Henk Nies

Henk Nies

Hebben verpleeghuisbewoners geleden onder het bezoekverbod?

Het gaat tegen je intuïtie in: verpleeghuisbewoners die níet geleden zouden hebben onder het bezoekverbod dit voorjaar. Een artikel in de Volkskrant afgelopen week onder de kop: ‘Onderzoek Amsterdam UMC: verpleeghuisbewoners kregen geen knauw door bezoekverbod’ leek erop te wijzen dat dat het geval zou zijn. Op sociale media en onder ouderenzorgwetenschappers ontstond een welles-nietesdiscussie over de juistheid van deze conclusie. In zijn blog gaat Vilans-directeur Henk Nies in op deze discussie.

07-10-2020

Het aangehaalde onderzoek schetste een beeld van enkele honderden bewoners en was gebaseerd op gegevens die zorgverleners geregeld verzamelen om te volgen hoe het met ‘hun’ bewoners gaat. Dat doen ze al jaren. De onderzoekers vergeleken een groep bewoners uit 2019 met een groep uit 2020. In de coronatijd bleek onder meer de stemming van de bewoners gemiddeld niet slechter dan het jaar er voor.

Wel waren er verschillen: minder mensen voelden zich bang, er werden minder angst-dempende medicijnen gebruikt, er waren minder conflicten en er was meer contact met familie, alleen niet fysiek. Bewoners kregen ook minder bezoek, hadden minder sociale activiteiten, minder zingen, minder wandelen, minder naar de kerk en meer mensen voelden zich eenzaam. 

Hoe pakte het bezoekverbod werkelijk uit?

We moeten ons afvragen wat dit onderzoek zegt over hoe dat bezoekverbod werkelijk uitpakte voor bewoners. Allereerst: bewoners zijn in deze onderzoeken niet zelf bevraagd, evenmin hun familieleden. Dat is een beperking. Maar aan de andere kant, zorgverleners zijn getraind om goed te observeren. En we weten uit onderzoek ook, dat zij soms scherper zien wat verpleeghuisbewoners vinden dan familieleden. Ook dat is tegen onze intuïtie in! 

In de tweede plaats betekent minder onrust of probleemgedrag, niet per se dat het goed gaat met een verpleeghuisbewoner. Misschien is deze apathisch, in zichzelf gekeerd of depressief. Dat is iets dat uitgezocht moet worden, bij ieder afzonderlijk. 

Minder onrust betekent niet per se dat het goed gaat.

In de derde plaats gaan onderzoeken al gauw over gemiddelden en percentages mensen bij wie iets speelt of juist niet. Maar ieder mens is een afwijking van het gemiddelde. En tegenover elke groep waarbij iets positiefs waargenomen is, staat een groep bij wie dat niet zo is. Voor een flink deel van de bewoners was het bezoekverbod een drama. Maar - hoewel het tegen onze intuïtie ingaat - voor een deel was het neutraal of positief.

Veel prikkels niet te bevatten

Hoe kan dat? Precies weten we dat niet. Een aantal verklaringen is aannemelijk. Voor mensen met dementie zijn veel prikkels, zoals lawaai, gepraat, verschillende gezichten, vaak niet te bevatten. Ook het veranderen van ruimte, als zij bijvoorbeeld van de woonkamer naar het restaurant gaan, kunnen zij niet altijd begrijpen. Het zijn voor hen telkens nieuwe, onbekende omgevingen. Ze zijn de herinnering eraan kwijt en worden er onrustig van. En een deel van de bewoners wordt ook ongerust van bezoek uit angst voor besmetting door ‘al die mensen over de vloer’. 

Verstandhouding met familie

Verder speelt bij bezoek mee dat niet alle verpleeghuisbewoners goede verhoudingen hebben met hun kinderen of partner. Soms was die verhouding vroeger al niet al te best, soms lukt het niet goed om bij dementie een goede manier van omgaan met elkaar te vinden. Zo komen de kinderen of de partner wel op bezoek, maar weten zij niet goed wat te doen. Zo gaan ze van alles en nog wat ondernemen om dat eindeloze bezoek maar door te komen. Voor de bewoner is dat ook ingewikkeld; het kan de verwarring flink groter maken. 

'Algemeen bezoekverbod kan niet'

Wat leren we hiervan? Allereerst, dat een algemeen bezoekverbod niet meer kan. Te veel bewoners en hun naasten lijden er onder. Medewerkers stuit het tegen de borst om dergelijke maatregelen toe te passen. Voor de bewoners voor wie geen of minder bezoek wél goed uitpakt moet worden uitgezocht hoe anders of minder bezoeken bijdraagt aan meer welbevinden.

Te veel bewoners en hun naasten lijden onder een bezoekverbod.

Ook het personeel kan leren. Minder lawaai maken, krakende deuren, rammelende karren, en de tv niet standaard aan is voor een deel van de bewoners beter. In een aantal verpleeghuizen wordt al uitgeprobeerd wat goed werkt voor welke bewoners.

Geen standaardzorg

Waar het om gaat is dat de verpleeghuiszorg en het bezoek goed afgestemd zijn op de bewoners en dat het geen standaardzorg is. Ook wat tegen de intuïtie ingaat, kan waar zijn: voor sommige mensen wel en andere mensen niet. Welles en nietes zijn allebei waar!

Ga naar de overzichtspagina over het coronavirus

Meer informatie? Neem contact op met:

HenkDirecteur strategie en ontwikkeling
Henk
Nies
Directeur strategie en ontwikkeling h.nies@vilans.nl 06 22 49 88 62
Profiel
Persvragen? Neem contact op met afdeling communicatie via 06 460 433 51 of pers@vilans.nl