Antibioticaresistentie in verpleeghuizen (ABR)

Antibioticaresistentie (ABR) is een bedreiging voor de volksgezondheid. Nu al sterven naar schatting jaarlijks 25.000 mensen in Europa aan de gevolgen hiervan. Zonder actief verminderen van infecties en antibioticagebruik loopt dit aantal verder op. Als antibiotica niet meer werkt worden bijvoorbeeld operaties op termijn gevaarlijk en worden nu nog eenvoudig te genezen ziektes weer levensbedreigend.

In opdracht van het ministerie van VWS voeren we het project Aanpak antibioticaresistentie verpleeghuizen uit. Met dit project willen wij, samen met ActiZ, RIVM, V&VN en Verenso, de aanwezigheid van Bijzonder Resistente Micro-Organismen (BRMO) in verpleeghuizen terugdringen. Stannie Driessen, adviseur Vilans: 'Deze partijen hebben heel veel inhoudsdeskundigheid en een belangrijke achterban, terwijl wij sterk zijn in implementeren van (gedrags)verandering in verpleeghuizen. Zo versterken we elkaar met als gezamenlijk doel: het voorkomen van antibioticaresistentie in verpleeghuizen en in Nederland.’

Om dat doel te bereiken willen we het bewustzijn van bestuurders en professionals over Antibioticaresistentie (ABR) in verpleeghuizen verhogen en wenselijk hygiënisch gedrag van professionals, bewoners en familie bevorderen. Het structureel verbeteren van de basishygiëne in verpleeghuizen draagt bij aan het voorkomen van infecties en het verminderen van het daarbij horende antibioticagebruik door bewoners. Kennisoverdracht, agenderen op bestuurlijk niveau en het aanbieden van hulpmiddelen versterken de bewustwording voor het belang van een goede basishygiëne en ondersteunen (gedrags)verandering, vult Driessen aan.

Ook actief met infectiepreventie en het bestrijden van antibioticaresistentie?
Zet uw handtekening 

Antibioticaresistentie in de zorg

Antibioticaresistentie groeiend probleem

Marjolein van Vliet, projectleider van Aanpak antibioticaresistentie: ‘Antibioticaresistente bacteriën zijn een groeiend probleem. Deze heftige bacteriën kunnen vooral een bedreiging zijn voor kwetsbare mensen, maar ook gezonde mensen kunnen er heel ziek van worden. En de behandelingsmogelijkheden zijn zeer beperkt. Vooral in verpleeghuizen, met heel kwetsbare mensen bij elkaar, moeten we infecties zien te voorkomen. Daarom is het echt belangrijk er nu iets aan te doen’.

En het is besmettelijk, dat blijkt ook uit het verhaal van Eliane Thewessen, voorheen arts-microbioloog en voormalig bestuurder in een Brabants verpleeghuis. Zij sprak tijdens een landelijke symposium. Vilans-adviseur Else Stapersma vertelt: ‘Een vrouw van 69 was na een beroerte in een ziekenhuis in Griekenland beland en moest na haar terugkeer in Nederland in het verpleeghuis worden opgenomen. Binnen de kortste keren waren 5 mensen besmet, die allemaal op een aparte locatie werden ondergebracht om de uitbraak onder controle te krijgen. Zo dichtbij is het probleem dus.’

Specifiek voor verpleeghuizen

Steeds vaker worden zorginstellingen geconfronteerd met cliënten die infecties hebben of drager zijn geworden van BRMO, Bijzonder Resistente Micro-Organismen. Deze micro-organismen zijn resistent geworden voor antibiotica die vaak gebruikt worden. Verpleeghuizen zijn – evenals ziekenhuizen – risicovolle plaatsen voor het ontstaan en verspreiden van BRMO. Nieuw aan dit project is dat het zich specifiek op verpleeghuizen richt. Omdat verpleeghuizen een woonfunctie hebben, moeten er oplossingen gezocht worden die rekening houden met de huiselijke sfeer.

Van Vliet: ‘Er gaat al veel goed in de basishygiëne, maar er kan ook nog veel beter. Alles begint bij de bewustwording van zowel zorgprofessionals als bestuurders. We ontwikkelen effectieve acties die gericht zijn op gedragsverandering, én we moeten ervoor zorgen dat die ook echt gebruikt gaan worden. Hiervoor is ook het commitment van bestuurders nodig.’

De hulpmiddelen zijn beschikbaar via het kennisplein Zorg voor Beter

BRMO-protocol van organisatie

Iedere zorgorganisatie is verplicht om de landelijke WIP-richtlijn over BRMO te vertalen naar een protocol van de organisatie. In dat protocol moet eigenlijk precies staan wat de medewerker moet doen bij een cliënt met een BRMO en hoe dat in dat verpleeghuis precies uitgevoerd moet worden. Deze informatie moet kort en krachtig zijn zodat iedereen direct weet wat te doen zonder veel tekst te hoeven lezen. In het protocol staat bijvoorbeeld of de medewerker altijd handschoenen of een schort moet dragen bij zorghandelingen bij de cliënt, en of de cliënt moet beschikken over een eigen toilet.

Infographic antibioticaresistentie in de zorg

Bestuurlijke afspraken in de zorg

In 2015 is een ‘Global Action Plan’ antibioticaresistentie opgesteld door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). In juni 2015 heeft het kabinet een integrale aanpak voor antibioticaresistentie gepresenteerd, in de vorm van een meerjarenagenda met bestuurlijk commitment. Ook de care heeft daarbij een opdracht. Brancheorganisatie ActiZ stelt dat dit de hoofdlijnen zijn van het vereiste extra beleid en acties in de zorg:

  • een betere hygiëne en het voorkomen van infecties;
  • het tijdig opsporen en het voorkomen van resistentie door minder en alleen werkzame antibiotica voor te schrijven;
  • het uitbouwen van bestaande surveillance en het opzetten van landelijke en regionale samenwerking om verdere verspreiding van BRMO (bijzonder resistente micro organismen) te voorkomen.

Documenten aanpak BRMO

Roadshow

Eind 2016 organiseerden IGZ in samenwerking met een aantal GGD’en en de Argumentenfabriek 6 interactieve roadshows rond het thema infectiepreventie en antibioticagebruik. Doel: het thema op de agenda te krijgen van zorgbestuurders en het gesprek over het infectiepreventie- en antibioticabeleid op een verantwoord niveau te krijgen. 

Praktijkvoorbeelden verpleeghuizen

Deze verhalen bestaan uit praktijkvoorbeelden van verpleeghuizen. Dit zijn geen best practices, maar beschrijvingen die tot doel hebben inzicht te geven in de wijze waarop op dit moment basishygiëne, infectiepreventie en aandacht voor antibioticaresistentie is georganiseerd.

Naar de verhalen

Video’s hygiëne en infectiepreventie

Hygiëne continu getoetst
Binnen zorgorganisatie De Zorgboog is er constant focus op hygiëne. Frank Hermans, hoofd woonverpleging bij De Zorgboog, vertelt dat veiligheid bovenaan staat. Continu wordt de hygiëne in beeld gebracht. Met steekproefsgewijze wekelijkse controles en maandelijkse audits door een aandachtsvelder hygiëne. Eens in de 3 maanden komt een medewerker van het ziekenhuis kijken hoe het er met de hygiëne voor staat.

Meten van infectieziekten verbetert zorgkwaliteit
Specialist Ouderengeneeskunde Astrid Beckers bij Vivium Zorggroep vertelt in dit filmpje over het belang van infectiepreventie in een verpleeghuis en hoe zij bij Vivium Zorggroep te werk gaan op het gebied van hygiëne. Ook geeft ze praktische tips om op een laagdrempelige manier het hygiënebeleid te verbeteren.

Infectiepreventie verdient meer aandacht
Eliane Thewessen, bestuurder van verpleeghuis AxionContinu, spreekt in dit filmpje over het belang van infectiepreventie in verpleeghuizen, zeker nu met het oog op antibioticaresistentie. AxionContinu is een van de koplopers op dit gebied.

Hygiënisch werken: besef wat je doet
Tijdens de workshop Infectiepreventie op de Kennismarkt van Zorg voor Beter (2 okt 2015) constateerden deskundigen dat er goede richtlijnen zijn over hygiëne, maar dat het in de ouderenzorg vooral schort aan de implementatie van die richtlijnen. ‘Men kent de regels wel, maar ze worden niet toegepast. Het is binnen het team nog te weinig een onderwerp van gesprek’. In dit filmpje van Zorg voor Beter komen verschillende deskundigen aan het woord.

Bestuurders over antibioticaresistentie

Hygiëne en huiselijkheid in verpleeghuis gaan prima samen
Stannie Driessen, directeur Advies & Implementatie Vilans
In de verpleeghuizen bestaat discussie over de vraag of de aandacht voor hygiëne en infectiepreventie wel te verenigen is met de huiselijkheid die een verpleeghuis moet bieden. Mijn persoonlijke ervaring heeft mij geleerd dat die 2 totaal niet tegenstrijdig aan elkaar zijn, maar juist heel goed kunnen samengaan.

Bestuurders, het is tijd om kleur te bekennen!
Kees Wessels, Chef Zorg De Argumentenfabriek
Zet zorgprofessionals bij elkaar, geef ze een heldere vraag en binnen een paar uur liggen er tientallen maatregelen om de infectiepreventie in verpleeghuizen te verbeteren. Dat is mooi. Maar zonder bestuurlijke steun gaat het niet lukken. Dus bestuurders, tijd om kleur te bekennen.

Wat kunnen de bestuurders doen

Ga antibioticaresistentie tegen – ook in het verpleeghuis
Eliane Thewessen, bestuurder AxionContinu, voorheen arts-microbioloog
Weten wij als bestuurders echt hoe in onze eigen huizen de basishygiëne is geregeld? Vinden er hygiëne- en infectieaudits plaats? Meten we het aantal optredende infecties? En gebeurt er iets met die bevindingen?

Lees de tips omgaan met infectiepreventie in het verpleeghuis

Ik wil 2 werelden bij elkaar brengen
Laurent de Vries, bestuurder Viattence
Hoe gaan we van strakke hygiënerichtlijnen naar huiselijkheid? Plaatsen we een ziekenhuisachtig aandoende zeepdispenser of een huiselijker zeepje? Wanneer dragen we wel beschermende kleding en wanneer niet? Juist door met medewerkers hierover in gesprek te gaan, merken we dat huiselijkheid niet ten koste hoeft te gaan van de hygiëne.

Bekijk hoe je omgaat met hygiëne binnen een verpleeghuis  

Campagne van overheid: spaarzaam met antibiotica

In januari 2016 is de overheid een publiekscampagne gestart om het gebruik van antibiotica te verminderen. Kijk voor meer informatie op de campagnesite DaarWordtIedereenBeterVan.nl

Samen sterk tegen antibioticaresistentie, bekijk de campagnewebsite over antibioticaresistentie in verpleeghuizen resistentiepreventie.nl

 

Meer informatie over antibioticaresistentie

Meer informatie? Neem contact op met:

MarjoleinExpert
Marjolein
van Vliet
Expert m.vanvliet@vilans.nl 06 - 22 81 00 10
Profiel
Persvragen? Neem contact op met afdeling communicatie via 06 460 433 51 of pers@vilans.nl