Hoe haakt het aan op de beschreven dimensie?

De huidige aanpak is niet meer houdbaar, het moet radicaal anders, maar hoe dat 'anders' er precies uit ziet? Dat weten we nog niet precies. Het ToekomstKompas laat zorgorganisaties door de lens van de toekomst kijken naar het hier en nu: wat is er nodig van de huidige organisatie om toekomstbestendig te worden? Door deze nieuwe manier van kijken ontstaan vaak nieuwe oplossingen.

Wat is het doel?

Het ToekomstKompas helpt organisaties om los te komen van de bestaande manier van denken en bestaande aannames. Zorgorganisaties kunnen om meerdere redenen het ToekomstKompas inzetten. Een doel kan zijn om een toekomstvisie en strategie te ontwikkelen. Een ander doel kan zijn om een bestaande visie of strategische keuzes te toetsen aan de toekomst: Zijn deze echt toekomstbestendig, gelet op alle ontwikkelingen in de zorg?

Wat is de doelgroep?

• Het ToekomstKompas is gericht op bestuurders, managers en beleidsadviseurs.
• Daarnaast kun je het ToekomstKompas ook gebruiken om de dialoog aan te gaan met medewerkers en cliënten en samen een nieuw perspectief op de toekomst te ontwikkelen.

Wat voor soort product is het? Hoe zit het met de toegankelijkheid en beschikbaarheid?

Organisaties die deelnemen aan het programma Waardigheid en trots voor de toekomst maken kosteloos gebruik van het ToekomstKompas. De stappen van het ToekomstKompas:

1. Belichten: uitvergroten van de uitdagingen van een zorgorganisatie zodat duidelijk is waar de opgaven liggen.
2. Begrijpen: inzicht in trends en ontwikkelingen die op de zorgorganisatie afkomen in de komende jaren.
3. Richten: wat zijn de aannames van de zorgorganisatie rond de knelpunten en hoe kan deze die reframen?
4. Inrichten: richting omzetten naar acties: wat moet er gebeuren?

Hoe haakt het aan op de beschreven dimensie?

Het opstellen van een Verander- en effectenkaart helpt om samen met stakeholders een beeld te krijgen beoogde effecten die nodig zijn voor toekomstbestendige zorg (wat willen we bereiken?). En gezamenlijk een aanpak te ontwikkelen om deze effecten te bereiken. De Verander- en effectenkaart biedt daarnaast een hulpmiddel voor het monitoren, leren en bijsturen tijdens de uitvoering.

Wat is het doel?

Bereiken van consensus en een gezamenlijk beeld van de beoogde veranderingen en het in gezamenlijkheid ontwikkelen van logische aanpak op daar te komen. Het gaat om een gezamenlijke theorie over de aanpak, door monitoring en leren tijdens de verandering wordt duidelijk of wat men in theorie heeft bedacht in de praktijk ook zo werkt. Door te monitoren en te leren kan men tussentijds bijstellen om de beoogde effecten te bereiken. De Verander- en effectenkaart kan ook worden gebruikt voor (interne) communicatie over de benodigde veranderingen.

Wat is de doelgroep?

Programma of projectleiders, stafadviseurs, (verander)managers

Wat voor soort product is het? Hoe zit het met de toegankelijkheid en beschikbaarheid?

White paper, met daarin beschrijving van werkwijze: instructies en draaiboeken voor het organiseren van bijeenkomsten voor het opstellen en valideren van de Verander- en effectenkaart en een format voor een Verander- en effectenkaart.

Hoe gebruik je dit in de praktijk?

• Het opstellen van een Verander- en effectenkaart bestaat uit een aantal stappen: documentenanalyse, maken van een potloodschets, bijeenkomst voor opstellen en een bijeenkomst voor validatie van de effectenkaart.
• De Verander- en effectenkaart kan daarna worden gebruikt voor communicatie en monitorings- en verantwoordingsdoelen.
• De kaart kan tussentijds worden aangepast op basis van voortschrijdend inzicht.

Ondersteunende literatuur

• White paper Effectenkaart (Vilans, 2025)
• Breuer, E., Kadi, S., Kahlert, R., Champeix, C., et al. 2024. Co-developing Program Theories for Best Fit Social Innovations in Long-Term Care: Lessons From a Cross European Implementation Project. Journal of Long-Term Care, (2025), pp. 1–11. DOI.

Hoe haakt het aan op de beschreven dimensie?

Als je voor zo'n grote verandering staat? Hoe begin je dan? Je weet waar je naar toe wil, maar hoe de verandering precies eruit zal zien is niet van tevoren te zeggen. Daarom is het van belang om steeds te monitoren en te reflecteren op de verandering. Op basis daarvan kunnen de vervolgstappen worden bepaald. Bij Reflexieve Monitoring in Actie (RMA) ligt het accent op leren en bijsturen, gericht op structurele veranderingen (systeemverandering).

Wat is het doel?

RMA is een actiegerichte vorm van monitoring die zich enerzijds richt op het helder krijgen van doelen en verwachtingen op de lange termijn, en anderzijds op het in kaart brengen van factoren die het bereiken daarvan (nog) in de weg staan. Wanneer dit eenmaal duidelijk gedefinieerd is, wordt het ook mogelijk om concrete acties te formuleren, gericht op het wegnemen van barrières en het dichterbij brengen van het beoogde doel. De activiteit van monitoring zelf is niet een aparte activiteit, maar een integraal onderdeel van het veranderproces.

Wat is de doelgroep?

Projecten en programma's die zich richten op structurele veranderingen (systeemverandering)

Wat voor soort product is het? Hoe zit het met de toegankelijkheid en beschikbaarheid?

RMA bestaat uit verschillende interventies en instrumenten. Deze zijn te vinden in het handboek voor RMA: Reflexieve monitoring in actie. Handvatten voor de monitoring van systeeminnovatieprojecten - Research@WUR

Hoe gebruik je dit in de praktijk?

Idealiter is de rol van monitor bij een aparte persoon belegd. Als Reflexieve monitor hou je enige afstand van de uitvoering van het project of programma en ondersteun je de trekkers door ze uit de waan van de dag te halen. Je organiseert collectieve reflectie en houdt de groep een leerspiegel voor door te laten zien wat er gebeurt. Door de juiste vragen te stellen agendeer je de belangrijke onderwerpen en zo grijp je in in het veranderproces.

Ondersteunende literatuur

Van Mierlo B. (2024). Reflexieve Monitoring in Actie: maatwerk voor leren en bijsturen in systeemverandering. Beleidsonderzoek Online 2024 doi: 10.5553/BO/221335502024017

Hoe haakt het aan op de beschreven dimensie?

Dimensie 1 gaat over systemische transformatie waarbij organisatieverandering op de lange termijn en een cultuur van leven lang ontwikkelen worden gerealiseerd. Het concept van KWLO omvat 13 nauw met elkaar samenhangende principes. Door die principes alle 13 te kennen en voor al die 13 principes ook allemaal aandacht te hebben én te houden, kan de gewenste systemische transformatie naar een organisatie met een LLO-cultuur verantwoord plaatsvinden.

Dimensie 2 gaat over veranderen én draaien van de organisatie en de dynamiek tussen die beide die vraagt om oplijnen, adaptiviteit en samenwerking in de dagelijkse praktijk van zorg en welzijn. Het concept van KWLO biedt de mogelijkheid om op één of meerdere van de 13 ontwerpprincipes directe actie te ondernemen, zonder het grotere geheel uit het oog te verliezen. KWLO is dus bedoeld om te transformeren ‘met de winkel open’.

Dimensie 3 richt zich op het benutten van elkaars ervaringen, kennis en data (evidence based-praktijken), nodig voor goede en efficiënte zorg. Gemankeerd leiderschap, gebrek aan tijd en een nadruk op korte termijn oplossingen staan dat benutten van kennis nog veelal in de weg. Bouwen aan reflectieve zorgteams met een sterke en positieve leercultuur onder robuust leiderschap is essentieel voor de integratie van innovaties in de dagelijkse praktijk. Het concept van KWLO omvat 13 ontwerpprincipes, waarvan er een aantal direct gerelateerd is aan bijvoorbeeld het benutten van kennis, het creëren van nieuwe kennis, reflectie en feedback en leergericht leiderschap.

Wat is het doel?

Doel van KWLO (concept, kaartenset, workshopreeks en artikel) is om organisaties te helpen ‘al doende’ te transformeren naar een lerende en innoverende organisatie met een sterke en positieve LLO-cultuur in reflectieve zorgteams en onder robuust en leergericht leiderschap.

Wat is de doelgroep?

Zorgprofessionals, kwaliteitsmedewerkers, opleiders, HRM/HRD en (team)managers van (zorg)organisaties. De inzichten zijn echter zeker ook bruikbaar voor professionals in andere (zorg)organisaties!

Wat voor soort product is het? Hoe zit het met de toegankelijkheid en beschikbaarheid?

Het concept KWLO bestaat nu uit een rapport, een artikel en een video waarin het KWLO-model wordt toegelicht. Er is ook een handige Kaartenset en we werken aan een workshopreeks – met een veelheid aan ‘kennissnacks’ – waarin we de 13 KWLO-principes verder verdiepen.

Hoe gebruik je dit in de praktijk?

Rapport, artikel en video lees en kijk je om een beeld te krijgen van de 13 KWLO-principes en de achtergronden ervan. De KWLO Kaartenset gebruik je met een team om het gesprek aan te gaan over de 13 ontwerpprincipes en een eerste beeld te krijgen van waar het team of de organisatie staat op elk van de 13 principes.

De workshopreeks met de kennissnacks – is nog in ontwikkeling – is bedoeld om meer inzicht te krijgen in de KWLO-principes zelf en de onderliggende theorie. En om in de dagelijkse praktijk ook oefeningen te doen met de principes. Per principe zijn er steeds 3 tot 9 kennissnacks. Dat zijn meestal korte artikelen, podcasts of YouTube-filmpjes in het Engels en Nederlands. Deelnemers worden telkens uitgedaagd om tussen de workshops in zelf ook ‘iets te doen’ met wat ze geleerd hebben van de snacks.

Ondersteunende literatuur

• Nijman, D.J., Cuperus, J., Sanders, J. & Woudstra, L. (2021). House of Skills, condities voor krachtige leerwerkomgevingen. Eindrapportage. Amsterdam: House of Skills. Microsoft Word - Eindrapportage HoS
• Woudstra, L., Cuperus, J., Nijman, D.J. & Sanders, J. (2021).  Tijdschrift voor HRM, Volume 24, Issue 4, p. 77 – 102. Amsterdam University Press. DOI: https://doi.org/10.5117/THRM2021.4.WOUDvideo-bekijk-de-conclusies-van-ons-onderzoek - House of Skills - Krachtige Leerwerkomgeving

Hoe haakt het aan op de beschreven dimensie?

Om als organisatie te kunnen veranderen, om succesvol te innoveren of om continu te kunnen leren en verbeteren is het nodig om goede voorwaarden te hebben om zaken te kunnen signaleren en te kunnen leren van de veranderingen die je doorvoert. Dit organisatiemodel laat zien dat dit aspecten betreft die betrekking hebben op de cultuur en de structuur van de organisatie.

Wat is het doel?

Het is nuttig om naar de ontwikkeling van een lerende organisatie te kijken vanuit een volwassenheidsmodel waarbij de organisatie groeit als op alle aspecten vooruitgang wordt geboekt. Dit model kan helpen om hierover in de organisatie in gesprek te gaan: hoe worden de verschillende aspecten die van belang zijn voor leren en innoveren ervaren en waaraan moet men extra aandacht besteden om het lerend vermogen van de organisatie te vergroten?

Wat is de doelgroep?

Bestuur, beleid en management, medewerkers die betrokken zijn van leren en innoveren in de organisatie

Wat voor soort product is het? Hoe zit het met de toegankelijkheid en beschikbaarheid?

Praatplaat/poster

Hoe gebruik je dit in de praktijk?

Het model (de plaat) kan worden gebruikt om gezamenlijk in gesprek te gaan over hoe de verschillende aspecten in de organisatie worden ervaren. De achterliggende informatie geeft meer inzicht in hoe deze aspecten er in de praktijk uitzien en wat het belang ervan is voor leren en innoveren.

Ondersteunende literatuur

Van den Berg B., van Biessum C. & Scheffelaar A. Leren van verhalen. Een narratief onderzoek naar lerende organisaties in de verpleeghuissector. Utrecht, Vilans 2024.

Hoe haakt het aan op de beschreven dimensie? 

De urgentie om als verpleeghuisorganisatie in te kunnen spelen op complexe uitdagingen is groot. Verpleeghuizen merken dagelijks dat de zorg verandert. Een lerende organisatie biedt houvast en geeft handvatten: het maakt organisaties wendbaar, versterkt samenwerking en vergroot werkplezier. Dat is niet alleen belangrijk voor bewoners, maar ook voor medewerkers.

Wat is het doel?

Dit kennisproduct geeft zicht op 6 elementen die belangrijk zijn voor lerende organisaties in de verpleeghuiszorg. De reflectievragen ondersteunen organisaties om stil te staan bij hun huidige situatie en samen te bespreken wat nodig is om stappen te zetten naar een lerende organisatie.

Wat is de doelgroep? 

Leidinggevenden, stafmedewerkers, zorgbestuurders, zorgmanagers

Wat voor soort product is het? Hoe zit het met de toegankelijkheid en beschikbaarheid?

Kennisproduct

Hoe gebruik je dit in de praktijk?

De 6 elementen en bijbehorende reflectievragen helpen om gezamenlijk te reflecteren op hoe deze elementen in de organisatie worden ervaren, wat al aanwezig is en waar ontwikkelkansen liggen.

Ondersteunende literatuur

Conceptualizing the learning organization in nursing homes: a scoping review | BMC health services research

Hoe haakt het aan op de beschreven dimensie?

Het haakt aan bij dimensie 2 'Changing the business & running the business'. Deze dimensie gaat over gelijktijdig het primaire proces kunnen draaien en kunnen innoveren (ambidextere organisatie). De workshops bieden inzicht en handvatten om met deze ambidexteriteit om te gaan.

Wat is het doel?

Het doel van de workshops is om organisaties inzicht geven in wat innovatie is en hoe het innovatieproces en primaire proces binnen de organisaties zijn ingericht. Deelnemers leren tijdens de workshops dezelfde taal en hebben een gezamenlijk beeld van de processen in hun organisatie. Op basis van dit inzicht wordt gewerkt aan praktische stappen om beide processen beter op elkaar aan te laten sluiten.

Wat is de doelgroep?

Zorgorganisaties; beleidsmedewerkster, management, bestuur, verpleegkundigen, docenten, verzorgenden. Op verzoek kunnen ook anderen aansluiten.

Wat voor soort product is het? Hoe zit het met de toegankelijkheid en beschikbaarheid?

Het zijn 2 workshops. Workshop 1 geeft theorie over innovatie. Vervolgens ga je met elkaar jouw organisatie vormgeven, hierbij sta je stil tussen het primaire proces en het innovatieproces en hoe deze wel/niet met elkaar samenhangen.

In workshop 2 krijg je inzicht in verschillende strategieën om de processen beter op elkaar aan te laten sluiten. Op basis van een actueel vraagstuk uit je eigen praktijk maak je een concreet plan. Met dit plan kan je vervolgens in de organisatie aan de slag.

Hoe gebruik je dit in de praktijk?

Door een gezamenlijk(e) inzicht en taal te ontwikkelen en het gesprek te voeren over de verschillende processen binnen de organisatie groei de aandacht voor innovatie binnen de organisatie en komt het beter op de agenda komen. Meer weten, neem gerust contact op! Bekijk voor meer informatie de website van de HAN. 

Ondersteunende literatuur

• Gils, M.J.G.M. van, Groot, H. de (2023). Een kijkkader voor innovatieteams in de zorg. Management en Organisatie, 2023(06), 46-0.
• Van Gils, M., Menten, S. (2023). Innoveren in gestolde organisatie. TvOO. (3). 
• HAN. (z.d.). Adaptieve organisaties. https://www.han.nl/over-de-han/waar-staan-we-voor/onze-focus/smart-region/adoptieveorganisatie/

Hoe haakt het aan op de beschreven dimensie?

Innovaties goed laten landen in de praktijk blijkt vaak lastig. Projecten blijven bijvoorbeeld aan de innovatieafdeling hangen, in plaats van dat ze onderdeel worden van de dagelijkse praktijk. Om na te gaan waarom dit in de organisatie lastig gaat en hoe dit kan worden verbeterd, kan de Fabriek van Innovatie worden ingezet.

Wat is het doel?

Reflecteren op de innovatiestrategie van de organisatie en deze verbeteren. Zodat innovaties beter landen in de (zorg)praktijk.

Wat is de doelgroep?

Primair: innovatie/stafadviseurs. Bij het uitvoeren van de methode moet een doorsnede van medewerkers uit de organisaties worden betrokken.

Wat voor soort product is het? Hoe zit het met de toegankelijkheid en beschikbaarheid?

De fabriek is een fysieke tool (met blokjes en voorwerkpen). In een fysieke bijeenkomst wordt de innovatiestrategie letterlijk nagebouwd. De methode is (met of zonder begeleiding) beschikbaar via Vilans.

Hoe gebruik je dit in de praktijk?

Je organiseert een bijeenkomst met een doorsnede van medewerkers. De bijeenkomst geeft inzicht in de innovatiestrategie van de organisatie en mogelijke verbeterpunten. Na de bijeenkomst kun je de verbeteringen gaan doorvoeren.

Ondersteunende literatuur

• Zo bouw je aan een heldere innovatiestrategie
• De Organisatie van Innovatie

Hoe haakt het aan op de beschreven dimensie?

Dimensie 2 gaat over het goed kunnen invoeren van vernieuwingen in de organisaties en in het primair proces terwijl de huidige processen gewoon door moeten lopen. Dus veranderen terwijl de zorg gewoon wordt geleverd. Innovation readiness verwijst naar hoe 'klaar' een organisatie is om succesvol te innoveren en veranderingen door te voeren onafhankelijk van het type innovatie of vernieuwing.

Wat is het doel?

MIRA ondersteunt zorgorganisaties bij reflectie op innovation readiness door:

1. Kennis aan te reiken over factoren die bijdragen aan innovation readiness;
2. De mate waarin organisaties aandacht geven aan deze factoren in kaart te brengen. 

Deze kennis en dit inzicht helpt organisaties om hun innovation readiness te verbeteren.

Wat is de doelgroep?

Primair: innovatie/stafadviseurs. Bij het uitvoeren van de MIRA methode is het wenselijk om een gemixte groep van medewerkers, die zicht hebben op innoveren in de organisatie te betrekken.

Wat voor soort product is het? Hoe zit het met de toegankelijkheid en beschikbaarheid?

De MIRA-methode bestaat uit een vragenlijst die door 10 tot 15 medewerkers wordt ingevuld en een consensus-bijeenkomst waaraan een deel van deze groep deelneemt. De vragenlijst is vrij toegankelijk.

Bekijk de pdf van de Academische Werkplaats Ouderenzorg Limburg.

Hoe gebruik je dit in de praktijk?

• Selecteer 10 tot 15 medewerkers, die zicht hebben op innoveren om de vragenlijst 'innovation readiness' in te vullen (duurt ongeveer 10 minuten).
• Breng de scores van alle deelnemers in beeld in het overzicht met scores per organisatie en markeer factoren waar veel consensus over is en factoren waar weinig consensus over is.
• Organiseer een consensus-meeting met (een deel van) de deelnemers. Daarin bespreek je de uitkomsten en ga je in op factoren waarop veel overeenstemming is en waarover de meningen verschillen. Ook bespreek je de gevolgen van de uitkomsten voor (innovatie in) de organisatie.

Ondersteunende literatuur

• Factors contributing to innovation readiness in health care organizations: a scoping review | BMC Health Services Research
• Perspectives on managing innovation readiness in long-term care: a Q-methodology study | BMC Geriatrics
• Tijd voor professioneel innoveren in de ouderenzorg

Hoe haakt het aan op de beschreven dimensie?

Actieonderzoek is een vorm van praktijkgericht onderzoek. Typerend voor actieonderzoek is dat het zowel gericht is op verandering van praktijken én op het ontwikkelen van kennis omtrent die verandering. Dit kan betrekking hebben op diverse processen: de ontwikkeling of het leren van (groepen) personen of professionals, verbetering van praktijken (zoals methodieken, procedures of werkculturen) en/of veranderingen in organisaties of (fysieke) leefomgevingen.

Wat is het doel?

Actieonderzoek leent zich bij uitstek voor het vormgeven en leren van veranderingen in zorgpraktijken.

Wat is de doelgroep?

Actie-onderzoek kan op alle niveaus in de organisatie waarbij er sprake is van veranderen en ontwikkelen zinvol zijn. 

Wat voor soort product is het? Hoe zit het met de toegankelijkheid en beschikbaarheid?

Actieonderzoek is een vorm van onderzoek doen en veranderen. Vanuit Vilans en de HAN kan actieonderzoek worden opgezet, uitgevoerd, gefaciliteerd en ondersteund.

Hoe gebruik je dit in de praktijk?

Actieonderzoek is een cyclisch proces, dat betekent dat je stap voor stap aan je resultaten werkt. Actieonderzoek volgt de volgende fasen: 

1. Preoriëntatie (verwachtingen, doelen, belangen in kaart brengen)
2. Oriëntatie (stip op de horizon, wat willen we bereiken?)
3. Vragen opstellen (waar willen we antwoord op krijgen)
4. Plannen van acties
5. Actie en observatie, reflectie en evaluatie (verandering in de praktijk, wat geleerd, welke kennis gegenereerd)
6. Discussie (wat zegt dit ons? Wat zijn onze aanbevelingen?)

Ondersteunende literatuur

• van Lieshout F., de Vries K. (2021). Faciliteren van participatief actieonderzoek in weerbarstige beroepspraktijken O&O / NR 2 2021.
• Jacobs G., Cardiff S., Van Lieshout F. (2018). Actieonderzoek: de praktijk centraal TVZ 04/2018. 
• Praktische kennis over het uitvoeren van actieonderzoek vind je hier: Actieonderzoek doen: Een stappenplan voor actieonderzoek doen.

Hoe haakt het aan op de beschreven dimensie?

Dimensie 3: continu leren en ontwikkelen. Het sluit aan bij de onderdelen: het ontwikkelen van een reflectieve en teamgerichte leercultuur en het gebruik van evidence-based practice (EBP) van dimensie 3. Daarnaast draagt het ontwikkelen van een leercultuur waarin kwaliteitsverbetering op basis van EBP bij aan het nemen autonomie en het ondersteunt de ontwikkeling van leiderschap bij verpleegkundigen.

Wat is het doel?

Het ondersteunen van verpleegkundige teams in het ontwikkelen van leercultuur waarin kwaliteitsverbetering op basis van EBP centraal staat.

Wat is de doelgroep?

Verpleegkundige teams

Wat voor soort product is het? Hoe zit het met de toegankelijkheid en beschikbaarheid?  

• Poster om teams te begeleiden bij het verbeteren van de kwaliteit van zorg op basis van EBP.
• Beschikbaarheid: Open Access
• Via: Het creëren van een leercultuur voor Evidence-Based Quality Improvement – Radboud EDIT en Zorg voor Beter  

Hoe gebruik je dit in de praktijk?

Door de stappen op de poster te volgen kunnen veranderpunten uit de verpleegkundige praktijk systematisch en volledig aangepakt. Door de stappen vaker te doorlopen, bij nieuwe verbeterpunten, wordt toegewerkt naar een leercultuur waarin kwaliteitsverbetering op basis van EBP centraal staat.

De poster kan digitaal worden ingevuld, door hem bijvoorbeeld op een groot scherm te projecteren. Of je kan de poster uitprinten en de lege vlakken met de hand invullen. Daarna kan hij worden opgehangen in bijvoorbeeld een teampost.

Ondersteunende literatuur

• Begeleidend artikel NL: Open Access: OenG | Het creëren van een leercultuur voor Evidence-Based Quality Improvement
• Wetenschappelijk artikel ENG: Open Access. Facilitating an Evidence‐Based Quality Improvement Learning Culture in Nursing Teams Through Coaching and Identification of Key Influencing Factors: An Action Research Approach - Giesen - Journal of Advanced Nursing - Wiley Online Library

Hoe haakt het aan op de beschreven dimensie?

(Zorg)medewerkers kunnen veel leren van de wijze waarop zij hun taken uitvoeren, problemen oplossen en de dilemma’s die zij in hun dagelijkse werk ervaren. Ook kunnen zij veel leren van (ervarings)verhalen van cliënten. Het delen van verhalen over het werk en situaties die zij daarin tegenkomen zet aan tot reflectie: wat gebeurde er precies? Hoe heb ik gehandeld, wat ging daarbij goed en wat had ik anders kunnen doen? Het gesprek hierover met collega’s leidt tot wederzijds begrip, samen leren van ervaringen en tot nieuwe afspraken of verbeteracties.

Wat is het doel?

Leren van ervaringen uit de dagelijkse praktijk, komen tot betere samenwerking in het team, signaleren van verbeteracties en stimuleren van reflexiviteit in teams en de organisatie en trots kunnen zijn op wat goed gaat. 

Wat is de doelgroep?

Zorgteams, maar ook managementteams, beleidsteams

Wat voor soort product is het? Hoe zit het met de toegankelijkheid en beschikbaarheid?

• Er zijn verschillende werkvormen voor het delen van verhalen. Deze verschillende werkvormen zijn te vinden op de website van Waardigheid en trots voor de toekomst: Verhalende methoden voor werken aan kwaliteitsverbetering.
• Daarnaast is er op deze website een concrete werkvorm te vinden waarmee teams verhalen kunnen delen en kunnen leren van verhalen: Werkvorm: ‘Het delen en leren van verhalen’. 

Hoe gebruik je dit in de praktijk?

• Verhalen kunnen (volgens een methode) in een teamoverleg worden gedeeld. Waar vervolgens op wordt doorgevraagd en van wordt geleerd. Ook kunnen er (verbeter)acties worden afgesproken.
• Ook kunnen verhalen in een interview vorm worden verzameld en kunnen de verhalen worden geanalyseerd. Op deze manier kunnen rode draden worden gedestilleerd voor bijvoorbeeld verbeteracties of beleidsvorming.

Ondersteunende literatuur

Opinie: Verhalen zijn onmisbaar voor mensgerichte, passende ouderenzorg - Zorgvisie

Hoe haakt het aan op de beschreven dimensie?

Dimensie 3 richt zich op het benutten van elkaars ervaringen, kennis en data. Om dit effectief te doen, is het gebruik van evidence based practice (EBP) essentieel. Maar hoe pak je dit aan? Wat houdt EBP precies in? Wat kun je zelf doen en hoe implementeer je het in een team?

Het handboek 'EBP voor zorgteams in verpleeghuizen' beantwoordt deze vragen en begeleidt je door de stappen van EBP. Daarnaast richt het zich op hoe een professional een EBP-cultuur kan realiseren binnen een afdeling, waardoor het een teamproces wordt in plaats van een individueel proces.

Wat is het doel?

Het verbeteren van de kwaliteit van zorg voor bewoners door het toepassen van (EBP). Dit omvat het gebruik van het digitale handboek 'EBP voor zorgteams in verpleeghuizen', dat zorgverleners, kwaliteitsmedewerkers en managers voorziet van praktische tips, tools en informatie om een EBP-cultuur te ontwikkelen binnen zorgteams in verpleeghuizen.

Wat is de doelgroep?

Zorgprofessionals, kwaliteitsmedewerkers en managers van (zorg)organisaties van verpleeghuizen. De inzichten zijn ook bruikbaar voor professionals in andere zorgorganisaties! 

Wat voor soort product is het? Hoe zit het met de toegankelijkheid en beschikbaarheid?

Het is een handboek en vrij toegankelijk. Het digitale handboek omvat handige tips, tools en informatie voor het werken met EBP.

Hoe gebruik je dit in de praktijk?

Het handboek begeleidt je door middel van verschillende vragen naar de focusgebieden waarin je geïnteresseerd bent. Vervolgens biedt het handboek tips, tools en duidelijke informatie om je tot actie aan te zetten. Dit kan variëren van het verdiepen in EBP tot het implementeren van een EBP-leer- en werkcultuur in de praktijk. Afhankelijk van jouw vraag of interesse, biedt het boek praktische hulpmiddelen om direct in de praktijk toe te passen. Hierbij staat de cyclische verbetermethodiek (PDDOEN) centraal.

Ondersteunende literatuur

• Zorg voor Beter (z.d.) Handboek EBP voor zorgteams in verpleeghuizen
• HAN (z.d.) Handboek EBP voor zorgteams in verpleeghuizen
• HAN (z.d.) EVIDENCE 2.0
• Lovink, M., Peeters, M., van de Wouw, A. et al. EBP-coach in het verpleeghuis. TVZ verpleegkd prakt wet 132, 47–51 (2022).
• Lovink, M. H., Verbeek, F., Persoon, A., Huisman-de Waal, G., Smits, M., Laurant, M. G. H., & van Vught, A. J. (2022). Developing an Evidence-Based Nursing Culture in Nursing Homes: An Action Research Study. International journal of environmental research and public health, 19(3), 1733.

Hoe haakt het aan op de beschreven dimensie?

Dimensie 3: continu leren en ontwikkelen

De handleiding richt zich op blijvend samen leren en veranderen in de zorg. Deze focus sluit zo aan bij dimensie 3 van de lerende en innoverende organisatie.

Wat is het doel?

De handleiding is gemaakt om zorgprofessionals en patiënten na te laten denken wat passende patiëntgerichte zorg is. Het gaat in op wat nodig is, wat er geleerd kan worden van de successen en wat er anders kan.

Wat is de doelgroep?

Zorgprofessionals en patiënten

Wat voor soort product is het? Hoe zit het met de toegankelijkheid en beschikbaarheid? 

• Het betreft een doorklikbare handleiding, met inzichten uit 13 projecten van de ZonMw-programmalijn Leren en verbeteren
• Beschikbaarheid: Open Access
• Via: Handleiding-leren-en-verbeteren-in-de-zorg-2024-516012519.pdf

Hoe gebruik je dit in de praktijk?

In de handleiding wordt stap voor stap uitgelegd hoe leren en veranderen een continu proces kan worden. Daarnaast geven ervaringsverhalen inspiratie hoe organisaties aan de slag zijn gegaan met continu leren en verbeteren. De handleiding heeft vier hoofdonderdelen. Namelijk:

1. Doelen
2. Voorbereidingen
3. Activiteiten
4. Lessen en verandering 

De handleiding bevat 89 pagina’s en is hiermee een uitgebreide tool.

Ondersteunende literatuur

Via de website van ZonMw kunnen de 13 projecten, uit de programmalijn 'Leren en verbeteren', en hun output worden ingezien. Daarnaast worden in de tool ook ervaringsverhalen uit deze projecten gegeven.

Hoe haakt het aan op de beschreven dimensie?

Dimensie 3 richt zich op het benutten van ervaringen, kennis en data, maar vaak is er in de organisatie weinig zicht op de mate waarin ervaringen, kennis en data worden benut voor continu leren en ontwikkelen. Om meer bewustwording te creëren en te reflecteren op het gebruik van deze bronnen, is het belangrijk om inzichtelijk te maken in welke mate en hoe er wordt geleerd en verbeterd in de zorgpraktijk. Diverse meetinstrumenten zijn beschikbaar, afhankelijk van doelgroep en focus. Het rapport 'Meten van leren en verbeteren in de zorg' biedt een duidelijk overzicht van deze instrumenten, waardoor gepaste acties kunnen worden ondernomen.

Wat is het doel?

Het creëren van een uitgebreid overzicht van alle gebruikte kwantitatieve meetinstrumenten en de praktijkervaringen hiermee, zodat professionals, onderzoekers en onderwijzers die leren en verbeteren inzichtelijk willen maken, hieruit kunnen putten en geïnformeerde keuzes kunnen maken.

Wat is de doelgroep?

Professionals uit de praktijk, onderzoekers en onderwijzers.

Wat voor soort product is het? Hoe zit het met de toegankelijkheid en beschikbaarheid?

Het betreft een rapport.

Hoe je gebruik je dit in de praktijk?

Het artikel biedt een gedetailleerd overzicht van diverse meetinstrumenten. Dit overzicht omvat de naam van het instrument, het onderwerp, het aantal items waaruit het instrument bestaat, de doelgroep en de setting waarin het wordt toegepast. Hierdoor kunnen professionals, onderzoekers en onderwijzers in een oogopslag geschikte instrumenten identificeren en toepassen in de praktijk. Dit voorkomt dat zij zelf uitgebreid literatuuronderzoek moeten verrichten. In plaats daarvan kunnen zij gebruikmaken van dit overzicht, waardoor het niet nodig is om het wiel opnieuw uit te vinden en er geen nieuwe zoektocht hoeft te worden ondernomen naar instrumenten die leren en verbeteren in de praktijk kunnen meten.

Ondersteunende literatuur

Verbeek F., Leendert van A., Vught van A. (2022) Meten van Leren en Verbeteren in de praktijk. O&G. https://doi.org/10.24078/oeng.2022.9.129094