Marjolein Herps

Marjolein Herps

Blog - Alleen maar gelukkige mensen

Goed beschouwd is de wereld niet maakbaar, en de werkelijkheid niet ideaal. Maar wie wil dat in deze tijd horen? Het lijkt alsof iedereen het perspectief omarmt dat er ergens, over 10 jaar of een eeuw, een wereld zal zijn waarin geen onveiligheid meer bestaat en alle mensen gelukkig zijn. Maar dat is een illusie. Een illusie die bovendien onze compassie met kwetsbare mensen in de weg kan zitten.

19-11-2018

Dat onze wereld er niet een is van alleen maar huppelende, gelukkige mensen, weten we binnen de gehandicaptenzorg als geen ander. Nee, wij ontmoeten jonge mensen die een herseninfarct krijgen en net de regie over hun leven verloren zijn. Mensen met ernstig verstandelijke beperkingen voor wie de wereld om hen heen moeilijk te begrijpen is. Gezinnen met ouders met een licht verstandelijke beperking die grote moeite hebben om hun kinderen gezond groot te brengen. Om maar enkele voorbeelden te noemen. Dat is de - in de ogen van veel mensen soms ongemakkelijke - werkelijkheid van de mensen die wij ondersteunen en waarin we dagelijks verkeren. De werkelijkheid van kwetsbare mensen die niet zonder de ondersteuning van anderen kunnen. En dat in een maatschappij die van mensen verlangt dat ze de regie over hun eigen leven voeren. Maar wel graag binnen de kaders van wat we met zijn allen  ‘normaal’ vinden. 

Minder tolerant

En daar zit een belangrijke kneep. De invulling van het begrip 'normaal' is smaller geworden. Ik denk dat twee ontwikkelingen daaraan hebben bijgedragen. Eén daarvan is de opkomst van social media, waarin we allemaal een betere versie van onszelf laten zien. Alles lijkt binnen handbereik: een mooi uiterlijk, mooie spullen om je heen, veel vrienden en succesvol zijn. En dat beeld kleurt de toekomstdromen van bijvoorbeeld jongeren met een lichtverstandelijke beperking ook. Gisteren nog sprak ik met de moeder van zo’n jongen met LVB, die zich ernstig zorgen maakte over zijn gedrag. Een gestructureerde werkomgeving zou hem goed doen, maar niks was goed genoeg. Hij wilde veel geld verdienen om in mooie auto’s te rijden. Maar het echte leven ziet er heel anders uit. Dat leidt tot frustraties, onaangepast gedrag in de ogen van anderen, soms het verkeerde pad omdat dat lijkt te leiden naar die dromen. En dat leidt weer tot hun uitsluiting. Het is wat mij betreft maar de vraag of het aantal mensen met een licht verstandelijke beperking nou werkelijk is gegroeid of dat we als samenleving minder tolerant zijn geworden voor mensen die minder intellectuele capaciteiten in huis hebben.

Burgerschapsdenken 

De andere ontwikkeling is, paradoxaal genoeg, het burgerschapsdenken. Wat zo’n 20 jaar geleden begon als een beweging die de emancipatie en participatie van mensen met een handicap beoogde, krijgt nu ook zijn keerzijde. Want meedoen als ieder ander, met dezelfde rechten én plichten, betekent ook dat je over een kam wordt geschoren met die iedere ander - die er ook nog eens perfect uitziet en succesvol is. En dat er dingen van je worden verwacht die ook van iedere andere burger worden verwacht: zelfredzaam zijn, vrienden en familie hebben die jou kunnen helpen en die jij kan helpen (twee richtingsverkeer), werk hebben, meedoen. Maar dat is niet voor iedereen weggelegd, hoe graag we dat ook willen. In plaats van dat we mensen met een beperking welkom heten met deze benadering, lijkt het of we onze ogen sluiten voor hun beperking. En daarmee nemen we mensen met een beperking niet serieus.

Waardigheidsparadigma

In plaats van het burgerschapsparadigma, zouden we kunnen werken met het waardigheidsparadigma van Reerink, The & Roelofsen (2017). ‘Een bestaan dat door relaties met anderen zo ervaringsrijk en betekenisvol als mogelijk is - binnen de grenzen van het praktisch haalbare - en een betekenisvol leven in gelijkwaardigheid met anderen die mensen met een beperking accepteren’. Hierin komt tot uitdrukking dat het aangaan van relaties met anderen essentieel is voor een waardig leven. Dat is anders dan in het burgerschapsparadigma dat heel erg uitgaat van het individu. Ook wordt hierin benadrukt dat acceptatie en erkenning voor een waardig leven belangrijk is. Werken met het waardigheidsparadigma lijkt dus mogelijkheden te bieden om meer ruimte te geven aan wat voor mensen met een beperking belangrijk is én het houdt rekening met waarden die voor alle mensen belangrijk zijn, namelijk erkenning en betekenisvol samenleven met anderen.

Door Julianne Meijers

Deze blog is een extract uit de toespraak die Julianne Meijers uitsprak op de Dag van het ondersteuningsplan 18 oktober gaf. Meijers is bestuurder bij zorgaanbieder Siza.

Lees meer

Meer informatie? Neem contact op met:

MarjoleinSenior onderzoeker
Marjolein
Herps
Senior onderzoeker m.herps@vilans.nl 06 22 81 05 31
Profiel
Persvragen? Neem contact op met afdeling communicatie via 06 460 433 51 of pers@vilans.nl