het gezamenlijke leer- en reflectieproces te ondersteunen. Dit gebeurt met verschillende werkvormen, zoals praatplaten, vragenlijsten en andere methoden.

De tools zijn ook goed inzetbaar bij de start van een netwerksamenwerking, bijvoorbeeld om inzicht te krijgen in de belangen van netwerkleden en de structuur (rollen, processen en afspraken) en cultuur (openheid, feedback, samenwerkingshouding) van het netwerk. Zo wordt samenwerken vanaf het begin en tijdens de looptijd een bewust en lerend proces dat meebeweegt met de uitdagingen van het netwerk.

Ken je nog een tool of werkvorm die hier niet tussen staat? Geef het aan ons door! Mail naar onderzoeker Clariska van Biessum: c.vanbiessum@vilans.nl.