Doortje Boshuizen Lotte Cornelisse

Doortje Boshuizen

Hoe zet je robots succesvol in als zorgorganisatie?

Hoe weet een zorgorganisatie wat ze nodig heeft om van alle technologische ontwikkelingen in de zorg een succes te maken? Door te experimenteren en ervaringen uit te wisselen. En dat is precies wat 10 zorgorganisaties deden in de Zorg voor Beter-werkplaats ‘Zinvolle robotica in de zorg’.

12-07-2018

Tips, praktische informatie en eerlijke ervaringen met 10 robots zijn het resultaat. Nuttig voor onderwijs en beroepspraktijk. Onze senior adviseur Doortje Boshuizen en Roelfien Erasmus, beleidsadviseur innovatie bij ZuidOostZorg, vertellen hierover op het afgelopen Waardigheid en Trots congres tijdens de workshop 'Zinvolle Robotica in de zorg'.

Ervaring opdoen in de praktijk

‘Onze opdracht was: ga onderwijsmateriaal ontwikkelen voor mensen die al in de zorg werken of gaan werken’, vertelt Boshuizen. ‘En dat kan alleen door ervaring op te doen in de praktijk.’ Samen met Hogeschool Windesheim nodigden we 10 zorgorganisaties uit in de werkplaats 'Zinvolle robotica in de zorg'. 'Onze startvraag was 'Wat willen jullie weten over robotica in de zorg?' Want het is nog te vaak zo dat organisaties denken 'we moeten iets met technologie' en dan voorbijgaan aan vragen als 'Wat is precies het probleem?', 'Hoe ziet een dag uit het leven van een cliënt of zorgprofessional eruit?' en 'Kan technologie in de vorm van een robot helpen om dat probleem op te lossen?'

Onze startvraag was 'Wat willen jullie weten over robotica in de zorg?'

Aan welke voorwaarden moet u voldoen? 

Een van de opdrachten aan de deelnemende organisaties luidde dan ook: breng een dag zorg stapsgewijs in kaart. Zijn er knelpunten? En zou robotica dan kunnen helpen? ‘Ik heb die opdracht intern uitgezet’, vertelt Roelfien. ‘Want als beleidsmedewerker ben ik toch onvoldoende bekend met de echte dagelijkse praktijk. Er kwamen dingen naar voren waarvan ik me niet bewust was. Deze manier van kijken daagt ons uit om vanuit de zorg de vraag aan leveranciers te gaan stellen: dit hebben we nodig.’ Dat is de omgekeerde wereld van hoe het nu soms gaat. Boshuizen: ‘We willen voorkomen dat leveranciers robots bouwen, die zorgorganisaties dan aanschaffen en vervolgens ongebruikt laten staan.’

'Robots hoeven niet per se van alle markten thuis te zijn'

De opzet van de werkplaats was kortcyclisch: organisaties probeerden een robot een paar weken uit en deden vervolgens verslag van hun ervaringen in de werkplaats. ‘Een prachtige kans om met robots aan de slag te gaan’, zegt Roelfien. ‘En heel leerzaam, juist doordat collega-organisaties hun ervaringen met robots die we zelf niet uitprobeerden deelden. Dat heeft onze keuze echt beïnvloed. En gaandeweg de werkplaats merkten we dat we anders naar robotica gingen kijken. Dat robots bijvoorbeeld niet per se van alle markten thuis hoeven te zijn, maar ook 1 specifieke vraag van 1 specifieke cliënt mogen en kunnen oplossen.’

Producten verbeteren

De werkplaats onderhield korte lijnen met de leveranciers. ‘Ze kregen de bevindingen van de organisaties over hun product terug’, zegt Boshuizen. ‘Daar reageerden de leveranciers goed op, ze konden immers hun product verbeteren.’ Zo experimenteerde ZuidOostZorg met robotrollator Lea. Roelfien: ‘Een stabiele rollator en persoonlijk assistent in één, erg mooi. Maar niet spatwaterdicht. Onze bewoner kon er dus niet mee naar buiten als het regende. Dat vonden wij een nadeel. Inmiddels is Lea wel waterdicht.’

Leveranciers reageerden goed op feedback, ze konden immers hun product verbeteren.

ZuidOostZorg deed ook ervaring op met Tessa, de ‘sprekende bloempot’, een sociale robot die cliënten helpt om structuur in het dagelijks leven aan te brengen. ‘Die moesten we iedere dag opnieuw 'invullen', terwijl veel structuur dagelijks is. Nu kan het wel voor meerdere dagen.’

Lees meer over sociale robot Tessa

Ervaringen van cliënten

Tijdens de testperiode hielden de organisaties een ervaringendagboek bij. ZuidOostZorg vroeg ook de gebruikers zelf hun ervaringen op te schrijven. De bewoner die Lea in huis had en de zoon van de mevrouw die Tessa probeerde deden dat graag. ‘Daar hebben we heel veel aan gehad, de ervaring van de cliënten moet je niet onderschatten’, zegt Roelfien. ‘Zo komt het eerlijke verhaal naar boven’, vult Boshuizen aan. ‘Niet het verhaal uit een brochure. En op basis van die ervaringen kom je tot een match.’

De ervaring van de cliënten moet je niet onderschatten.

Robotrollator Lea laat mensen meer bewegen 

ZuidOostZorg heeft Lea niet gehouden. ‘Het is een mooi, maar duur apparaat’, aldus Roelfien. ‘En kan maar door 1 persoon worden gebruikt. Voor ons zou het interessant worden als we in de toekomst meerdere profielen in Lea kunnen instellen. Want we zagen wel dat Lea mensen meer laat bewegen, ze vonden het ook leuker om te bewegen. Bovendien is het veiliger met Lea. Wij zouden Lea graag in huis willen hebben om te onderzoeken of dit effect blijvend is, of ze bijdraagt aan de mobiliteit van bewoners.’

Lees meer over robotrollator Lea

Interactieve speelgoedhuisdieren

Op basis van de enthousiaste verhalen van collega-organisaties over Paro, JustoCat en robotkat Joy for All schafte ZuidOostZorg interactieve speelgoedhondjes en -katten aan. ‘Wij kozen voor de goedkopere speelgoedvariant. Niet te vergelijken met bijvoorbeeld Paro, die kan echt veel meer. Maar de prijs is dan ook anders. Het succes is enorm, boven verwachting. En juist door de aantrekkelijke prijs zien we nu dat familieleden zelf een speelgoedkat of -hond voor hun vader of moeder kopen. Dan hebben bewoners hun persoonlijke huisdier. Een nadeel is dat ze niet wasbaar zijn. Maar met de facilitaire dienst hebben we uitgezocht hoe we ze toch zo goed mogelijk kunnen schoonhouden en desinfecteren.’

Robots in de praktijk

Alle eerlijke verhalen en tips van de deelnemers van de werkplaats staan op Zorg voor Beter. Hier vindt u ook de 20 meest gestelde vragen over robotica, met antwoorden, samen met de tools en hulpmiddelen die de organisaties in de werkplaats gebruikten. Speciaal voor onderwijsinstellingen zijn er ook lesmaterialen en stageopdrachten.

Lees meer over zorgrobots

Meer informatie? Neem contact op met:

LotteAdviseur
Lotte
Cornelisse
Adviseur l.cornelisse@vilans.nl 06 46 05 38 26
Profiel
Persvragen? Neem contact op met afdeling communicatie via 06 460 433 51 of pers@vilans.nl