De Waardewaaier
Laatst bijgewerkt op: 01-09-2025
Om de zorg in Nederland onder controle te houden is het motto steeds vaker: 'Zelf als het kan, thuis als het kan en digitaal als het kan.' Gezien alle uitdagingen in de zorg is het nodig dat digitale en hybride zorg sneller van de grond komt. De Waardewaaier biedt een uniforme manier om de (meer)waarde van digitale en hybride zorg te bepalen. Dat helpt zorgorganisaties om goede keuzes te maken.
Wat is de Waardewaaier?
Vilans heeft de Waardewaaier ontwikkeld om de waarde van hybride en digitale zorgtoepassingen te bepalen. De Waardewaaier helpt onderzoekers te bepalen hoe (digitale) interventies bijdragen aan de kwaliteit, toegankelijkheid, betaalbaarheid en duurzaamheid van zorg.
De Waardewaaier biedt een gestructureerde en herhalende aanpak om duidelijkheid te krijgen over de waarde en impact van interventies. Hierbij is het erg belangrijk dat er evenveel aandacht is voor de verschillende vormen van waarde. Dit betekent dat je zowel harde als zachte kosten en baten meeneemt.
Zo is er niet alleen aandacht voor geld- en tijdsbesparing. Er is ook aandacht voor de kwaliteit van leven van cliënten, het werkplezier van zorgmedewerkers en werkdrukverlichting.
De stappen van de Waardewaaier
De Waardewaaier bestaat uit 14 stappen, verdeeld over 3 fases:
- Fase 1: context verkennen en bestaande kennis verzamelen. In deze fase werk je toe naar een duidelijke probleemstelling en handvatten voor onderzoek in fase 2.
- Fase 2: nieuwe kennis verzamelen. In deze fase doe je onderzoek. Je verzamelt nieuw bewijs voor de effectiviteit van een digitaal of hybride zorgproces.
- Fase 3: kennis delen. In deze fase schrijf je je resultaten overzichtelijk op, zodat zowel de zorgpraktijk als mede-onderzoekers er direct mee aan de slag kunnen.
Fase 1: Context verkennen en bestaande kennis verzamelen
De Waardewaaier begint met het afbakenen van het vraagstuk waaraan een interventie moet bijdragen. Daarna doe je herhalend onderzoek naar de situatie waarin een interventie wordt ingezet. Dit doe je door:
- de belanghebbenden te bepalen;
- het huidige en het toekomstige werkproces vast te leggen;
- potentiële alternatieven in kaart te brengen;
- een effectenkaart op te stellen.
De effectenkaart is een systematische weergave van hoe een interventie waarde toevoegt aan het vraagstuk dat je eerder hebt vastgesteld. Het gaat daarin ook om de veranderende activiteiten die daarbij horen.
In de effectenkaart omschrijf je de resultaten en de effecten op de korte en de lange termijn. Dit alles vormt de basis voor hypothesen. Tot slot kijk je in bestaande grijze en wetenschappelijke literatuur welke kennis er al is over de interventie.
Go/no go-moment
Ontbreekt er informatie die cruciaal is voor besluitvorming rondom het uitproberen, inzetten, opschalen of financieren van een interventie? Dan kun je overgaan tot het verzamelen van nieuw bewijs.
Zoek daarbij de balans tussen de benodigde tijd en middelen. En wat de verwachte nieuwe kennis oplevert voor de praktijk. Stem dit af met een ethische commissie en belanghebbenden die kennis nodig hebben om over te gaan tot het inzetten van de interventie.
Fase 2: Nieuw bewijs verzamelen
De opgestelde verwachte effecten vormen de basis voor hypothesen voor het verzamelen van bewijs in onderzoek. Dit bewijs presenteer je in de vorm van een kosten-batenmatrix.
Deze kosten-batenmatrix is afhankelijk van onder andere de implementatie, cliëntpopulatie en leverancierskosten. En het kan veranderen met de tijd. Tot slot breng je samen met stakeholders in kaart hoe je de baten uit de kosten-batenmatrix blijvend borgt en hoe je de baten verzilvert.
Fase 3: Kennis delen
Voor waardebepaling van innovaties is het belangrijk om de opgedane kennis te delen. Zo draag je bij aan de landelijke en internationale opbouw van kennis rond interventies in de langdurige zorg.
Ook voorkomen we hiermee dat mensen op meerdere plekken hetzelfde onderzoek uitvoeren. Dat is zonde van de tijd en moeite. Wil je bijdragen aan kennisopbouw? Deel dan je kennis met Vilans, zodat het een plek krijgt op de Kennisbank Digitale Zorg.
Referentie
Buimer, H.P., Bierhoff, I.W.H.H., Van Hoesel, T.R.C., Rinzema, R.T.E., & Nap, H.H. (2025). Waardewaaier. Vilans. Geraadpleegd op 2 september 2025, van vilans.nl/waardewaaier.