Marleen Versteeg

Marleen Versteeg

Dood aan de protocollen

Toen ik onlangs adverteerde met een vacature voor protocollenschrijver, was een van de reacties een Twitterbericht: ‘Dood aan de protocollen!’ Wat deze Twitteraar precies bedoelde moet ik raden, maar dat hij niet warm loopt voor protocollen is duidelijk. Mijn ervaring is ook dat het adviseren van organisaties over het oplossen van hun problemen beter scoort dan het schrijven en verkopen van protocollen. Protocollen hebben nu eenmaal een wat regelzuchtig en bureaucratisch image.

Volgens mij zijn er 3 manieren om naar protocollen te kijken:

  • als blauwdruk
  • als aanleiding voor discussie
  • als toevoeging aan de kwaliteit van leven van de cliënt

Protocollen zijn wel degelijk interessant! Het ligt er aan hoe je ze gebruikt. Dit blijkt wel uit het verhaal van verpleegkundige Evelien en mevrouw Vikram, een oudere hindoestaanse mevrouw met suikerziekte.

Een protocol als blauwdruk

‘Nog even snel langs bij mevrouw Vikram om haar insuline te spuiten en dan zit mijn werkdag erop’, denkt Evelien. Ze opent het zorgdossier van mevrouw Vikram en ziet een vetgedrukte zin in het protocol over het toedienen van insuline. ‘Draag zorg voor dubbele controle van de medicatie’, staat er. ‘Dat is waar ook’, denkt Evelien, ‘dat moet volgens de nieuwe richtlijnen.’

Nadat Evelien de juiste insuline en de juiste hoeveelheid in de insulinepen heeft opgetrokken en gecontroleerd, maakt ze een fotootje van de op de toedienlijst aangegeven dosering en stuurt deze naar de zorgcentrale. Vervolgens belt ze de zorgcentrale en vraagt de medewerker via het beeldscherm de ingestelde dosering te controleren. Het klopt en ze spuit de insuline in het been van mevrouw Vikram. Tevreden stapt Evelien in de auto op weg naar de teampost. Evelien voert de handeling uit zoals beschreven in het protocol.

Prima toch?

Een protocol als aanleiding voor discussie

In de teampost treft Evelien haar collega Barbara. ‘Wat vind jij van de laatste versie van het protocol over het toedienen van insuline?’ vraagt Barbara aan Evelien. ‘Het is wat extra werk’ zegt Evelien, ‘maar we werken volgens de laatste richtlijnen en dat vind ik wel heel goed’. ‘Nou’, zegt Barbara, ‘om nu bij elke cliënt de insuline dubbel te controleren met de zorgcentrale vind ik toch wel betuttelend’. Je kunt dat toch samen met cliënt of met diens mantelzorger doen?’
 
‘Is dat zo?’, vraagt Evelien zich af, ‘Maar, hoe doe je dat dan? Mevrouw Vikram weet bijvoorbeeld soms niet welke dag het is. Maar ze heeft al jaren suikerziekte en weet precies hoeveel insuline ze nodig heeft. Als ik haar dochter vraag om met mij de insuline te controleren, zou dat ook kunnen? Ik ben benieuwd hoe mijn collega’s dit doen? Dat wil ik bespreken in het komende teamoverleg.’

Evelien is aan het denken gezet door haar collega. In plaats van domweg het protocol uitvoeren wil ze weten hoe zelfredzaam en wilsbekwaam mevrouw Vikram is en welke rol haar mantelzorg kan hebben.

Professioneel toch?

Een protocol met waarde voor de cliënt

Evelien wordt gebeld door de zorgcentrale als ze de auto instapt om naar huis te gaan. ‘Wil je nog even bij mevrouw Vikram langsgaan voor je naar huis gaat? Ze voelt zich niet lekker’. Evelien redeneert direct: ‘Even haar bloedglucosewaarde controleren, misschien ligt het daar aan.’

Nadat ze de controle heeft uitgevoerd, blijkt de bloedglucose van mevrouw Vikram inderdaad te hoog. Evelien vraagt zich af hoe dit komt. ‘Het valt me op dat u vaak na het weekeinde te hoge bloedglucosewaardes heeft. Wat gek!’ zegt Evelien tegen mevrouw Vikram. ‘Ach kind, dat is helemaal niet gek’, antwoordt deze. ‘Ik kan als mijn familie op zondag al dat lekkere eten voor me meeneemt toch niet zeggen dat ik een dieet heb voor mijn suikerziekte?’

‘Ze moet zich gewoon aan haar dieet houden, dan is haar bloedglucosewaarde goed’, vindt Evelien. ‘Maar in de hindoecultuur is familie erg belangrijk, en mevrouw Vikram heeft verder niemand! Lekker eten meenemen is de manier waarop de familie haar zorg voor mevrouw Vikram uitdrukt. Zij heeft geen problemen met de te hoge bloedglucosewaardes, maar ik heb toch mijn verantwoordelijkheid als professional, ik kan dit toch niet zo laten! Zou ik de huisarts kunnen vragen de dosis insuline op te hogen op de dagen dat haar familie komt?’

Evelien overlegt met zichzelf. Ze wikt en weegt. Hoe kan ze rekening houden met wat voor mevrouw Vikram belangrijk is en ook een goede zorgverlener zijn?

Een uitdaging toch?

Wat vind jij? Dood aan de protocollen?

Ik denk dat protocollen handig zijn wanneer je wilt weten hoe je iets moet doen. Protocollen worden interessant en voegen iets toe wanneer ze botsen met de werkelijkheid van de professional en die van de cliënt. Wat vind jij?

Meer informatie? Neem contact op met:

MarleenSenior adviseur
Marleen
Versteeg
Senior adviseur m.versteeg@vilans.nl 06 - 22 81 02 71
Profiel
Persvragen? Neem contact op met afdeling communicatie via 06 460 433 51 of pers@vilans.nl