Tara Koenders

Tara Koenders

Meer autonomie voor mensen met dementie door SOCAV

SOCAV is een nieuwe zorgaanpak voor mensen met dementie. Zorgorganisatie Avoord voerde hiermee een ‘best practice’ uit. Onderzoeker Ria Landa: ‘Als waarden van cliënten, medewerkers en management dichter bij elkaar staan, is het makkelijker om een veranderproces in te gaan zonder weerstand.’

SOCAV is van 2015-2017 ontwikkeld en uitgetest bij 2 PG-woongroepen en op 1 dagbestedingslocatie van Avoord, in samenwerking met Radboudumc en Tilburg University. In een coachingstraject leerden medewerkers en mantelzorgers om de wensen van de cliënt te achterhalen, de regie bij de cliënt te leggen en de cliënt te ondersteunen bij het uitvoeren van betekenisvolle activiteiten. SOCAV staat voor Spiegelen, Optimaliseren, Compenseren en Aanleren van Vaardigheden.

Bekijk wat SOCAV inhoudt in 2 minuten.

Waardevolle best practice

Voor borging in de organisatie worden medewerkers nog steeds gecoacht op de werkvloer. De positieve resultaten mogen er zijn. Een waardevolle ‘best practice’ dus, waar de deelnemers aan het Kennisnetwerk Dementie graag over wilden horen. Dit netwerk richt zich namelijk op het ophalen van goede voorbeelden bij de deelnemende organisaties en kijkt hoe onderzoek hieraan kan bijdragen of aan heeft bijgedragen. Wij faciliteren het proces van kennisdeling.

SOCAV neemt waarden mee

In het SOCAV-onderzoek is cultuurverandering meegenomen door zorgwaarden van medewerkers te meten. Onderzoeker Ria Landa: ‘Als waarden van cliënten, medewerkers en management dichter bij elkaar staan, is het makkelijker om een veranderproces in te gaan zonder weerstand.’ Uit de resultaten is gebleken dat de SOCAV-aanpak een verandering in de zorgmentaliteit teweegbrengt en dat zorgprofessionals en mantelzorgers zich steeds meer naar de waardes richten die ten grondslag liggen aan SOCAV en goede zorgverlening.

‘Daar krijg je als zorgmedewerker energie van’

‘In eerste instantie hadden we weerstand,’ vertelt een medewerker. ‘Er moesten al heel veel dingen en dan komt SOCAV er ook nog eens bij. Maar het heeft gewerkt dat er energie is gestopt in het overtuigen en het laten zien wat het oplevert. Dan wordt het een olievlek die zich uitbreidt. Bewoners worden blijer, dus daar krijg je als zorgmedewerker energie van.’ Dit bevestigen collega’s: ‘De inhoud van het werk is meer betekenisvol geworden. We beleven nu veel meer mooie momenten met elkaar.’

SOCAV levert tijd op

Op de vraag hoe om te gaan met tijdsdruk, antwoordt een andere medewerker: ‘Uiteindelijk levert SOCAV toch tijd op. Een mevrouw voor wie we alles deden, belde regelmatig. Toen we haar stimuleerden om meer zelf te doen, ging ze veel minder bellen.’

Belangrijk stukje eigenwaarde

Onderzoeker Ria Landa vertelt over de mentaliteitsverandering die nodig was: ‘Veel zorgmedewerkers zijn opgeleid vanuit een zorgcontext. Hierbij hoort vaak de mentaliteit dat mensen iets niet kunnen en dat er daardoor handelingen overgenomen moeten worden. Mantelzorgers willen vaak dat taken worden overgenomen vanuit het idee van veiligheid. Terwijl als je vaardigheden blijft oefenen tot waar ze intact kunnen worden gehouden, dat een belangrijk stukje eigenwaarde geeft bij iemand met dementie. Bovendien levert het een grotere kwaliteit van leven op.’

Meerwaarde van ‘zelf doen’

Het sterke aan SOCAV is dat het onderliggende onderzoek de meerwaarde van het zelf doen bevestigt. Door verschillende strategieën te gebruiken om cliënten te ondersteunen om voor hen betekenisvolle activiteiten uit te blijven oefenen, bloeien er soms vaardigheden op die eerder verloren leken te zijn.

Een greep uit de reacties van zorgmedewerkers:

  • ‘Het lijkt erop dat onbegrepen gedrag verminderd is. Door aandacht voor de behoeftes en wensen van bewoners. En door collega’s aan te spreken en feedback te geven.’
  • ‘Ik ben snel oplossingsgericht. Door SOCAV moest ik een stapje terug. Bij een bewoner stond de tussendeur steeds open. Haar dochter had liever dat hij dicht bleef. Vroeger zou ik de deur direct hebben dichtgedaan. Nu vroeg ik het aan haar moeder. Die bleek het fijn te vinden om door de tussendeur te kunnen, zodat ze af en toe naar het pak van haar overleden man kon kijken in de kledingkast. Ze zat in de rolstoel dus dit kon alleen als de tussendeur openstond. Nu laten we de tussendeur op een kiertje, zodat zij hem toch open kan duwen.’
  • ‘Het is de kunst om niet te veel over te willen nemen. Een meneer bij ons op de afdeling had de wens om te gaan lopen wanneer hij wilde. Hij kon de deur alleen niet openkrijgen, want dit moest met een tag. We zijn met meneer gaan oefenen. Binnen een week kon hij het zelf. We hadden ook kunnen zeggen: “Roept u maar even, dan doen we hem wel open.”’
  • ‘Het spiegelen werkt goed. Als je voordoet hoe je je broek aandoet, doet de cliënt het na. Of maak gebruik van een spiegel. Laat ze zelf even nadenken.’
  • ‘Het meest succesvolle van de training is dat het hele team is meegenomen.’
  • ‘We hebben ook een SOCAV-avond voor familieleden gehouden. Familieleden kwamen ook met mooie oplossingen.’
  • ‘Het is belangrijk om mee te gaan in de beleving. Wij hadden een meneer die in een gewone stoel wilde zitten, in plaats van in zijn rolstoel. We hebben hem dit zelf laten ontdekken. Toen hij niet vooruitkwam in zijn stoel, wilde hij zelf toch weer in zijn rolstoel.’

 Meer informatie over dementie

Meer informatie? Neem contact op met:

TaraSenior Adviseur
Tara
Koenders
Senior Adviseur t.koenders@vilans.nl 06 14 00 61 33
Profiel
Persvragen? Neem contact op met afdeling communicatie via 06 460 433 51 of pers@vilans.nl