Annelies Versteegden: ‘Voor maatschappelijke impact moet je grenzeloos besturen

Zes en een half jaar geleden werd Annelies Versteegden benoemd tot voorzitter raad van bestuur van Vilans. Inmiddels is Vilans uitgegroeid tot een organisatie met een duidelijk profiel, als landelijke kennisorganisatie met een helder maatschappelijk doel: met kennis zorgen dat zorg beter werkt. Nu haar vertrek naar Visio nabij is, blikken we samen met haar terug.

19-05-2020

De druk op de organisaties in de langdurende zorg is groot. Veranderingen stapelen zich op. Tegelijkertijd is er de ambitie om betaalbare kwalitatieve zorg te blijven leveren. Zorgprofessionals en zorgorganisaties kunnen en moeten anders gaan werken. Annelies: ‘Het was mijn passie om, met de kennis en ervaring van Vilans, organisaties te helpen en zo maatschappelijke impact te realiseren. Door te snappen waar hun behoeftes liggen en wat er leeft.’ Voor Vilans betekende dat steeds zoeken naar de juiste koers om aan te sluiten bij alle ontwikkelingen in de sector zoals de decentralisaties, de hervorming van de langdurende zorg, de zwarte lijst verpleeghuizen, de druk op de kwaliteit van zorg en nu de coronacrisis. En tegelijkertijd aandacht te hebben voor maatschappelijke en technologische ontwikkelingen. Annelies vertelt over de zoektocht van Vilans naar een passende strategie, positie en organisatieontwikkeling.

Lees Annelies' eigen reflectie op haar tijd bij Vilans

Met kennis zorgen dat zorg beter werkt

‘In 2014 trof ik een organisatie die aan het bouwen was, met zeer gepassioneerde mensen die zich graag inzetten voor mensen met een langdurige zorgvraag. De gedeelde visie op wat dat dan betekende voor de organisatie was minder duidelijk. Geïnspireerd door Simon Sinek gingen we op zoek naar onze WHY. We concretiseerden de passie die er bij iedereen was: we willen mensen in de langdurende zorg het leven laten leiden dat ze wensen. En kennis bieden die dit ondersteunt. Dit ultieme doel is niet wezenlijk veranderd, alleen hebben we dit in onze strategische koers nu veel beter ingevuld vanuit onze rol als kennisorganisatie. Onze missie is: de juiste kennis voor iedereen die werkt voor of met mensen met een langdurende zorgvraag, persoonlijk en op maat. Dit scherpt ons in wat we doen, het richt ons ook. Hiermee hebben we ook de synthese gevonden tussen de spanning die bestond tussen private opdrachten en werken voor het publieke belang. We concurreren niet, maar werken juist samen met veel partijen en altijd vanuit onze missie. We verzamelen, verrijken, valideren en verspreiden kennis om daarmee een bijdrage te leveren aan betere zorg voor de cliënt.’

Theo van Uum, directeur Langdurige zorg ministerie van VWS

‘De kwaliteit van leven van cliënten in de langdurige zorg wordt voor een groot deel bepaald door zorgverleners. Zorgverleners die weten wat ze moeten doen. Vilans is hét kennisinstituut in de langdurige zorg en een cruciale speler. Zie de indrukwekkende bezoekerscijfers van de websites en de deelname aan de verbeterprogramma’s. Annelies laat een gewaardeerd instituut achter dat goed op de kaart staat en de blik op de toekomst heeft gericht. En dat heeft ze gedaan met haar eigen vier V’s: vooruitzien, vastbijten, verbeteren en last but not least verbinden! Zelfs taaie en onvergetelijke staatssteundiscussies kunnen dan (bijna) draaglijk worden, focus brengen in werkzaamheden en meerwaarde krijgen. Een prestatie op zich!’

In verbinding zijn

‘Toen ik bij Vilans kwam was ik positief verrast door alle samenwerkingen die er waren, ik denk dat er weinig organisaties zijn die met zoveel verschillende organisaties samenwerken als Vilans. Wij hebben altijd wel de positie gehad van kennisorganisatie, die met kennis een bijdrage levert aan goede zorg, maar je ziet een verandering in hoe we die positie invullen. We zijn gegroeid naar een netwerkorganisatie die meer en meer in verbinding staat en als een netwerk samenwerkt. Dat lukt alleen op het moment dat je weet waar je zelf goed in bent en wat je kunt bijdragen. In mijn eerste jaren hebben we het markt- en resultaatgericht denken geïntroduceerd, dat heeft ons hierbij geholpen. Ga maar eens in de schoenen van de klant, de opdrachtgever, de financier staan. Wat zijn zijn grootste issues, wat speelt er, wat moet echt worden opgelost? Voor alle sectoren waarin we als Vilans actief zijn hebben we deze strategische marktanalyses gedaan en later is dit ook geland in het ‘impact denken’: welke toegevoegde waarde kunnen we leveren? 

Om voor het gezamenlijk belang, het maatschappelijk belang te gaan, moet je grenzeloos acteren, grenzeloos besturen. Dan moet je soms niet het organisatiebelang voor laten gaan, maar het belang van de ander, van het totaal. Dat vraagt ook iets van een toezichthouder, dat ze niet alleen maar kijken naar wat belangrijk is voor de continuïteit van Vilans, maar kijkt naar: draagt Vilans bij aan het maatschappelijk doel?’

Wendy van Tol, partner PwC Nederland en Advisory boardmember PwC NL & Europe

‘Vanuit PwC hebben we Vilans mogen begeleiden in de organisatieontwikkeling naar waardegericht sturen. Vilans, onder leiding van Annelies, stond open voor een echte zoektocht naar de onderliggende waarde: wat vinden de medewerkers, maar ook alle partners in het ecosysteem belangrijk, wat zijn de gedeelde waarden en hoe kunnen we daar echt op leren sturen vanuit bezieling, systemisch en met uithoudingsvermogen in de besluitvorming? Geen marketingverhaal of alleen een strategisch verhaal voor de buitenwereld, maar een intrinsieke overtuiging dat dit het beste is voor Vilans en haar omgeving om de belofte 'zorgen dat zorg beter wordt' waar te kunnen maken.’

Veerkrachtige organisatie

‘In onze organisatieontwikkeling hebben we ook een aantal stappen doorgemaakt. Geen model is ideaal, maar je moet steeds op zoek naar het best passende model op dat moment. In het begin hebben we heel erg gewerkt aan versteviging vanuit competenties en thema's, door veel meer samen te werken, eerst in themateams, later in zelforganiserende teams. Door de huidige ontwikkelingen en de nieuwe strategische koers moet alles nog meer integraal worden opgepakt, met meer eenduidigheid in technologie en datamanagement. De uitdagingen zijn zo organisatiebreed dat je de integrale verantwoordelijkheid niet bij een team kan beleggen, maar dat we het met de hele organisatie moeten doen: als één Vilans. Met daarin duidelijke verantwoordelijkheden voor ons vak en verantwoordelijkheden voor de projecten. We hadden heel erg gewerkt aan de WHY, wie zijn we en wat is dan onze positionering? We weten WAT we doen, maar er was nog aandacht nodig voor HOE we het met elkaar doen. Dat is waarom we met elkaar de waarden van Vilans hebben benoemd. Als we een gedeeld normenpallet hebben, gedeelde waarden, dan kunnen we elkaar vinden en dan spreken we elkaars taal. Het delen van dezelfde waarden, het streven naar de bedoeling én elkaar hierin het vertrouwen geven, is binnen Vilans sterker dan alleen maar gestroomlijnde processen, structuren en systemen.’

Ismay Kremers, bestuurder Stichting Vredewold en per 1 juni bestuurder van Stichting Oosterlengte

‘Ik zie Annelies als een bestuurder die met hart en ziel gelooft in kennis als innovatiemotor.  Ik heb ervaren dat Annelies ervan overtuigd is dat Vilans via kennisdeling van toegevoegde waarde is, juist voor zorgprofessionals als verzorgenden en verpleegkundigen, die een grote verandering in rol en functie hebben meegemaakt in de afgelopen jaren. Ik geloof net als Annelies in de kracht van toegankelijke en laagdrempelige kennis, al was het maar om de enorme uitdaging van ervaren werkdruk en arbeidsmarktkrapte aan te gaan. Annelies is bereid geweest kritisch naar het werk en de reikwijdte van Vilans te kijken, met als doel de kennis dichter bij de professionals te brengen, en dat waardeer ik.’

Digitale transformatie

‘Vijf jaar geleden zijn we begonnen met het ontwikkelen van onze visie op technologie en deze steeds meer gaan aanscherpen. Van het digitaal samenwerken in de organisatie tot het digitaliseren van de hele kennisfunctie. Door de technologische mogelijkheden is kennis meer en meer digitaal en biedt technologie ongekende mogelijkheden in onze belangrijkste kernprocessen. We verzamelen data en slaan die gestructureerd op. Door deze en andere gegevens te verzamelen, te verrijken en te valideren ontstaat kennis die we kunnen verbinden en verspreiden. Kennis persoonlijk en op maat moet wel met behulp van technologie want alleen als je kennis goed vastlegt, kun je bijvoorbeeld de laatste inzichten op een ondersteuningsplan ook linken aan een aantal trajecten die we eerder hebben gedaan. En die combinatie levert dan een mooi antwoord op voor de zorgprofessional die wil weten hoe hij of zij het plan het beste kan opstellen, zodat het ook toegankelijk is voor zijn cliënt. Dat vraagt wat van hoe we een en ander vastleggen; dat we dat gestructureerd over programma’s en kennispleinen heen doen.’

Marielle den Otter, docent verpleegkunde 

‘Als docent verpleegkunde, met hbo-v als achtergrond, werk ik op twee scholen. Een mbo en hbo, beide de opleiding tot verpleegkunde. In de huidige tijd waarin veranderingen heel erg snel gaan is het fijn om gebruik te kunnen maken van kennis die betrouwbaar en getoetst is. Vooral binnen het hbo wordt sterk aangestuurd op ‘evidence based practice’. De site ‘Zorg voor Beter’ en de protocollen worden veelvuldig gebruikt. Ook in het mbo zijn dit leesbare, praktische en ter zake doende informatiebronnen. De studenten zijn geneigd via Google hun weg naar informatie te vinden. Daarnaast blijkt elk jaar maar weer, bij persoonlijkheidstestjes, dat veel toekomstige verpleegkundigen doeners zijn. Zij leren veel van de praktijk, zijn daar ook voor gemotiveerd. Ze leren minder van digitale omgevingen behalve als het goed leesbaar en actueel is. Ze herkennen zich in de teksten en onderwerpen. Dat maakt dat informatie van Vilans voor hen heel bruikbaar is.’

Nieuwe fase

‘Er staat nu een stabiele organisatie met een duidelijk profiel die al behoorlijk digitaal en professioneel werkt. In het begin kende het veld ons van de KICK-protocollen, van de kennispleinen of van bijvoorbeeld verbeterprogramma’s als Zorg voor Beter en In voor zorg!. Onze positie wordt nu gekend en erkend en het veld weet ons te vinden voor kennis. De bezoekersaantallen op de kennispleinen en vilans.nl zien er goed uit, we mogen mooie programma’s doen en er komen steeds meer vragen binnen. We kunnen de ervaringen van zorgorganisaties ophalen en weer teruggeven aan het veld en beleidsmakers. De basis voor een heel mooie volgende fase is gelegd. Mirella Minkman zal samen met een nieuwe collega en in samenspraak met het veld en samenwerkingspartners verder werken aan het verankeren van onze rollen en taken in de kennisinfrastructuur langdurende zorg, waarbij de inhoudelijke samenwerking met onderzoek en praktijk steeds intensiever wordt.’

Martin van Rijn, minister Medische Zorg en Sport

‘Langdurige zorg gaat meestal over kwaliteit van leven. En dat betekent dat heel veel samenwerking nodig is over de grenzen van zorg heen en in samenhang met wonen, werken en welzijn. Vilans heeft in de afgelopen periode hieraan bijgedragen door zorgkennis te vergaren en te verspreiden, maar vooral ook door de blik juist te richten vanuit de optiek van kwaliteit van leven. Dat is samenwerken met waarde.’

Het kan altijd beter

‘Wat ik heel erg heb gezien in de cultuur bij de mensen van Vilans, maar ook bij veel mensen in de zorg, is de gedachte dat het altijd beter kan, dat ze best streng zijn voor zichzelf. Soms mogen ze ook wel even stilstaan en bedenken wat ze allemaal al bereikt hebben. Kijk hoe snel we als organisatie inspelen op de kennisbehoefte tijdens de coronacrisis. Ik hoop dat ze af en toe even relativeren, want soms slaan we daarin een beetje door. Met een dubbel gevoel neem ik afscheid: Vilans is een mooie organisatie, een warm bad met hele fijne mensen. Met veel plezier kijk ik terug op de samenwerking met al die gepassioneerde collega’s. De raad van toezicht gaf altijd ruimte en was bereid te sparren. Ik ben trots op wat we met elkaar hebben bereikt en heb veel vertrouwen in mijn opvolgers.’

Lees Annelies' uitgebreide reflectie op haar tijd bij Vilans

Mirella Minkman, bestuurder Vilans

‘Samenwerken met Annelies is heel erg prettig en ging eigenlijk vanzelf. We zijn anders, maar zagen hetzelfde doel en toekomstbeeld voor Vilans in de context van de kennisinfrastructuur. Er zijn nog zoveel kennisvragen rondom mensen met een langdurende zorgbehoefte. Daaraan kunnen bijdragen geeft voldoening. Kennis is de verbinding tussen de wetenschap, de praktijk, onderwijs en vormt waardevolle input voor beleid. Annelies gaat daar ook gewoon mee verder bij Visio, dat weet ik zeker.’

Auteur: Rinske de Waard

Meer informatie? Neem contact op met:

MirellaVoorzitter raad van bestuur
Mirella
Minkman
Voorzitter raad van bestuur m.minkman@vilans.nl 030 7892300
Profiel
Persvragen? Neem contact op met afdeling communicatie via 06 460 433 51 of pers@vilans.nl