Mirella Minkman

Mirella Minkman

Zorglandschap herinrichten speelt op wereldniveau

Er is geen verandering in het zorglandschap nodig, maar een transformatie en deze behoefte vindt op internationaal niveau plaats. Dit geluid hoor ik steeds weer op de congressen waar ik uitgenodigd word om te spreken over integrale zorg. Of het nou op de Health Community Congres in Brussel is, of op de Sweden’s Patient Safety Conference waar ik onlangs was.

02-11-2018

40 ministers

Het belang van deze transformatie werd ook onderstreept op de Global Conference on Primary Health Care dat plaatsvond op 25 en 26 oktober in Astana, Kazachstan. Hier was ik als spreker aanwezig op uitnodiging van de Wereldgezondheidsorganisatie WHO. Niet voor niets waren hier meer dan 160 landen vertegenwoordigd met 40 ministers van Volksgezondheid. Centraal stond namelijk het herbevestigen van de ambitieuze doelen van de 40 jaar oude Declaratie van Alma-Ata, die gericht zijn op een sterke ‘primary health care’, ofwel eerstelijnszorg en ‘zorg dicht bij huis’. De landen deden 5 toezeggingen, waaronder genoeg aandacht geven aan gezondheidsbevordering en preventie en het niet langer accepteren van gefragmenteerde zorg, onveilige zorg of slechte kwaliteit van zorg.

Organisatiegrenzen zullen vervagen en om goede zorg te kunnen leveren, hebben organisaties elkaar steeds meer nodig.

Verschil met Afrika

Deze toezeggingen maken duidelijk dat veel problemen in de zorg overal spelen, maar er bestaan ook veel verschillen tussen continenten. Zo wonen in Afrika veel jonge mensen en spelen daar vooral infectieziekten een grote rol. Terwijl het in het Westen en landen als Japan vooral om de vergrijzing gaat. Maar of het nou gaat om jong of oud: overal wordt er gewerkt aan een herinrichting van het zorglandschap waarbij ‘zorg dichtbij mensen die verbonden is aan gemeenschappen’ een kerningrediënt is.

Grenzen vervagen

We zullen namelijk af moeten stappen van ‘de organisatie’ met zijn professionals die verbonden moeten worden aan ‘andere professionals en organisaties’ om te komen tot betere integrale zorg. De focus is in plaats daarvan ‘Wat is er nodig en op welke plek, en welke zorgprofessional past daarbij?’ Dit levert nieuwe vraagstukken op waar organisaties een antwoord op moeten vinden. Want de plek is steeds vaker thuis bij de burger en dat vraagt om een denken dat boven het organisatiebelang uitstijgt. Organisatiegrenzen zullen vervagen en om goede zorg te kunnen leveren, hebben organisaties elkaar steeds meer nodig.

Organisatieoverstijgend

Gelukkig zijn er al heel veel mooie initiatieven, maar deze moeten vaak nog doorontwikkeld worden. Zo wordt er al in diverse landen gewerkt met palliatieve teams. De zorgprofessionals zijn dan nog wel verbonden met een contract aan de eigen organisatie, maar de samenstelling van het team zelf is organisatieoverstijgend. Uit zulke trajecten blijkt dat de zorgprofessionals elkaar vaak goed kunnen vinden in het gezamenlijk belang van goede zorg. Toch zit achter hun handelen wel een organisatievraagstuk.

Netwerk

Want hoe regel je dat organisatietechnisch? Wat betekent het als je als organisatie meer in een netwerkverband gaat samenwerken? Hoe organiseer je dat op bestuurlijk niveau? En wat betekent dit voor het samenspel in de zorg tussen goed leiderschap, inregelen van toezicht, verantwoording en de inkoop (governance)? Ook wordt de verantwoordelijkheid diffuser. Wat doe je wanneer er iets niet goed gaat, als je samen verantwoordelijk bent voor de zorg?

Nieuw type leiderschap

Tot slot vraagt het om een ander type leiderschap met andere vaardigheden. Het werken aan het optimaliseren van de eigen organisatie is niet langer het doel. Dit betekent dat een bestuurder voor de beslissing kan komen te staan om kleiner te worden vanuit maatschappelijk belang en vanuit het inzicht dat anderen het eenvoudigweg beter of goedkoper doen. Dit geeft een spanningsveld, want een bestuurder heeft immers ook mensen in dienst. Lukt het dan toch om het hogere doel in het vizier te houden?

Haalbaarheid transformatie

De vraag is of zo’n transformatie dan ook haalbaar is. Maatschappelijke ontwikkelingen als tekorten aan personeel en digitalisering kunnen het proces in ieder geval versnellen. Maar er is meer nodig. Governance en leiderschap moeten matchen. En je moet financiële prikkels hebben om de samenwerking te belonen of mogelijk te maken, want anders komt het denken voorbij de eigen belangen onvoldoende van de grond. En wellicht ten overvloede, maar internationale uitwisseling van best practices werkt. De nieuwe declaratie, nu geheten de Declaratie van Astana, is een prachtige onderlegger voor wat landen hierin hebben te doen.

Meer informatie over integrale zorg

Meer informatie? Neem contact op met:

MirellaDirecteur Innovatie & Onderzoek
Mirella
Minkman
Directeur Innovatie & Onderzoek m.minkman@vilans.nl 06 12 28 54 16
Profiel
Persvragen? Neem contact op met afdeling communicatie via 06 460 433 51 of pers@vilans.nl