Henk Nies

Henk Nies

Zorgorganisatie Philadelphia en Menzis sluiten kort en simpel contract

Het landelijk opererende Philadelphia heeft met Menzis Zorgkantoren een verregaande versimpeling van de Wlz-uitvoering afgesproken. De NZa werkt welwillend mee. Samen brengen ze een mooi voorbeeld van KISS in de gehandicaptenzorg tot stand: keep it simple and short.

26-09-2018

‘Je denkt dat je elkaars taal spreekt, maar toen we met medewerkers van het Menzis-zorgkantoor 2 dagen op een eiland zaten, bleek dat heel anders te liggen’, zegt Philadelphia-bestuurder Greet Prins. Na die eilanddagen (in 2016) was er wederzijds begrip ontstaan, had men geleerd naar elkaar te luisteren en, het allerbelangrijkste, was er een gezamenlijke flow tot stand gekomen om nodeloze systeemregels af te schaffen.

Last van regelgeving

‘Van meer regels en meer controle is de zorg nog nooit beter geworden’, beaamt Jan Megens, die als manager Wlz van Menzis-zorgkantoren vanaf het begin betrokken is bij het initiatief met Philadelphia. Op dat eiland onderzochten Menzis en Philadelphia waar de organisaties wederzijds last hadden van regelgeving die misschien wel gewoon achterwege kon blijven omdat de cliënt er niets aan had.

In dienst van de leefwereld

‘Want dat was het criterium. We hebben in onze instelling te maken met kwetsbare mensen en hun omgeving. Alles wat we doen, moet op ondersteuning van hun leefwereld zijn gericht’, zegt Prins. Natuurlijk weet ze dat systemen nodig zijn, maar het is de kunst er zodanig mee om te gaan dat ze in dienst staan van de leefwereld, daar waar cliënten en zorgmedewerkers elkaar ontmoeten.

De 3 doelen van KISS

Precies waar het bij KISS om gaat. Bestuurders in de ouderenzorg en de gehandicaptenzorg zetten zich met het project KISS in om de langdurige zorg overzichtelijker en eenvoudiger te maken, vandaar het acroniem, dat staat voor keep it simple and short. Het is KISS als binnen regelgeving van de Wlz datgene achterwege kan worden gelaten, wat voor de cliënt geen waarde heeft.

‘Het is de kunst zodanig met systemen om te gaan dat ze in dienst staan van de leefwereld.’

Belangrijk bij KISS is ook dat cliënt en zorgprofessional meer eigen regie ervaren in het maken van belangrijke keuzes. Zorgkantoren, zorgverzekeraars, het Zorginstituut, cliëntenorganisaties en ook instanties als NZa, IGJ en VWS hebben aangegeven mee te denken en mee te werken aan KISS. Er zijn 3 concrete doelen gedefinieerd in het KISS-project, dat in 2014 is gestart, namelijk:

  1. Contracteren op basis van vertrouwen.
  2. Verantwoorden op basis van resultaat.
  3. Persoonsvolgende zorg en bekostiging.

Persoonsvolgende bekostiging

De samenwerking tussen Philadelphia en Menzis-zorgkantoren haakt aan op alle 3. Prins en Megens tekenden als uitvloeisel van het eerder gememoreerde eilandoverleg op 16 april 2018 namelijk een uitkomstcontract gehandicaptenzorg, gebaseerd op wederzijds vertrouwen. Dit is het eerste meerjarige contract (tot en met 2020) in de Wlz waarbij de bekostiging deels is gebaseerd op kwaliteit zoals cliënten die ervaren. Ingebouwde controlemechanismes zijn waar mogelijk in overleg met NZa afgeschaft. Persoonsvolgende bekostiging is volledig ingevoerd.

3 kwaliteitscriteria

‘In feite heb je in de uitwerking van dit contract maar 3 kwaliteitscriteria nodig’, zegt Prins. Ze doelt allereerst op de kwaliteitsbeleving van cliënten en hun omgeving. Vervolgens wijst ze op professionele kwaliteitscriteria, zoals onder andere in het kwaliteitskader zijn omschreven. ‘En ten derde meten we de medewerkerstevredenheid’, zegt ze. ‘Dan heb je alles wat je wilt weten.’

Overigens wees het meest recente onderzoek naar tevredenheid bij Philadelphia-medewerkers uit dat de scores hoger waren naarmate teams verder zijn in zelforganisatie. ‘Geen zelfsturing. We hebben nog steeds leidinggevenden. Maar bij zelforganisatie hebben de teams meer autonomie in het prioriteren en inrichten van zorg, van de leefwereld dus eigenlijk’, aldus Prins. ‘En het is fantastisch om nu te merken dat die teams significant tevredener zijn in hun werk.’

Kosten per cliënt

Megens legt uit hoe persoonsvolgende bekostiging tot stand is gekomen. ‘Het macrokader, een typisch woord uit de systeemwereld trouwens, omvat het landelijke budget voor gehandicaptenzorg in de Wlz. De NZa stelt dit budget vast. Vervolgens vertalen de zorgkantoren dit naar budgetten per zorginstelling per jaar. Aan het begin van het lopende jaar beschikken instellingen dus over meer geld dan aan het eind. Cliënten die zich in januari melden, zijn in dit systeem voor een instelling meer waard dan als ze zich in december inschrijven. Dat is natuurlijk vreemd en ongewenst.’

Ingebouwde controlemechanismes zijn waar mogelijk in overleg met NZa afgeschaft.

Megens vervolgt: ‘Gelukkig doen we het nu anders. We stellen per instelling het macrokader op 1 euro per jaar. Dat moet omdat het in het NZa-systeem nu eenmaal onmogelijk is om geen budget toe te kennen. We laten vervolgens de maximalisatie van het instellingsbudget los en de zorginstelling kan gewoon de gemaakte kosten per cliënt bij ons declareren. Voor elke cliënt kan een ander bedrag gelden. Het is regionaal en persoonlijk maatwerk. Het hele jaar door. Dat is dus persoonsvolgende bekostiging. In het geval van Philadelphia zelfs meerjarig, al moeten we formeel steeds per jaar het budget van 1 euro aftekenen.’

Vertrouwen als basis

Megens is niet bang dat hierdoor de kosten boven het nog steeds geldende macrokader uit zullen komen. Hij wijst erop dat het in de gehandicaptenzorg en ook de ouderenzorg redelijk goed is te voorspellen hoeveel geld er landelijk nodig is. En hoewel deze nieuwe aanpak is gebaseerd op vertrouwen, blijft het zorgkantoor natuurlijk de vinger aan de pols houden. ‘We kunnen op elk moment in onze financiële huishouding zien hoe de tendensen zijn en waar we eventueel moeten bijsturen. Want de eindverantwoordelijkheid voor het Menzis-deel van het macrokader blijft bij ons liggen’, zegt hij.

Herschikking afgeschaft

Jaarlijks tekent Megens namens dit Menzis-zorgkantoor nu zo’n 250 contracten voor 1 euro. Dat is dus niet uniek voor Philadelphia alleen. Maar iets anders is dat wel. En dat is echt een voorbeeld van KISS. Want de NZa heeft na intensieve gesprekken met Philadelphia en Menzis toegestaan de zogenoemde jaarlijkse herschikking voor Philadelphia te schrappen. Andere zorginstellingen moeten nog steeds halfjaarlijks een gedetailleerd overzicht aanleveren van de tot dan toe gedeclareerde kosten, ook bij 1-eurocontracten. Op basis van die cijfers kan de NZa desgewenst de uitwerking van het macrokader (laten) herschikken. Voor Philadelphia en Menzis is dit systeem losgelaten.

‘Wij werken natuurlijk ook met andere zorgkantoren’, zegt Prins. ‘Daar moeten we nog steeds voldoen aan het herschikkingsvoorschrift. Maar als dit systeem geheel zou worden afgeschaft, scheelt dat algauw 8 van de 10 fte’s op onze administratie.’

Erg KISS

Overigens zag Prins recent dat binnen de nieuwe vervoerskostenregeling, die ruimhartiger is dan de oude, de financiële mensen uit de sector zelf plotseling met allerlei eigen, gedetailleerde uitvoeringsvoorschriften waren gekomen. ‘Met de beste bedoelingen, hoor. Maar we moeten ontzettend oppassen dat we niet zelf systemen gaan optuigen, nu er extern soms meer ruimte wordt geboden’, zegt ze. Daarmee toont ze zich heel erg KISS.

De uitvoering van de Wet langdurige zorg (Wlz) kan slimmer. Met meer zeggenschap en maatwerk voor cliënten en met minder bureaucratie en regels. Deelnemers van Keep it simple and short (KISS) zetten zich in om de zorg samen met systeempartijen te veranderen. Dit doen ze door gezamenlijk te leren in experimenten en actief kennis te delen met elkaar. De 3 belangrijkste thema’s waar de leden van KISS zich voor inzetten zijn: contracteren op basis van vertrouwen, verantwoording op basis van resultaat en persoonsvolgende zorg en bekostiging.

Meer informatie over minder regels in de zorg

Meer informatie? Neem contact op met:

HenkLid raad van bestuur
Henk
Nies
Lid raad van bestuur h.nies@vilans.nl 06 22 49 88 62
Profiel
Persvragen? Neem contact op met afdeling communicatie via 06 460 433 51 of pers@vilans.nl