Waardigheid en trots levert schat aan onderbouwde kennis op

Het onderbouwen, verbreden en verdiepen van de kennis die opgedaan is in het programma Waardigheid en trots. Dat is in het kort het doel van Kennisprogramma Waardigheid en trots. Onderzoeker en programma-coördinator Carina Pittens: ‘Verpleeghuizen vinden het zelf ook belangrijk dat er evidence-based gewerkt wordt.’

29-04-2018

Het programma Waardigheid en trots (W&t) is bedoeld om de verpleeghuiszorg te verbeteren. Het loopt sinds februari 2015 op initiatief van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en de TaskForce W&t, die uit meerdere organisaties bestaat. Het programma leverde behoorlijk wat kennis op en in februari 2017 startte het kennisprogramma W&t voor verdere verbreding en verdieping. Het doel? Zorgdragen dat er medio 2018 op 5 prangende thema’s onderbouwde kennis wordt opgeleverd.

Partners kennisprogramma Waardigheid en trots

De projectleiding en coördinatie van het kennisprogramma ligt bij ons als Vilans. De uitvoering van de onderzoeken gebeurt in samenwerking met verschillende partijen. Dat zijn: VU Amsterdam, het Trimbos Instituut, Schouten en Nelissen, Nivel, Erasmus Universiteit (iBMG) en Zorgbelang Zuid-Holland.

Onderzoek naar 5 thema’s

Pittens: ‘Het kennisprogramma beoogt stimulering van evidence-based werken in de verpleeghuissector. Het is een samenhangend programma dat voortbouwt op en gebruik maakt van de kennis en inzichten van W&t. Dit doet zij op 5 thema’s:

  • waardige betrokkenheid van cliënten;
  • de trotse professional (rol en handelswijze);
  • kwaliteit van leven (en zorg) meten;
  • regelruimte en regeldruk;
  • leiderschap in alle lagen van de organisatie.

Een onafhankelijke externe begeleidingscommissie toetst op voortgang en kwaliteit van het onderzoek. De thema’s komen voort uit een voorstudie van het kennisprogramma waarin is nagegaan welke vraagstukken er leven binnen de verpleeghuizen die zijn aangesloten bij Waardigheid en trots.’

Verpleeghuissector kent geen onderzoekstraditie

De vraag is natuurlijk of onderzoek verpleeghuizen echt verder helpt. Hebben zij niet gewoon meer handen aan het bed nodig? Pittens: ‘Onderzoek kan bijdragen om erachter te komen wat wel werkt en wat niet om te kunnen weten welke maatregelen efficiënt zijn. Onderzoek kan helpen te snappen wat er gebeurt. Door de vergrijzing, maar ook door een krimpende arbeidsmarkt, wordt het bovendien steeds complexer om goede zorg te kunnen leveren. Tot slot kent de verpleeghuissector geen onderzoekstraditie. Wel zien we dat dit langzaamaan aan het veranderen is.’

Inzicht in leiderschap

Als Vilans zijn we naast coördinator van het gehele kennisprogramma ook uitvoerder van het onderzoek op het thema leiderschap in alle lagen van de organisaties. ‘Goed leiderschap is belangrijk omdat het zorgt voor de juiste randvoorwaarden voor goede zorg. Leiderschap geeft een organisatie richting en heldere kaders. Maar leiderschap is niet alleen van managers en teamleiders. Leiderschap is ook van zorgmedewerkers. Bijvoorbeeld doordat zorgmedewerkers zelf regie nemen. Leiderschap wordt vooral zichtbaar bij dilemma’s. Denk hierbij aan het dilemma “veiligheid versus kwaliteit van leven”. Dan is het belangrijk dat de zorgprofessional leiderschap toont. Dit doordat hij – in samenspraak – een keuze durft te maken, deze goed kan onderbouwen en er verantwoordelijkheid voor neemt. Verder zien we dat bepaalde typen leiderschap niet matchen met bepaalde typen cliënten of organisaties. Zo past visionair leiderschap niet bij een crisissituatie, maar dat betekent niet dat dit type leiderschap niet elders prima op zijn plek kan zijn.’

Terugkoppeling met verpleeghuizen

We voeren het onderzoek uit in nauwe samenwerking met de zorgorganisaties. Pittens: ‘We faciliteren het contact met zorgorganisaties. Dit hebben we onder andere gedaan door terugkoppelbijeenkomsten met verpleeghuizen. Ook zorgen we ervoor dat het één programma blijft. Zo komt er ook een overstijgende analyse.’

Interactief onderzoeken

Pittens vervolgt: ‘Die gezamenlijkheid blijkt ook uit dezelfde opbouw van de onderzoeken. Eerst is er per thema een literatuuronderzoek uitgevoerd, gevolgd door een actieonderzoek. Een actieonderzoek is een interactieve manier van onderzoeken: al handelend probeert de onderzoeker na te gaan of zijn handelen het gewenste effect oplevert. De onderzoeker is zo minder op afstand maar beweegt zich echt in de context. Onderzoekers liepen bijvoorbeeld enkele dagen mee met teamleiders, organiseerden visiebijeenkomsten op leiderschap en hielden reflectiegesprekken met zorgprofessionals, teamleiders en managers.’

Open access delen van kennis

Wat gaat er gebeuren met de resultaten van dit onderzoek en van de andere thema’s? Pittens: ‘In mei 2018 worden de Nederlandse onderzoeksrapporten opgeleverd. Daarnaast delen we de resultaten op congressen en schrijven we aan wetenschappelijke publicaties. Deze worden open access gedeeld. Dit betekent dat de resultaten door iedereen kunnen worden gelezen. Uiteraard gaan we ook kijken hoe we hier toepasbare producten van kunnen maken voor de praktijk en hoe we zo veel mogelijk verpleeghuizen laten profiteren van de kennis.’

Pittens licht toe: ‘Wij zetten in op innovatie en onderzoek. Dat kunnen nieuwe kennisproducten of technologische toepassingen zijn, of een nieuwe manier van kijken of onderzoeken. Samen met praktijk en wetenschap vertalen we signalen uit het veld naar vernieuwende oplossingen.’  

Meer informatie over Waardigheid en trots

Meer informatie? Neem contact op met:

Carina
Carina
Redder-Pittens
c.pittens@vilans.nl 06 29 47 52 36
Persvragen? Neem contact op met afdeling communicatie via 06 460 433 51 of pers@vilans.nl